
OCR:  (. )
ihtik.lib.ru, ihtik@ufacom.ru


 . .   4 . : .  . . 4/.: . . , . . , . .   . . , . . .  . . . . - .: , 1989. - 554, [2] , I . . - (. ; . 108).
ISBN 5-244-00371-2

        . .  - "    ,     ",        .
 -, ,     .




    " "

 :
. . .  (), - .  . .  (. ), . .  . .  ( ), - .  . . , - .  . . , - .  . . , .-.   . . , - .  . . , .-.   . . , . . , .  (- ""), - .  . . , - .  . . , . . . , - .  . . , - .  . . , - .  . . , . .  . . ,  .  (- "")

 :
. . , . . , . . , . . , . . 

 ,      . . 
     .   . 

 87.3
42

ISBN 5-244-00371-2
 "". 1989









. . .   ""  .................... 3
    ,     . ................ 49
       .... 75 
     ,     ................... 130
 ...................194
 ...................297
.    ,    .............. 402
   - ,    ,  ,   ....................414 
     ,    ..................427 
     ,          . . . 467
................... 498
................... 516
 .................. 519
     .... 535
 ................ 540














  "" 

                ,    ,  1710 ., - "    ,     ".   "" (      ""),          ,   ,    XVII .,    - .   ,     (  ,       ),       .       1- ,      - -     [1].          ,      .         .      .      (      ),         ,   .     , ,   , ,   (,   ,  ).          .

1 .:  . .     //  . . .:  4 . . 1. ., 1982. . 31-43.

3


     ,   ,       (  ,           ),       -           ,      .  ,       ,         , ,            .  ,     -     ,            ,         [2].

2 ., ., . . . 329.


 ""      , ,  -  ,      ,  ,          .      ""  . ,      ,       ,        .

    -       "",              .   XVI .,         ,    , - ,     ,            .    . .  ,  ,       . "             .        ,   XIII  XVII   -


4

 ,         ,                       " [3].

        ""   ,    ,    ,        ,     .            -        (            ).   -  ""      .

        .       ,                    .         "  ",      [4].     "       ,       ",  -    (), , .        ,      .      ,   "    " [5].

3  .,  . . . 21. . 496.
4 .    "   " //  . . . . 1. . 307-317.
5 . . . . 53-54.


,   ,         ,        ,        .        - ,  

5

     -      .  ""     ,  ,   ,   .

   ,      ,    . , ,         .    ,         ,   70- .                    - [6].

             ,        ,     (   ),     ,      ,      . . [7]  ""       "   " -     .                .         "      ".            .

6 .   //  . . . . 3. 1984. . 371 - 394.
7 .      .  //  . . . . 1. . 318-348.


,      ,    -     ,  , ,   ,     .      ,  ,      ,    -     (   ) -           (     ,    -

6

  ).     ,  ,   ,        ,      ,     ,    .              ,         .

     ,  ,     , -      (  ),        (  ),  -  .  ,        ,  .    ( )        (  ).      ,    ,    (" ")     ,  , .             ("")        .   ,    ,   ,           .  , , " "   (  ""      ,  ,    XIII - XIV .  ,        ).     ,      (      ),       .

      (   , -,   ,      )      ,   .       ,          (-

7

   ),   ,   .   ,        (       )  -       .

      ,    ,   ,       ()     (, XII .).    (     ,     XVI .,    , -     ""),      (,      )      ,      .      ,   ,   ()            ,      .  ,     ,     (       ),         .    -  ,    ,       ,      -   .

  -,     [8],       ,              .        .   ,    ,    "",                    .

8 .:      ... //  . . . . 3. . 54-96.

8

   XVII .,   , ,            -      - .     ,    ,   ,         ,   ,            ( ""    ,     ).              "- ".                 (           ).

       ,          ,     ,    ,   ,     .    ,      .                 ,       (    ):     ,  ,       -  .  ,       ,           .

        XVII .            ,     ,     , 

9

          . ,       .   , ,         .     ,   ,          .

   "   "    ,     .   ,       ,      .                  ,     .     ,      (  ),            .       ,  , ,     .     ,         .

  ,          ,       .        ( ,    ),       ,      (      ),          .    , ,  ,       "",            ,      XVIII . (       ,        ).   , -  -

10

      ,  -   XVII . .           ,   " ",    , "      XVII      ...    ,      " [9].            ,      .      XVII .      .

9  .,  . . . 2. . 141.


                  ,      ,      ,   .   -   ,   ,     XVI .,        , - ,     (       ),        (        ).

               ,          .       , , ,  ,        1666 .  " -   ".

              ,          .      

11

    ,  ,    "".  ,       ,        XVI -   XVII .    ,             ,      .   1658-1660 .   ,  ( " ")   ,     (,            ",   "),        (,  .  [10]).         ,           ,         -   .       (        ""),        -          .   ,   ,    (    ) -  ,     ,        . ,  ,      ,     .

10 .:  . .          //  . . . . 2. 1983.


,  ,       (XIII .),   , ,    ""        ,             ,  ,           ,        .

12

      (     ),  .      ,      .   ,  ,   ,    ,     .

        ,              .      "",   ,     ,   .     ,         ,         ,     ,         .

, , ,    ""       (    1564 .).   ,        ,                (, ,         ,     "" ).  ,   XVII .,  ""        .       (    ,          ,      ).

            "      " [11],      .      ,   ,    

13

          ,      ,        ,   .          (, ,   ).    ,    , ""   .            .

11      . .  "          " //  . . . . 1. . 85-102, 576.


         ""   .         -   ,    .       " ".  ,  ,   ,   , "          " [12],        .     (,  ),      ,    ,         ,           .  ,     ,          , -  ,      ,    .

12 . . . 51.


 ,           (    ,           ).       ,   "".   ,              (.    14 " ..."),  ""   ,     ,   .              .

14

 ,              , -    , ""  .   ,       ,     -             .               ,        .   ,  ,      --,     ,  ,   -        .                       .            .        ,         [13].         .    ,   ,    -  , -      [14]. "... , -  , -       ,    " [15].

13 .:  . .     //  . . . . 1. . 34-38.
14 . . . 113.
15  . . 94.


 ,   ""   " " (         " ",  ,      ,  , " ",     )  .  -

15

    " ",      " " [16].  ,      ,          .          ,     (., ,  6 " ...").

     ,   ,  ,    (.    23   ).       ,     . "   "     ,    .    "    " [17].     ,      ,         ,   .      ,  ,  "       ,          ,   ,        ad absurdum, . .  " [18].

               -  ,          .      .      , , ,   ""         -    ,     [19].

16 . . . . 283.
17  . . 75, 91.
18  . . 90.
19 .  .


         ,  ""       ,   ,     ,      (comprendre)     .         (expliquer).

16

           ,      .     ,       ,            ,   ,      ,          ,     ,    . ,      ,  ""        ( ) [20].      . ,  , ,    ,      - -   ! -  .     ,  , ,    ,                [21]. , ,     ,      " ",  ,      ,   .      ,   . (., ,  54 " ..."). " , -  , -   ,     ,        " [22].          -        -      .

20 . . . . 88-89.
21 .  . . 101-102.
22 .  . . 120.
23 .  . . 130.


 ,  "  ,    " [23],       (,     )      -

17

  .        -   ,              - .   "",  " "  " ",        .

        ,   . ,       ,                 ,    :     ,       ,   .  ,   ,   ,   .           .    ,   ,        ,    -   .

         ,     ,        ,        , .     -  ,          .     - ,    -     ()  ,     ,      .   , , ,     "",       -   , , ,      ,            (         ).

18

  ,   ,            ,        (  )          - , ,      ,       .   ,          (  ,     ),   ,     ,     ,        , ,            .

   ,      -          , -       " ...". ", -  , -    ,     ;        ,    " [24].  ""         ,       .

 ,        ,       . " ...",     ,       - ,     ,     ,    ,   .  , "   ,   .      ,   -  ,   -  " [25].          .     

24 . . . 60.
25  . . 144.

19

  ,        ,   -  .          .        ,       , , , ,   ,        .

        ""   ,    ,   (     ),   ,     ,     ,        .         ,        .   -        ,     ,        .           -  .

,               ,      (, VII - VI .  . .).   ,        -   ,   ,    (   -   -).      ,        .   III .  ,         ,         ("")  ,   , , .

,       ,     ,      .        "  "     

20

  ,       ()  ,  .                    .       .     ,    ,        ,   .    -  -    ,    ,   ,   ,   . ,     ,     ,          ,            ,    .

    ,         ,   ,        .     ,   "  condicio sine qua non ..." [26]. "    , -       1- , -  ,           ,        .       , , ,     ,     ,  ,    " [27]. ,       ,     .          ,             ,     -    - .

26 . . . 72.
27  . . 409-410.


21

       ,  ,    ,   ,       .     ,            ;            ,          .

      - ,       ,         .    ,   ""      .            ( ,   149-150  ) [28].           ,   - ,    -,  (),        (),   (),    .      ,   ,        ,           .   ,               .    ,               ,         .

28 . :  //  . . . . 1. . 413-429.


   ,    -     ,      ,         ,      - , , .          ,         -,       ,  .  ,     ,    ,       -

22

          .     . ", -  , -    ,        ..." [29] ,       ,    , - ,   ,       ,      ,  ,       ,  .

29 . . . 143.


    ,        " "      ,                 .   ,   ,       ,              ,     .

          .              ,        "".             -    -,     .      ,  ""        .       1- ,      -        .            ,      .

23

    ,    a, ,  ,      ,   ,    ,     -    .     ,     XVII - XVIII . (    XVIII )     ,        .             ,   , ,         . ", -  , -         ...        ,     ,        " [30].

30 . . . 147.


   ,             .     ,  ,      ,          ,   .

         .     ,   ,                   .  ,   ,      ,    -          ,     ,   , ,               .     ,      ( , ,   ),  -

24

 ,      ,     , .    ,    ,        ,      ,        ,       ,  .    ,      , - ,        ,    .

                ,          .                 .           .  ,     ,     ,      (       ),         ,   .

   XVII .,           ,         .       .           .       ,   ,       ,     ,  "- "             .

25

                 .        -   ,  " "  " " [31].   ,     ,    -            .            ,  ,     ,     . "",     ,          ,      .

           .  ,  ,     "". "... ...     ,                ;   ,               ,     ,  .    ,          .     ,    ,   ,   " [32].           .   -          ,      .       ,  "             ..." [33].

31 .:  . .     //  . . . . 1. . 52-55.
32 . . . 67-68.
33  . . 161.


            ,   , ,   .  ""     ,    . ,  "

26

..."   ,   ,  , ,    [34].    -      (       ).            .   , "       ..." [35].          ,   ,     .             .      ,      . ,            ,  "      ,    ..." [36].

,        .              ""      .

    ,  ,      ,   ,  ,      -     ,        ,    ,  ,    .       ,  ""       ,           ,  , ,   (    ,    , - .,  ,  19) [37].     -

34 .  . . 77.
35  .
36  . . 275.
37   (, ,   )        , .   ,        , ,                . ., .,  . .     //  . . . . 3. . 25. ,               ,  .             (. . . . 135).

27

         ,    , -,        .  ,      - , , ,    :          ?          ,    ,      ,  ", . .    ,  ,   ..." [38].

38 . . . 267.


     (   ,   )     .  ,   ,  -    - -,     .  ,        ,   ,   ,     ,     ( )   ( ). -  ,          , -                ,    .    ,    ,       ,   (     )  .

     ,       ,            ,    ,       ,      .        ,   ""    ,     .    "        ..." [39].

28


   "",  ,        (  -  ).         ( ,  ),     .    XVII - XVIII .,         ,            ,    ,  .

      ,         ,     ,    , , , . ,      -       -    [40].          ,    . ,   ,   , , ,           .    ,  ,     ,   "    ,    ,   ,       " [41].

 ,  - , ,         XVII - XVIII .,       ,    . . ,         ,      [42].

39 . . . 215.
40 .:  . .     //  . . . . 1. . 47-48.
41 . . . 263.
42 .:  .,  . . . 22. . 311.

29

,       ,   1845 .   " ",  " -      -   ,        " [43].      -    ,       , -,         ,    .    (    " ")           . ,   ,   ,        ,        -       -  .      ,   ,         "", ,   ,     ,    -      (       ).

43  .,  . . . 2. . 144.


  ,     ,       ,    ,     (  )        .             .     ,   ""     ,     (   ),  ,     -  ,  .

   ( , ,   )   ,     .                   


30

 (      ),          .            .  ,  ,            .  ,             .  ,    ,    .    ""  ,    "   " [44].     ,  ,        ;           .

44 . . . 245.
45  . . 251.


      ,   ,         "". "... -  , -      ,       ..." [45] ",  ,  ,     (cogitatio),       (intellectus).  ,         (   ,    ) -  (  )         ,    -  .      ,     .     , . . .   ,     ,     (             ).

      ,                 ,    . ,   ,   ,   ,    ,         .

31

   ,     ,    :   ,       ,   ,               ,    . " ... , -  , -    , . .   ,     " [46]. ,       ,     .          - .     "  ",    .     " ",    .      ,  "      " [47].      ( ""    ),      ,    .

          ,  "     ". "   "c - ,  ,     " [48].

 ,     ,    -     ,      ,    ,      ,   ,    .   ,  ,    ,   " ,            " [49].    

46 . . . 251.
47  . . 244.
48  . . 276, 355.
49  . . 279.

32

     .   ,    ,    ,      .    "", "        ,         ;  ,     ,      " [50].

         ,   ""     .     ,       31,  ,  "         " [51].       "   "   "  ",   ,  ,    [52].   -            .

  ,      .     ,         ,       ,       .             - ,        .

"..., -  , -       ,   ,     ;      ,      ..." [53]   ,            ,    .    -     ,    -

50  . . 144.
51  . . 150.
52 .  .
53  . . 230.

33

 (    ):      .        (     ),   ,    ,       . ,  ,         ,      -  .       ,   -          -      .      ,  ,  .

      ""           ,       ,        ,            (  , ,   )   .    ,           ,      .       (,  , )   ,               ,                .  ""     ,  ,        XVII .   ,        .         ,  , ,              .           ,      ,           .

34

       .      ,              [54],  ,  ",         ,         , , ,    ,     ..." [55]. ,  ,  . ,       XVII . -,     , ,  ,            ""  (       ).    ""     ""   ,      .

54 .:  . .     //  . . . . 1. . 48-49.
55 . . . 184.


  , ,      ,          .          ,    ,       .        ,       ,   "", -    .          .

 ,   ,           ,      .       - , , , ,   ,          .

35

               ,    ,         .  ,     ,         . ,  ,    ,      ,  ,  XVI - XVII .,   ,       .     ,  ,       ,      .

               .    -  ,    , -           .      ,  , ,    ,           -   ,                 .   ,   ,   ,   ,       (       ).            .

   ,  ,       .  ,       ,         ,       .      ,         ,     .            V .,         ,        .

36

       ,    ,      . -             (            ).  ,  ,    ,          .  20-  XVI .     ,            ,     .           ,     .      .    "  ",        ,   ,  ""  .         ,          ,       .       ,      ,  .

                "",    XVI .   ,          ,   " ".      -   ,    XIII .   "",       .       - .   1540 .,        .        XVI .   .     ""   "     ,  , -

37

  " (1588)          (praedestinatio)    (-scientia).  ,     ,     ,      .       ,             [56].

            ""          (, , , ,     III .  . ., ).       "" (    )         ,     -   .    ,      XVII .,    ,                        .

      ,      ,              ,  (fatum)   .   ,     ,      (fatum mahometanum),    ,     ,    .        ,      ,    ,  ,     (   ,       "").    (" -"),

56     ,       , .:  . .     //  . . . . 3. . 28-29.

38

   ,         (fatum christianum).   ,              ,       .        .   -     -   ,          .

       "" (           (necessitas)),     - ,            .  -     ,   - , -     ,      , , ,     ,         ,    .            .        ,           -    ,     . , ,       ,                (       , , ,  ,  ,   ).      ,       ( ,    , -       ),    ,       ,    .   ,   ,  , .      , .        ,   .

39

     ,   .    ""   .      .

         ,       .    ,  ()  , .    , ,   ,      ,       , . ,    ,          , .        ,    .

          ,    .       -          . ,  ,  -  "",    .           .        ,   . , , ,      .       ,   "" (.  351), ,      (  -     , ,   ).        ,       .

    ,       ,  , .          (           ).      

40

,         .  ,  "     ",  "    " [57].          ,  ,    , , ,      .

      ,        ,       .    ,       ,       (       -      ),        " ",      ,     ,      .      "     ,  ,   " [58].

57 . . . 144, 62.
58  . . 62.


           ,         .  ,        ,       .        .  ,            .        - , , ,      ,   ( )   .        -    ,   ,      ,    (    ).   ,

41

 -    ,            (   , ,    ,     ).       , ,   , ,  ,       (  ).  ""      ,                   .        ,   ,     -    (.    3  ).             .    ,          ,   ,     ,    -   .     -                 -    ,      ,  ,   ,  , .     ,            ,  "     " [59],     ,   , .    ,     ,   ,   .          ,     .           ,     .              -

42

     ,    , .   ,           ,     ,      .

59 . . . 152.


      -    .       ,  -  ,          .                 .   ,     ""    ,   ,   ,      . ,         ,   ,  ,   .

        .         .       ,        .  ,       ""  ,   ,     ,         -       ,   ,    .            .       .      .

      , ,      .   ,     ,   ,    ,      -   ,   .     ,  

43

,           .                .   ,   ,     ,    ,          .      " " (   )     :          ,        .

 "",     ,      .     ,    ,      . ,     ,                  -  ,       .

        .  -      -.         .      ""  (  ).       . ,         .  -   ,      .

                , - ,      "",       ,       ,      .     ,       .  

44

   ,          .    ,       .   -        ,   ,    [60].

 -   ,          ,       ,       ( , ,  ,    ).   ""     ,       ,   ,  . ,  ,  "        ,   ,         ,  ,   ,       " [61].

      ,   -     , ,    ()   ,     . "     ,         " [62].    -        ,         .       -     ,   "  ".          .          ,          .   "         ",  ""       . "     ,     ,     ;            " [63].

60 . . . . 160.
61  . . 169.
62  . . 325.

45


         ,        .        ,     .     ,            ,   ,     ,    .      , ,   ,          .     , ,   ,  .

     "".    ,     ,  .              ,             . , ,  "",    ""   ,   -     ,   ,  "   ,   - " [64].            -       ,       ,    .     -     .      "",      ,        ,    .

63 . . . 289, 348.
64  . . 145.


 ,  " "        "",  ,           ,

46

     . -   (      "")  -.  ,      ,   ,         ,         .        .

 ""       ,          .    ,  ,  ,      -  ,        ,    ,                 ( ,   ) [65].

  ,                ,    .   ,          XVIII .     ,       XIX .            ,  . , . , . .

    XIX .         . ,   1869-1870 .   .     " ",   1965 . [66]   .      " "

65 .     (   250-  ) .  ". .   ": Winter . G. W. Leibniz und die Aufklarung. Berlin, 1968. ,  ,       I  6  1711 .,      , "           ,   " (Ibid. S. 9).
66 Pickler A. Die Theologie des Leibniz aus samtlichen gedruckten und vielen noch ungedruckten Quellen. Bd I -II. Hildesheim, 1965.

47

,  "      XVII .       ",      "   ",   ,      [67].

       ,     ,                "",       .

       ,     .  , ,   .    "    . . ".  ,  "",  , "   ,    - XVII - XVIII ." [68].   .       "   " [69].      "",  ,         ,     , ,   .

67 Jalabert J. Le Dieu de Leibniz. Paris, I960. P. 7, 217.
68 Simonovits A. Dialektisches Denken in der Philosophie von Gottfried Wilhelm Leibniz. Berlin, 1968. S. 201.
69 Gordon M. Leibniz. Warszawa, 1974. S. 37.















    ,     

...Quid mirum, noscere Mundum
Si possunt homines; quibus est et mundus in ipsis,
Exemplumque Dei quisque est sub imagine parva [1].





     ,            , . .   ,     .    ,        ;   ,     ,     .        (sentimens)       ,  ,   ,        ;     ,    .    ,                 .      ,   ,   ,        ,     ;    ,  ,   ,          ,      ,         .        ,        ,        .       ;   ,           ,        ,    .    ,     ,      .

49

,     ,     ;     ,                 .   ,          , ,  , , .       ,     ,   , . .  ,     .       ,      ,     .     ,   ,       , , , ;       ,      .      ,               ;          ,      ,         .

           .        ,   ,   .         ,   ,        ,      .   ,  ,     ,               .           :      ,       ,        ,        , ,    ,         ,       ,        .        

50

  ,       ;           ,            ,     .        ;    ,              .    ,       ;         ,        ,     .           ;               ,    ;       ,         .

,   ,   ,           ,       .          ,  ,   .    ,   ,   .     ,        ,   ,     ,  ,  .   ,    ;   ,           .    ,     ,       ;   ,      :    ,  ,  ;         . , ,   ,      ;     ,         :      .

51

 ,   ,     ,     ,    ,    .         ,     ,    ,   ,     .      ,  ,              ,      ;   ,         ,   , , ,       ,          .      ,     ,    ,      ,  ,   ,    ;         ,     ,  ,        .       ,             ;       .      ,      ;         ,             ;          ,       .   ,   ;     ,    . ,  ,          ,       ;         .   ,      , ,      .  ,      ,      ;   ;    ,          ,     .   ,    ,         .           ;    , 

52

,   ,     .     ,        .         ,     ,         .  ?  ,     ,    ,    ,   ;  ,    ,    ,    ,   .   ,     ,         .    ,    ,   ,  ,      ,         .          ;    ,     . ,   ,   ,    ,       .  ,   ,     ,    :       ,        ,     ,     ,      ,   .  ,   ,    ,       ,   ;         ,     .                 .           ,     .

   ,       :         ,       ;        ,    ,       .       ,     

53

.  ,     -      ,            ,     ,             ,   .         ,         ;   ,    ,       ,     .

      ,     [2],       ,    ,                . ,   ,   ,   ,     .  , ,   ,  ,   ,      ,  ,       , , ,    ,         ,         ,        ,  ,      ,        .    ,    ,    ,  ,   ;        ,   ,       ,       .

   ,    ,  ,    Fatum Mahometanum,  -,     ,          ,  ,  ,  .  ,   Fatum Stoicum,  ,   ,  .         ;            ,       .            ,               ,    .

54

 ,    (,  ,     ),     ,     ;                 ,  ,  ,   ,    ,         ;         :        ,    ,    (  )       ,   ,     .     ,     :       ,  ,   ,           (      ,     ),    ,      .    Fatum Christianum.

    ,              -,         . ,           ,      ,     , ,   ,   ,    ,    ;        ,  ,      .          ,             ,     , ,     ,           , ,    ,   ,         ,    .          ,  ,   -

55

, .    ,    , ,   : "Quod vitae sectabor iter?" [3],       ,  ,   ,  ,   ;             ,  ,          .   - (      ,       ,     )    ,    ,   ,      ,    ,          ,        ,        .         ,      ,     ,            .

      ,      ,      ,      - .         ,      ;     ,        , una marea,        ;       ,         .            ,   ;  ,     ,   ,       ;  ,        .        ,   ,     ; , ,   .

       ,         .   ,      ,        ,   

56

 ,  ,      ;      ,     -           ,  ,         ,      .       ,     ,   ;     , ,     ,     ,   .      (     )    :     ,             ,    ,        ,     ,    ,      ; , ,        ,  ,      ;         .      ,       ,     ,    ,  , ,   .  :  ,   ,     ;  ,   ,      , ,        ,      ,    .  ,    ,       ,   ,      .

           ,      ,     ,    ,      ,     ;     ,   ,                     ,   .  ,  ,      ,         ,

57

           ,     ,      .        ,   ,   ,      ,        ,     ,    ,     ,     .

    ,   ,        ,        ,  ,       ,        ;        ,      ,        .  ,  ,   ,              , ,    .              ,  - ,      ,         ,    ,   ,       ,    ; ,   ,  ,               , ,    a priori,       ,                 ,   ,      , ,   .       ,      ,         ,     ,    .

58

       ,    ,   ,        ,        .                ,       ,   ,     .        ;    (   ),   ,   "De concordia scientiae cum fide" [4],      , ,    .

 ,   ;      , ,  ,         ,            ,   ,              .  ,             ,             ,              ,    ,           .     ,     ,   ,       ,    ,        ,        ,     ,     .

,   ,  ,     ,      .   ,      ;        ,   , . . ,          ?              [5],     ,    ?      ,          

59

  .                     ,    ,  ,   ,         ,  ,        ;      ,        .

 ,         ;      ,     ,  :     ,  ,    ,   .     ,     ;        ,    .       , ,      ,     ;        ,    ,        , , ,     .

   ,        . ,  ,  ; ,       .   ,        ,   ,        ,   ,   ,    ,   ,    .    , ,        ? ,    ,  ,       ,       .  ,        ,        ,         . ,            ,   ,       .     ,

60

  ,     ,    ,      ?  ( )     ,          ;            : ", !",  ,   ,  ,   , . .    ,       ,        ,      .

   ,     . ,         ,      ,           . ,     ,    -   ,     ,     ,         ?    ( ),      ; ,   ,           ,     .

 ,             ,    ,              ,        ,   ;    ,      ,     ,  ,            ,              ;  ,    ,   ,       .

     .  ,   ,     ,   ,     ,      ,  ,      ,     .  ,   ,    -

61

 ,     ,     ,   ,      ,  ,   ,       -     .   ,      ,           , , ,      .  ,  ,       ,  ,     . ,  ,      ,    ,              .

         ,      ,     ,    ,    ,   .  ,   ,     ,           ,  ,    ,         ;   ,      .    :  ,      ,             ,      ,   . ,   ,  ,        ,       ,  ,  ,        ,  , ,       .

         , :                 ,            ;       ,      ;               ,       

62

    ;    ,                   ,                ,            .

       ,      ,   ,         ,             ,      ,           .  ,  -  (  ,      )      ,         ;   ,   (,    ,   )       ,       ;     ,                     ,     .    ,      ,    .        ,          ,    ,   . ,     (    )     ,           ,  ,          ,       .

        ,          .       ,                       -

63

.             "" - ,             -       ,       ;     .   ,     ,    ,             ,   .   ,                     ,       ,       .        ,       ;         ,    ,     -        ,      .       ,         . ,  ,  -       ,        .       .           .    .

   ,         [6].        ,      ,      ,       ,          ,    . -       "   "   "".  ,      ;           ,    .             ,      ,     "  " [7]   1698 . -         "".     ,      ;    ,        .

64

  -    " "    " "  -       ,           [8]. -   (.  " " ..."" [9], . 21,  11),      ,     ,       ,      . -   (4-  [] V .  " ]"),        . -    (7-  "[] [] ",  1704 .),       ,  ,           ,      . -       ;         "  " ,      1705 .   9;     ,           ,       - -. ,            ,    ,    ,     ;              ,       ,           .    ,      ,     .         ,        ;    ,        ,     ,       ,        .

65

           , . .    ,       ,      ,        ,  , ,   -    ,          .   (  180  "   ", . 1253  3), ,   ,       -      (faculte d'organiser),            ,       ,                    ,  ()            ,         .    ,     ,        ,    -      -    ,         ,      -  ,   ,     (, ,  ,  )    ,  -     ;     ,            ,          ,    ,     ,        ,    .

  -     ,     , ,    ,                (intelligences),           ,    ,     ,          ,        :  ,   - ,     .     , 

66

"     ,  - ,         ,              ,      ;             ,      ,   ,          .     -         ,           ,      ,   ,          ,       ,  ,    (  ),     ,        ;            .      ,     ,           ;  ,      ,  ,   ,     . -   ("   ", . 182, . 1294),        , ,        ;            (  ),      ,   ,     .         ,                ;   ,               ,     ,  .    ,          .     ,    ,   ,   . ,       ;   ,               .

67

        - ,     ,        ,    ,          .   ,  ,   ,      .        ,        ;       ,    ,  ,    ,    ,               [10],   ,      .        ;           [11],    ,   .       ;    ,       ,          [12].              , , ,  -   ,  ,  -   ,   , , ,   - ,      ,        .    1673 .,     ,  ,      ,     ,    , ,  ,   ,   ,       ,        .                  ,            ,     .      ,   , ,    . -

68

          " " [13]    ,     ,     .    (    )  :     ,    ,      .   ,        ,     .

  ,   ,      ,             .             ,   ,       ,  , -, ,       ,    -     ,    ,     ,   ,     ;    ,      ,     ,         .   ,          ,     .     ,   - .         ,            .          , ,  ,     ,        ;            ,           ,   ,  .       ,   ,     ,      , - ,  ,                   ,            .   

69

    ,     ,       -    ,       .    , , ,   ,        , ;      ,      ,       ,   ,    ,      .

   ,  ,    , ,          , . . ,       ,            ,   ;       ,     .    ,   ,  [] [] ,     ,    "  " [14].          ,         .    ,    ,   ,      ,    ,     , , ,      ;        [15],    -     - ,    ,     ,        ,   ,       .     ,             ,          ,      ,     ,     ;          [16]    .         ,       ,   ,   ,  .

              ,    - ,         , 

70

   ,         ,       ;    ,      ,   .        ,      ;        ,     .         .    ,        ,   ,           .      ,       -     ;         .                       ,    ,          . ,   ,        . ,  ,  ,   , , ,     ,    .       ,    . ,     . . ,      ,      [17].     ,         ( ,  ,       )        ,     ,  ,            ,  .  ,  . . ,   ,     ,    ,      ,      ,   ,  ,   .   ,      

71

    ,     ,       ,            ,    . ,    ,    ,            ,      ,        [18].         , , ,           ,   ,   ;          ,      ; , ,     conditio sine qua non ,        ,     ;             -   ;         ,      ;       ,      - ,   .      ,         :  -   ,   -        ,  -     "  ",     [19].

,      ,      ,   ,     ,      .             " ",     ,      -  ,  ,        .       .    ,    - ,   ,    ,       ,      

72

   .     ,       ,        ,    , -,      ,       ,       ,    - ,   ,  ,          .   , ,           ,     ,    ,   ,    ,  ,    ,      ,          , -,         ,        ,      ,          ;       ,    ,     ,     ,   .       ,   .          ,  ,   ,             ,  .    (mercredi),   ,     Wodansdag,     -  ,         (Zarschamba)   (Dsearschambe), ,   -,    (Zerda),              Sreda;        .  , ,     ;     ,    (       - )   ,      ,         .   

73

         ;     ,               [20]        ,         . ,     ,       ,     ,      ;        ,     ,    ;           ,  ,          .











      

1.               ,                -    .  ,        ;     ,    ,      ,    (    ),       ,    .    (. .    )     ,    ,    .   ,     ,     ;   ,       ,     .      ,     ,    ,    .        . ,     ,       ,    ,       ;      ,   ,     ,   .      ,    (   ,  )     ,   ,    ,   ,  ,       ,   ,    ,  .        , 

75

,     , . .     ,        .         . ,     ,      , . .    ,        .

2. ,     ;      ,  ,        ;  , , ,  ,   ,    ,    .    ,    ,     ,   ,     .      , . . a posteriori,     a priori, . .   ,   .         ;     ,           .  ,  ,       , . .    ,   ,    ,         .      ,    ;           ,         .  ,        ,        ,      .         ,       ,             .

3.  ,                ,    , . .   ;          ,       ,     ,         , 

76

    ,       ,        ,     ; ,   ,        . ,  ,    ,         ,   ,     ;        ;       ,       ,   ,    ,  ,      .        .       ,       ,     ,         ,  ,   ,    ;              .        ,      ,      ,      ,        .   -       -  ,     ,      ; , ,    ,          .

Hi motus animorum atque haec discrimina tanta
Pulveris exigui jactu conpressa quiescunt [1].

4.  ,      ,     ,      ;  ,    ,     ,     .          .        ,             .      ,         

77

       .    ,    ,      .  ,  ,          .        ,     ,        ,      , ,   , , ,   ,     .

5.   ,     ,       ;   : , , , .   ,  -          .   ,   ,       ;    ,   ,   ;               ,   ,      .         ;  ,     a priori,   ,    .  ,   ,           (   ), -      ;            ,   ,       ,    ;   ,     ,       ,    ,         .                     ,          .         ,       .

78

6.            .         ,           .  -    ,                 ,     . . ,       .           ,    , , .     ,   ;   ;  ,   ,   ,   ,     ,            .          ,         ,           ,  ,     ,             .        ,   ,      ;     ,  -  ,       ,                   ,           .            ;           (     )       .      , , ,    ,  ,  ,     ,          ,        [2].

79

7.          ,     [3],      ,       .   ,        ,       , ,         .  ,        , , ,      (       ),      .   :  ,   , ,      ,       ,   ; :      ,          ,  ;  ,   , ,     ; ,  ,  , . .   ,     ,          ,      .        ,    , ,  ,            ,      ,        ,        .

8.      ;     ,      ,   ,  ,    .       ,   ,     -  (intelligence),        .  ,   ,      ,     ,  ,        ,         .   ,   , ,     ,     , 

80

  ;      ,    ,     .   ,       ,   ,      .         .        (. VI, v. 724):

Principio coelum  terrain camposque liquentes,
Lucentemque globum Lunae, Titaniaque astra,
Spiritus intus alit, totamque infusa per artus
Mens agitat molem et magno se corpore miscet [4].

     (Georg. IV, v. 221):

Deum namque ire per omnes
Terrasque Tractusque maris coelumque profondum:
Hinc pecudes, armenta, viros, genus omne ferarum,
Quemque sibi tenues nascentem arcessere vitas.
Scilicet huc reddi deinde ac resoluta refferri [5].


9.        ;   ,      ,    .       ,  ,   ,      .   ,              ;  ,       .  ,  ,              " ",      , ,      ;  ,   ,    ,     . ,        ,        .  ,      ,      ,      ,  ,   -    ;         , ,        ,   ,    ,   . 

81

         .      и,   , -,         ,      ,     . ,   ,    ,  ,      ,   .

10.     ,     ,       ,      ,     .  ,       ,   ,    ,               ,      . , ,  ,   .         .      ,  ,      ,   ,           ; - ,    ,  ,       .          .  ,        ,    ;          ,  ;           .  ,  ,  ,  ,    , ,  ,       ,    ,         ,     ;   ,  -  ,  ,  ,         .

82

11.      ,     ,            ;     ,   ,      ,    , ,  ,   ,    ,     ,    .         ,                    X     [6],          ,     .          incognito:      ,      ;        . ,   ,    ,     .  ,  ( ,         ),     (   "Alpes caesae" [7])     ,  .         "Circulus Pisanus" [8]  ,  ( ),        ;       ,    "" [9], ,    ,       .  ,   , ,     , , ,    ;  ,   ,    ,   ,     ; ,       ,     ,               ,           .

12. ,   ,    ,    ,           .        ,  ,      ,      -

83

,  ,  , ,   ; ,  , ,  , . .    , ,    ,     ,         .     ,    1516 .,  ,  ,      ,     .             -      .            ,         ,      .       :     ,       ;       ;       ,     .

13.     ,       ,    ,      ,     ;         ,    ,      ,           ,       .   ,       ,          ;       ,  ,      ;      ( ,  ),         ,   .       ,  ,   ,     .  ,     ,  ,   , ,          ,  

84

   "Pervigilium"   de dissidio Theologi et Philosophi in utriusque principiis fun-dato [10],    ,       . , ,  ,                .

14.   ,     ,  ,   1666 .,   ,  ,      "Philosophia Scripturae interpres" [11] (    ,  ),              ;  ,  ,    ,      .    (           ,    ,   -     .   , - , -              ;       .           ,      ,   -   ,  , ,    ; , ,   ,        ,             .

15.         .   - ,      ,      ,       ,         , -  ,  ,        ,        .  ,       ,        ;   ,   ,    [12];          , , -

85

  ,    ,           ,   .            ,  , ,  ,    ,          ,  ,     ;       ,         ,     .

16.         , ,   ,        .  ,        .   [13],    ,      ,      ,   ,    ,   .     ,            ;       ,      ,        .

17.   , ,     ,            :         ,     ,  ,      ,    ;       ,    ??? [14],  -    ,   ;       ,  ,    ,        "Philoso-phia theologiae ancillans" [15]; , ,    ,       ,     .      ;               ,     -

86

     ,  ,   ,    . 18.    [16]     ,      ;          ,      .           ,     ,   (. . ,        ,  ), ,           ,   ,              ;     (       ),    ,    ,            .       , ,   ,     ,           ,     ,            ,                    ,          ,      .  ,          ,  ,        ,   ;   ,       ,      ,  ,   ,         ,     .          - ,      .   ,    ,   ,  -     ,          ,           ,    

87

               . ,    ,   ,   ,    ,    ,      (participation) ,      ,     , ,  ,      ,        ,     , , ,  .

19.  ,                     (      ).      ,                ,      ,         ,        ,           , ,  ,   .  ,                 ; ,     .               ,                     ;    -     -   , ,   - ,    ,  ,    ,   "  ",  :      ,         ;  -  ,         .      ,       ,         ,    ,

88

           ,          .       ,  ,      ,                  ,     ,                  .

20.  "Rationale Theologicum" [17]      ,  ,   ,       ,     ,        ,          ,       .  ,       ,     ,  , . .  ,        ;    ,      ,    ,    ,    .  ,                  ;        ,     ,     .          ;       ;      ,   ,    ,   ,         .

21.      ,       , . .     ,             .           , ,        ,     ,   -

89

  ;  ,   ,     , , ,  ,     . , ,   ,     ,  ,   - ;     ,       ,             .         ,         ,     ; ,         . ,      ,       ,                 .

22. ,     (   )      ,         ,          ,   ,        ad absurdum, . .  . .         , ,    . "Passus est impassibiliter.  ludicram doctrinam, aedificantem simul et demolientem!" [18]  ,      ,       ,    ,   ,        ; . .   -  ,  ,   -  ,  ,   ,       .              ;          .  ,  ,    ,               ,      ,   ,   ""              .   ,     ,   .    ,            , ,            .

90

23. ,     ,   ,  ,   ,          ;  ,   ,      ,  ,   ,   ,        .    ,   ,    ,   -     .  , ,   .   ,    (     )    ;  ,   ,  . ,   ,   , , , ;     ,            .       ;  ,       ,        - ,  ,           ,    .       ,                   ,     ,      .

24.      ,   - ,  :   ,     ,    . ,            ;      ,    , , -,   ,   ;    , ,     ,         .  ,               

91

.    ,      ,      .  ,   (  ,          ""),             "Labyrinthus de compositione continui" [19],      ;       ,    .

25.       ,       :   ,       ,     .    ,  ,     ,  ,       ,    ,   ,      ?       ?       ,      ,       ,  ,   , , ,         ,         ? ,       ,   ,     ;  ,       ,        .     ,       -      .           ,      ,  ;        ,   ,    ,              .

26.    ,      ,     , ,  ,            ,      ,      ;

92

    .  ,  ,         ,        ;  ,               -   ;   ,          .           :   ,        , ,       ,      ()             .                   :     ,  -     ,             - , -     , . , ,   ,        , ,     - ,        .

27.  ,  -         ;   ,         :      -        ,         . , ,                     (. 35),  -     ,    .       .    , ,  ,  :  ,     ,         ,     ,        ,        ,    

93

        .           ,  ,           .       ;       ,          ,      .

28.   ,     ,         ,                       (demonstrations).      ,  ,         ,     ,    , -      ,           ,        ;  ,        .  ,     -  .

29.  ,       . ,       ,   .  ,        ,     ;          ;          ,    .           ,   ,           .    ,        . ,   ,           ?    ,  -  ,   ,       ,     .           - , ,   , -  , -  , 

94

   ,     ;  , ,         ,      .     ,     ,   ,  ,        ,  ;         ,        ,     .            ,     .

30.  , ,      ,   ,  ,         , ,             .        ,         ,              - .         ,       ,       ,  ,        ,  ,  ,       ,  ,           ,   .

31.       ,        . "Abundamus dulcibus vitiis" [20],      ; ,   .   ,      .     (      ,   )           ,            .  ,  ,               ;      ,   ,        ;   

95

 , ,   " ", " "  "  " [21],    ,    ,     ,          ;         ,                 .

32.    ,       , -      ,  , -,      ,        .    ,    ,    ,          ,      ,    ,    ,     . - , ,  ,          ,         ,     ,     .  ,     ,      ,       , ,  ,      .                       ,       ,       ,   ,        ,       ;                  ,       .

33.       ,    ,   , , ,    ,     -    ,  ,      ,    ;      , -

96

      ,      .      ,           ;       ,         ,      ,     ,  ,       .      , ,     , ,       ,    ,            ,    .       .

34. ,      ,   ,         .       ,    ,  ,     ,      ;             ,       , -      . ,      ,    ;   ,     ,        ,       .

35.   ,      , ,  ,      ,     ,     ,       ,        ,   .  ,       ( a posteriori),     ,       (a priori)  ,      ,          .  -  -

97

     (. "   ", . 165, . 3, . 1067):    ,         . Ab actu ad potentiam valet consequentia [22].       ;   , ,   .      ,        ,      ,    ,      ,  ,  ,  ,  ,    ,    ,    .           ;       .

36.       (   ),        ,     . ,             ,     ,            -  ,   ,  ,            ,      .     ,              (   ),       . ,   ,  ,   ,        ,                 ,     .   ,  ,   ,      ,            ,        -  ,         ,       ,  ,           ,      , , , ,    ,      ,        ,          ,     .

98

37.         ,    ,      ,    ,       ,                    ? ,             , ,         ,   ,      ,      ?              ,    ,      ,      , . .     ,       ,     ,   . ,       ;        , ,  ,    .     ,  ,    ,      ,                 , ,         .         ,       .             ,        ,     ,   ,       ,       :             ,         ,    ,  -    ,  ?

99

38. ,   ,          ,    ,     ,      ,   ,       , -    ,       .        ,   ,   ,   ,     [23];       ,    , ,  ,   ,     ,   ,              .       ,   ,      ,      ,  ,     ;        ,             .

39.                ,  -         .   "   "        ,             ,      ""   ,           ,      .    (   ),   ,    ,  ;     ,               .  -        ,   ,     ,    ,  ,  ,             . , -   ,  -      "   " (. 177, . 120),        .      

100

 ,   ,         ;       -    ,     ,             ;       ,        ,   .      ,  -     ;     ,      .

40.         ; ,        ,    ,     ;      - ,       ,      ,  ,    ,    .      ,      ,     , ,  ,     ,      ,      ,    ,      , . .     ,      .

41. ,         ,       ,     .       ,     :      ,   -  .         ,    - , ,      ;           ,   ,   .        ;  (   ),       , ,  ,       ,       ,              .

101

42.   ,  ,  ,  , ,     .   ,    ,   ,     ,  .     ,     ,              ,     ?      .      .   ,   ,       ,   ,       ,   ,           ,       .              ,    ;     ,             ,  ,     , . .          .

43.     ,  -     ,            ,    .     ,        ,  ,   .         . ,  ,          ,          :            (. . )    (. . ),            ,  ,  ,  . ,     ,    , ,      ,                 ,   ?

102

44.       ,   ,    ,       ,    .         , , ,  ,    ,      ,     .          ,   ,  ,     ,   ,   ; ,   ,     ,     .     ,    a priori   ,   ,      ,       ,   .     . :  ,    (2 . 5, 7).       ,     ,        ,         ,  a posteriori, . .    . -    ,       ,  ,       ,   .   -   ,       .

45.   ,        ,             ,     ,   ,       ,   ,             .     ,      ,   ,          ,      ,     ,    ,          ,    .   ,    ,   ,         .

103

46. -   , -,   ;     ,       .      :  ,       ,         ,       . -   ,      ,    ("   ", . 2026, . 2);    ,  ,  ,        .

Destruit, aedificat, mutat quadrata rotundis [24].

("   ", . 3, . 725).            ,   ,    ,      ,   ,    ,   ,   ,        ,      ,  .     .    :    (. 5, 27; 9, 59).  : ,    (. 16, 3). .  ,     (1 . 13, 12),     ,      ,      (1 . 2, 14).      (1 . 2, 8)     ,    .

47.      -       ,  ,      (De varia Aristotelis fortuna, cap. 2 [25]),     .  ( -   ), ,    ;    ,    ;     ,      ,       ;  ,   ,

104

   ,    ;    ;  ,     ,      ,    .

48.     ; -            (I part. summ. qu. 22, art. 4).  ,  ,       ,      .    . , ,        ,      ,    . ,   ,           , , ,     ;   ,     ,          ,       .  ,      ,      .      ,        ,     ,     ,      .       ,    ,  ,   ,     ,    ,                   .       ,    ,   .         ,        .

49.         ,        .           ,     .       ,         ,     . , -     ,       ("   ", . 160  .).

105

50.               ,    - .  ,    ,    ,       ,    . ,           ,   .    (De carne Christi) "mortuus est Dei Filius, credibile est, quia ineptum est; et sepultus revixit, certum est, quia impossibile" [26]    ,         .           ,  , ,  (. 174): "Si placet tibi Deus indignos coronans, non debet displicere immeritos damnans" [27]. Bce ,     ,  :      ,      ,    ,         ,      ,    .   ,       ,            .    ,  ,      ,        ;       ,    ,   ,         ,          .

51.   ,          .         ,                .   ,     ,    ,      ,    .    , ,   ,      ,     ,   ,    :  ,   ;  :    ;   ,     .

106

52.        (. I, . 2)      . :  ,  ,    ,   ,          ,    .         ,       ,    .    ,  ,   ,   ,    ,            . ,   ,     - (   ,    ,      ),       ,    ,        ,        ,         ,     .                ,           ,   ,           ?   ,       ,         ,      , -   ,   :           ,    ,          ,        ,       ,       ? , ,   ,      ,          ,          .

107

53. -  (    ,      "")   ,    ,       ,   ,        ,     ,         .       .    ,       .  ,     ,       ,        ,       ,    ,    ,        .

54.           : ,  ,    :  ,   ,     ,   ,    .  ,     ;     ,  ,     , , , ,          ,     .      ,     ,      ;     , ,  , , ,     .  ,  ,     ,    . ,       , , ,    , ,   ,      ,   ;    ,     ,   , . .      ,    .

55. ,  ,  -      (    "   ", . 1062, 1140),         ,   ;        ""   : ,  ,    ,    ,  ,    ,  ,   ,      ,   -

108

   .     ,         ,    ,    ,   ,   ;    ,           .  ,     ,            ,     ,    ,           ,    (suppot).    ,       (influence)  .           ,       ,         ,       ,      ,        , -      .

56.        ,        ,   ,    ,     ,     .      ,    (???),  ,   (???)  ,   ,       .     ,   ,  ,    ,      ,      : "Non mi bisogna,  non mi basta" .

      (   )     a priori      ;   ,    ( ),     ,    (???),      .       ,    :

Ne curiosus quaere causas omnium,
Quaecumque libris vis Prophetarum indidit
Afflata caelo, plena veraci Deo:
Nec operta sacri supparo silentii
Irrumpere aude, sed pudenter praeteri.

109

Nescire velle, quae Magister optimus
Docere non vult, erudita inscitia est [29].

- ,    ("   ", . 3, . 1055),    ,          .   ,  -     ,      sacrata  afflata [30]. , ,      prudenter  pudenter [31],    .

57.    ,    ,  -      (. 729),  ,  ,              ,        ,          .           ,  :      ,    ,  :    (  ) ,      ,         ,  ,           .

58. ,  -   ,      ,    ,   ,   ,    .     :       ,      .    (  )          ,       .      ,       ,  - ,       ,    : ,    ;             ,   . ,     "...",    ,  . 73,         ,   ,              

110

   .      ,         .   ,   ,    ,              ,    .            ,          ?               ?

59.    ,  ,    a priori,    ,  ;         ,       .          ,       .       ;    ,   ,         ,         . ,  ,           ;   ,       .

60.   ,       ,   ,  ,   .    ,           . , ,    ,               .   ,    ,   ,    .    ,   ,    "Christianity not mysterious" [32],    ;   ,      . -         .     (. 3 "   ", . 158),     -   :  ,       ,   , 

111

  ,     .       .     ,        ,           ,    ;   , ,   ,    .   ,         ,     ,      ,             ,   ,  ,      .

61. -      .   ,         ,    ,   ;    ,         ,       .               ,     ,              ,      , ,     .  ,      ,      .   ,       .   -  ,     . ,     ,    ,   ,    ,   ,   ;   .

62. -  (. 1002)       - ,   , ,      .    ,   ,  ,      ,    -  ,  ,          ,    . ,     - ,      ;   ,        . 

112

    ,         .      ,     ,          ,           .  ,  ,    -     -   . ,        ;         ,        ,  ,        ,              .       ,        .

63.    ,   -  (. 999)   ,      .  ,  ,    ,    ,   ,  ,   ,  .  ,      ,     .   ,      "" (raison)               :        ,   in concreto,   -  ,   in abstracto. ,  ,         ,   ,  ,   ,   ,        ,    .             ,    ,     ,     ,          .  ,        ,     ,     ,       ,    ;        ,       ,   

113

  ?  ,   ,       ,     ,       ,   .    ,       ,     ;              ,       .  ,       ,   ,   .    ,         ,  ,            -     ;           ,   ,     ,     ,    ,           .        ,        ,      .

64. -      ,     .   ,  ,    ,         ,         ,     ,     ,    . ,  ,  ,    ,       ,    .  ,    ;    ,        ,   ,     ,       .         ,   ,        ,    ;         ,      ,       ,   .       ,        ,      ,          ,  -

114

 ,      ,      . , ,    ,     ,    ,            ,    .

65.  ,      ;    ,      ;      , , ,       ;       ,          ,     .     ,     ,    - ,        ,       .             (, ,   ,     ),     ,      ,     ,   ,    , ,        ,   .   ,     , . .    .          ,  ,       ,     .     ,             ,    ,    .         ,          ;       ,    ,     ,     ,  . ,  ,      ;       ,          .       ,  ,  ,   ,     

115

            ,    ;             ,  ,    .

66.      ,  -          ,         ; ,    (. 130 "   ", . 3, . 651),    ,      ,  ,     .       ;    ,      ,        (sine mente soni);   ,       ,       .

67. -    , , -,     .         .       12   , , , ,    .        (cap. 246 De servo arbitrio [33])  ,      ,           ;  ,      ,        .      ,         ,     ,    ,       ,    ,    ,          .        ,          . -    ("   ", . 3, . 652)    ,      ,    , ,  ,      ,     ,    ,            ,       ,     .

116

68.    ,  -    ,     .     - .      ( I   " ", 41),          (           ) ... ,    ,   ,         ,      ,       , - .       ,         ;       ,        ;             ,          .    ,    - ,    , ,   ,       ,    ,         .

69.   - ,    (   ,   ),    .   ,         ,              .        :         ?         ,        , , ,      ,     . ,        ,          ,       ;            ?     -

117

     ,        .  , - , ,       ,    ,   ,     . , -  ,          ,   -     ,    ,    ,     ,    ,   ,   .       .

70. , -        "",    ,     ,  ,  ,  [34].      '   ;         ,    ,       ,      ,  .  :          ;      D;  DA         ,    ;  ,  : , CD, DE  . . -    ; ,    ,         .       ,      ,         .  ,     .    ,      ,       ,           .       ,          ; ,    ,           .      ,   ,       .        ,   .    ,        ;     .      ,       ;   ,   ,

118

    ,        ,   ,        , . .      ; , ,          ,         .

71.     ,  -    ,    ,     .         . ...    ,    ,       ,     . , ,        ,      ,           .  ,  -       ,      ,        ,   ,      .     .

72. ,     ,   :                ,        ,   ,  ,            ,    ,   ,          .  ,          ,     . ,  ,            , ,    ,            .        .    ,   ,    ,   ,         ,   .      

119

            ,    ;            ,        :      ,       ""  "",                     ;      ,     .  -   ,   ,   ,         ,        - .      ,         ; ,        ,        . -    .

73.     .     ,     .     ,      .      ,      (      , ,      ,   ).      ,         (Non valet consequentia [35]; ,   -,      ;         ,      , , .     ,     ,        .       ,         ;      ,   ,        ),  ,      (     ,      ?).  , ,   ,    ( ,        ,   .      ,

120

    - ,         ,     .     ,           ;     ,      ,       ,   ), ,    ,     ,     ,   ,     . (     ,    ,   ;      ,  ,     .          ,     ,   ,       .   ,   ,    ,  - ,     ,       ,   ,       ,    ,      -  ,    ;         .)

74. -  :  , ,       ,    ,          ,     .       ,          ,  ,        ,    ,  ? ( ,       ,  ,      .     -,                    ,    ,            .       ,   

121

 ,    . ,           ,  ,         ,     ;  ,     ,   ,   ,   ,      .)

75. -    :    ,        ,     (  ,            ),       ,     .       ,    "  "  ,    (     ,   ),     ( ),    ,       ,    - ,    de oppositis  de sophisticis elenchis [36],  . . (,  ,            .)    ,  ,         ,      (. .  ,     ,     ),        (        );       ,   ,      () ""  "",     ,      . (      ,        .)       ,       . (  ,      ,   ;       ,  ,  ,  ,     -

122

.)   ,        ,   -  ,            . (   ,         ;        ,    ,       .     ,      ;             ,       .)

76.  , ,    ,   ,       (    ;       ,    -  ,   ,       .                  ),   ,    . ( ,    , ,    ;       ,    ,        .    ,       ,    ,     .       ,     scindapsus  blityri (Clem. Alex. Strom. 8), . . ,  .)  ,     , ,       ,               ,          , ,  ,       . (   ,  ,       ,      ;        ,       ,     .)

123

77.          ,   -   ,            ; ,    ,         .          ,      ,             . ,     ,          ,    - ; , ,    (  "   ", . 133, . 3, . 625):  ,       ,     ,    ,   ,    ,   ,       ,      ,      .        ,    ,             ( ?).      ,        ,      ,  ,  ;   -         ,          ,       ,     ,     .

78. -   :       ,      ,   .   ,    ,   ; , ,   ,    ,     ,       ,    . -  :        ,          ,     ,         ,     .      ;  ,        .

124

79. ,  :  ,        ,           ,   . -    ,  -     "...",    , . 69.     .      ,           .            ,  ,  ,  ,      ,  ,   ,      ,       ,          ;    ,   ,    ,   . ,      ,    .   ,      ;     ,   ,                 .

80.   -  - ,    ,    ,     . ,    . 36  37,  -    ""  ,     ,     ,      ,     ,       ,          ;           ,     ,       ; , ,    ,      .  ,            .    - ,      .   ,   

125

        ,           ,        ,      ,    ,        ,    -  .

81. -  :        ,     .   , ,          ,        .      ,  ,   ,      ;              .       ,   ,       ,                .          ,          ,      ,      ,   ,       ,  ,   ,     .

82.  ,     ,           .          ,  , ,  ,      ,      ,   , . .  .   ,   ,       ,   ,             ;           ,     .  ,         ,          ,        ,     .     -

126

     ,       . ,  ,                ;      ,      ,      .

83. ,  -           ,      ,    ,       .    "...",  ,     (. 73,  ),   ,   ,       ,  (. 9,  )  ,   ,     ,         .       ,      .

84.  ,      -    ,  ,     ,          ,       ,     . ,       ,   -      ,   ,         ,      .    ,      ,         .          ,       "":         ,   ,     ,    "" ,  -  ,   ,  ,      .     ,  ,     .      ,    ,   , ,       - ,     .    ;       ;   , ,     ,   ,       ,     .

127

85. -          - ,        . ,     ,      ad hominera,   ad homines, . .      ,     .    ,   -   ,            -,     ;           -  (. 35): -   ,           ,        ,  . ,          ,       ( ?),        .

86.          .   ,     ,      "Concordia scientiae cum fide" [37].       ,        ,   .     "Apologia cyriacorum" [38]  .    ,       ,            . . .  ,         ,      ,      ,  ,                  ,   ,        .     ,          .        ,    ,  ,            ,    .

128

87.    .  (    - )     ,  ,  ;    ,         ,    : "Est aliqua causa fortassis occultior, quae melioribus sanction busque reservatur, illius gratia potius, quam meritis illorum" (in Genes, ad literam, lib. 11,  4) [39].        (Lib. de servo arbitrio, . 174): "Illic (Deus) gratiam et misericordi-am spargit in indignos, hie iram et severitatem spargit in immeritos; utrobique nimius et iniquus apud homines, sed Justus et verax apud se ipsum. Nam quomodo hoc justum sit ut indignos coronet, incomprehensibile est modo, videbimus autem, cum illuc venerimus, ubi jam non credetur, sed reve-lata facie videbitur. Ita quomodo hoc justum sit, ut immeritos damnet, incomprehensibile est modo, creditur tamen, donee revelabitur filius hominis" [40].

 ,  -     ,    ;     ,       .

Candidus insueti miratur limen Olympi,
Sub pedibusque videt nubes et sidera Daphnis.
Illic postquam se lumine vero
Implevit, stellasque vagas miratur et astra
Fixa polis, vidit quanta sub nocte jaceret
Nostra dies [4I].


















     ,     

1.        ,    ,    , ,            ,                 .          .     ,      ;       ,        .    , ,  ,   ,            .      ,    ,       ,    ,      ,    ,  ,          ,              ,     .

2.     ,  ,         ,         ,    ,     ,     .          ;     ,  , -,   ,   ,       ,     -

130

       ,              .           ,      ,        ,    ,    .         ,    .   ,          , ,    ,  .          -   .

3.       ,     ,         ,    ,       ,   . ,        ,   ,   ,              ;    ,        ,     ,                  .  ,      ,        ,          ;   ,       ,     ,     , , -,                ,        -   ;           . , ,   ,           ,       ,    ,   .  ,              ,    ,       ;       ,    -   , -  ,     ,       .

131

4.              ,       ,   , , ,         ,        .      ,   ,    , ,  ,              .    , ,      ,         ;                   (   );       ;              ,        ;       ,       ,   ,       .     ,     ,          ,     ;     ,              ,    ,            ,       ,   ,           ,       .        ,      ,      ,            ,            , -    ,       ;       ;  ,       ,    

132

  ,  .      , . .    ,        ;       ,            ,          , -      ,      , ,      .              ,   ,          ,      ,      .

5.        ,  ,              ,             - ,          ,          ,      ;      ,          ,      ,  ,    ,    ;        ,       ;                ,   ,      ,   ,      , ,           ,                  ,        ,   ,     ,  ,  ,       ,         ,   .    ,    ; -  

133

   ,      ,    ,       .          ;          ,     ,        .

6.     ;    ,      ,        ;         ;    ,   .     ,      ,     ,   ,       .         ,        ,        ;       ,      ,    .       ,       ,     ,            ,        .      , ,  ,   ,   ,      ;     :

Aspice, quam mage sit nostrum penetrabile telum [1].

7.     ;   ,       ,       ,      ,   ,  ,   ,           ,            . ,     ,    ;      ,       , , 

134

 .  ,     ;                    ,  ,      ,    ,  ,                         .   ,        ,     ,   ,     ;          .       .    ,     ,    .               ,   ,     ,  .        ,        .     ,      .           ,       .

8.        ,   ,   ,     .          ,         ,        ;         ,      .    ,    ,  ,     ,   , ,    ,    ,       ,    ,  ,  ,       (optimum)     ,        .          ,     ,             .           , ,  ,   .      

135

     ,    ,                ,      ,         .

9.  -        , ,  ,    ,   , ,           ;   ,       .    ,          ; ,     ,       ;           ,         ;             ,   ,       ;    ,   ,  ,       .     (    )     ,   , ,  ,    .  ,           ,        ,  ,    ,  .

10.  ,      ,     ,      ,    ,   "" 2;         .        ,                    ?         ab effectu [3],       ,   .   ,      ,       .         :

Et si fata volunt, bina venena juvant [4].

136

      ,             ;         ,         ,  - .      ,       ;           :

 certe necessarium Adae peccatum,
Quod Christi morte deletum est.
 felix culpa, quae talem ac tantum
Meruit habere redemptorem [5].

11.    ,    XII      ,     . ,  ,       .   , ,       ,       ,     ,     .      .    ,     .  (. 3,8) ,  ,     ;    ,            ,  ,     .      ,     ,      ,   (. 5,20),  ,   ,    ,   ,        .  , , ,    ,  ,  ,      ,   ,      .

12.     ,    ,   ,   ,   ,        .  ,        ;   ,   ,    ,   .  ,      , 

137

;   ,    .            ,      ?           ,    , . .    ?

13.  ,        , - .      ,  ,       .           ,               ;       ,    ,   ?     ,     ,        .           , , ,    ,                     ,            ;     ,    ,  ,    .

14.      ,       ,     ,      .      ,     ,    ,    ,           ;              ,      ,            ;     ,  .           ,    ,    ,       ,      . , ,    ,     vacuum formarum,    .

138

15. ,    ,            ,       ;   ,    ,     .         ,    ;        ,        .    ,  , ,    III [6],     ;    ,    ,                ,       .     ,     "   ",       ;              ,    .

16. ,  , ,      ,             .   ,      ,         :

Je kriimmer Holz, je bessre Kriicke:
Je arger Schalk, je grosser Glucke [7].

   ,         :

Raro antecedentem scelestum
Deseruit pede poena claudo[8].

  , ,  ,     , 

     ,

      :

Abstulit hunc tandem Rufini poena tumultum,
Absolvitque Deos... [9]

139

17.       ,     ;       ,        ,          .        ,       ;    ,           ,      ,    ,         ,  .       (Hymn ante Somnum),

Idem tamen benignus
Ultor retundit iram,
Paucosque non piorum
Patitur perire in aevum [10],

    ,     ,   ,   .   ,          ;     ,        ;  .           .     ,          .   . ,     , -     -     .     ,       ,                     ,     .    " " [11],           ,  ??? [12],      .      ,   , ,  .

18.   ,        ,       ,      .  ,          ,  ,    ,     (. . 

140

  ),     ,  , ,  ,      ;                       ,       .     ,      ,  , . .   , ,  ,  ,       ,        .     ,          ,           ,               ,  ,      ,          .      ,   .     ,     ;  (          ),  ,    ,         ,    ;       (filiation),       .    Adam Cadmon [13].  ,        ,   ;       ,    ;        ,       '    .     ,        ,     ,    ,  ,  ,   ,            .      ,  ,   .    , ,  .     , ,  ,   ;     ,   ,     . 

141

    ,    ,       ,   .    ,         ,        ,    .      (      )            .      ;              ;       ;      ,   ;       ,  ,      .

Inque Deos iterum fatorum lege receptus
Aureus aeternum noster regnabit Apollo [14].

       ,          ,      ,  ,      .    ,        ,           ;          .

19.     ,          ,  , ,      ,         .   -    "De amplitudine regni Coelesti" [15],     ;           .        ,  . ,    ,    ,       .       ,    ;     ,   ,       

142

 .  ,        ,     ,     ,  , ,         ,     ,    .     , . .       ;         ,   ,          ,        . ,      ,      ,     ;        ,     ,     . ,         ,         ?         ,      ,    ,      .      ,      ,       .      ,         ?        ,         -      ?            ,               .   , ,        -. : ,       -    ,    .

20.           ,    ;    .   :   ? Si Deus est, unde malum? si non est, unde bonum? [16]     ,        ;    ,     ,   ?    ,        ,

143

      ,       .   ,          ,         ;  ,     ,      .   "" ,           .      .      .      , . .       ,       .     ,    ;         ,    .         ,        .   ,  ,   ,    ; ,  ,         ,    ,    ,  , . .  ,      .        .

21.    ,   .      ,   -  ,   -  .        ,  ,        .            ,   ,      ,                 .         .

22.  -   ,     .         ?   ,    ,   ,       .      ,    .     ,      -        .    ,     -

144

       .     ,      ,   , ad perfectionem simpliciter simplicem [l7],   ,      .          ,       .   ,        (per se), . .     ,      -   ,   ;         (ad summum conatum),         ,       .         ,    .     ,       ,       ,    .  ,          ,  ,    ,   ,   .          ,         ,    ,     ,     .           ,        ( 7  1693 .) [18],      .               .

23.  ,     ,   - .                   , -      ;       ,          ,        , . .         .        ,    ,                 ,   ,          :   ,     .

145

24.     ,  , ,    ,             ,    ,  ,         ; ,        ,       ,      -         ;   , ,  ,    ,  ,    ,     ,    ,    .

25. ,  : non esse facienda mala, ut eveniant bona [19] -          ,          ;       .     ,   ,   , '   ,    ,     .      ,         - ,      , ,        ,     .        ,       ,        .        ;      ,  ,        ,   ,   ,           ,       ,     ,       .    ,         ,        ,          ;         sine qua non    ,   .    ,    ,   .

146

26.      ,        ,      ,             .           ,       ;  ,   ,        .       ,  .       ,        .                   ,  ,     , , ;      ,          .

27.   , ,     ,   -  ,      ,     . ,  , -  ,        ,      .          ,       ,  .     -  -   ,  , ,     (     )     ,                     ,     ,        .        , ,      .              1630 .       ,       .       ,  -       "   ".   -

147

     ,     .      ,         ,   ,   ,    ,    ; ,       .       ,      ,          .     ,        ,      ,   ,   ,    ,    -.   ,        ,  ,  ,         ,    .        ,     , ,  ,    ,        ,     .

28.    : ,     ,     .   -,     ,  ,  ,   ,              ,  ,   ,    .     ,      , , , ,      ,       -          .

29.     ,        ,         ,    . , -   ,      ,      .          ,     ,      .

148

30.      -  (  )     ;                 ,    ,       ,   ,    . ,            ,    :   ,  ,  ,  .         ,  ,   ,  ,  ,  -       . ,      ,     ,   ,     ,      , . .      ,    ;  ,    ,   ,     .  ,          ;      ,    ,     ,      ,    .  ,     ,         ,    ,  ,    .   ,     , ,                ,   ,     ,                   ,           .   ,      ,  ,       ,           ,   , - ,  ,            ,      ,       .    

149

,    ;          ,         .  , , .     ,        ,     ,    ,     ; ,  ,      ,       , . .     ,      .        ,       .       ,       ;  ,   ,   

...quantum non noxia corpora tardant [20].

31. ,      -  -    -  -     ,            .   ,                 ,   ,          ,     ,   ,          ( des lumieres);            ,           ,   ,  .       ,        ,            .

32.        ,    ,     .  ,     ,         ,   ;          ,      -

150

 ,             ,   ,     ,  ,     ,   .   ,         ,  ,     ,    ,         ,   .  ,        ,        ,      .   ,    .   ,     ,   . ,   ,    ,    ,   ;       ,    ,   ,     ,      ,    ,     .        ,      -     .

33.           .     ;       ,      .        ;      -      ,  , ,   , ,           .   ,    ;   ,         .  ,     ,   : "Bonum ex causa integra, malum ex quolibet defectu",     : "Malum causam habet non efficientem, sed defficientem" [21]. ,          .

151

34.     ,  ,   ,  .  ,        ,    .   ,      ,     ,         .    ,   ,   ,          ;       ,   ,    ,     ,     .      ,     ,   ,    .     ,      ,        .

35.  , , ,          ,             ""    ""     ,    .      ;         ,   ,          A   -.     ,    ,    -   - ,      ,       ,   ,       , ,   ,    ,  ,   ,  .

36.   .     ,      , . .     ,    , ;     ,   ,   ,   .       ,     ,      ,   .  ,  ,   ,     ;  ,    ,     ,   .     ,      ,    ,     .

152

37.            ;    ,  ,      ,     .  ,      ,   ;     ,   ,      ,      .   ,  ,     ,      , ,    .   ,    ,  ,   , . .   ,    ,    ,   . -   ,    .       ;     ,    ,    ,     ,       .     ,              ,    ,     ;        ,  ,    (futurition)  ,       .

38.  ,   ;  ,         ;  ,    ,    ,   ,    ;          ,         .      :    ,          ,        .  ,         ;   ,   ,      .

153

39.     :       .      ,         .          .  - (,  ,                   )        ,    1570 ., ,    (     ),     ,     ,           ,       .

40.    ,    .  ,      :   ,   ,     ,     .     ,      (de simple intelligence);  ,    ,   .              ,     , ,   ,   ,          .          ,      ,     ,     ,   ,      ;  ,  "",         .       ,  , ,         ,  ,      ,         ;      ,     ,       .          ,   ,         .

154

41.        ;      .  ,  .        , ,  ,      .   ,    .  (     [22]),      .  ,          .        .         ,  ,   ?  ,   ,     ,       ,          ,     .  , ,     ,       , . .             ,   .          ,           . ,        ; ,   , ,    . ,    . ,  ,             ,          . .

42.            ,      ; ,   ,   , ,      .            ,     , . .    ,        .        ,       ,      ,       ,      . , 

155

     ,            .        ,   , . .   .  ,     ,         ,       .       ,    ,      ,        ,        ,      ,      ,        .

43.               ,        ,     ,    ,        .         ,        ,  ,  , ,      .  ,    ,       ,  ,          . ,     ,   ,     ,      : "Astra inclinant, non necessitant" [23],     .  ,     ( ,       ),   ,    ,     ,   .     ,   ;       ,         ,         ,     .

44.            .    , ,      ,     

156

    .          ,    ,    , ,   .    ,    ,      :    , ,       ,   ;      ,        -        , . .  - ,       a priori,   -  ,   ,       ,   .        ,         ;           ,     ,    .            ,           ,      ;     ,      .      ,      .       ,       ,      .

45. ,       ,    ,             .    ,      ,     ,    ,   .      : ,   . .         ,     ;       ,     ,  , ,   ,     .    ;      ,     -

157

   ,          .        ,              . ,           ; ,    ,   ,     ,    ,  ,            .         ,       ,    ,    ,      ,    ,    .

46.  ,   ,    ,  ,   ,   ,        ,    ;    , . . ,           ,       ,          - .      ,   ,   ,     ;    , ,     ,   ,     ,       ,    .      ,      ,    : "  !"        , ,         ;        ,   ,       ,          .

47.  ,             ,        ,      ,     ,  ;  

158

,       ,      ,   ;                        ,       .  ,            ,    ,      (,       ).

48.           .      ,    ,     ,     ,   ,      ,    ;     ,     , -    ;       .  ,        ,     .  ,  ,    , ,           ;             ,      ,      ,      .      ;    ,     ,         .  ,     ,   ,        ,     .

49.       ,     ,         ,  ,      [24],   ,  -    .   ,       ,   ,      ;       ,       

159

 .         ,     ,    ,        ,             "" (amphidextres)        ,     .    ,              .  ,          ,         ,   .    ,   ,             ,                     ,       ,    ,         ,           ,    ,    ,   .

50.    -                .         ;        ,     .   ,     ,      , ,      -  ,        .    ,      ,             ,           .

51.    ,     ,      .  ,   ,     ,     ,       ,     .        -

160

 ,    ,  ; ,  -,      ,      ,     ,        .

52. ,       ,      ,         ,                 , , ,     .  ,     ,      ,    ,             .           ,    ;         ,  ,    , ,         : Fiat [25],   ,    ,  ,             ,       , . .       ,  ,     ,        .  ,          .

53.  : ,        ?    , ,         ,          ,   ,       ;      ,        ,     - ,    .  ,        ,     ,   ,  ,             ;          .  (              , ,        -

161

   : "Unumquodque, quando est, oportet esse, aut unumquodque, siquidem erit, oportet futurum esse" [26])      ,             - .          ,   ,    ;      ,        ,    ,       .

54.    ,      , , ,     .   ,  ,   ,              ,     ;  ,   ,       ,     .   ,    ,   ,       ,         .       , ,  ,    .  ,  ,     ,  ,     ,        .            ,           ;         ,    ,       , -   ,       ,      .          , . .  ,      , -   ,      .            ,  ,  ,    ,            ,  (   )    ,      .

162

55.     ,      (???),    ,     :  , ,  ,   ,  ,    ,      ;      ,    ,      .  ,        ,     fatum mahometanum (   ),  ,  ,         ,  .    :   ,     ,   ;    ,     .  ,  ,  ,  ,        ,    ,     ,   . , ,     ,     ,      .   , ,      ;    . ,        (,         ), ;    ,      ,        .        ,     .            ( 1-    ): "Novit Dominus mutare sententiam, si tu noveris mutare delictum" [27].         ,     ,       .    : "Si non es praedestina-tus, fac ut praedestineris" [28]      ;      ,  ,    ,   ,      .  ,    , ,     ,         ;  ,  ,   .  ,       Maslach,   ,     ,         .

163

56.  ,      ,    "De termino vitae"       ,       .    ,    , ,            ,         .     ,    ,       .  ,              ,         , . -,         ,             .

57. ,    ,      de termino poenitentiae peremptorio [30]        ,   - ,     .  ,  ,    fatalia.     ,    ,       ,  ,     .  ,      ,         ;  ,                     -    , -  ,   ,         .       ,    ,        ;      .   ,    ,      ,   .

Prudens futuri temporis exitum
Caliginosa nocte premit Deus [31].

164

58.  ,   ;        ,   ,  ,     ,        ,   ,   ,   ;       ,      ;       ,   ,   ,     ,    ,      , . . ,        ,      ;       - ,           .  ,       ,        ;         ,      ,    ,     ;     ,      ,      ,    , ,  ,   , ,         ,    ,   ,           .

59.  ,       ,    ,        ,     ,    ,         ,  , . .  fatum mahometanum,   ,         .     ,        ,        ,                 .  ,                  ,     ,       .   ,         ;   

165

,  ,                    toto genere,    ,         ,     ,            (suppot),  ,    (personne).   ,    ,        ,   ,  vice versa,     ,   .        -     ,      ,  ,       , . .    .

60. -                 .  ,     ,  ,   ,         .   ,       ;     ,        ,   ,   ,  , ,      ,  ,       ,      .        , ,     ,  ,    ;     ,        , -      ,   , . .   ,   ,          .  ,          -   ,  .

61.  ,   -     ,    ;    ,    ,   ,     ,        [32];     ,     ,     ,     .     

166

 - ,           ,     ;   ,           ,        .   ,          ,  ,             .    ,       ,     ,            ;  ,        ,    ,    ,    .   ,      (  ,         ,  vice versa),  ,     ,        ,      ,      , - , ,   ,      .

62.  ,          , ,  -      ,    ,       ,          , -           ,      ,     ,        ,           ,         ,    ,   -   ,      ,   .     ,  ,             ,   ,         ;       ,     ,        ,        ,    .

167

63.         ,     . -            ,     ,    -,   ,        ,  ,                   ,    . ,       ,   ,            .

64. ,                          ,         ?  ,        .       ,      ;     .      ,     .         ,    ,     ,  ,    .     ;    ,       .           ,     ;          ,  ,  ,            .        ,            -  ,       .        ,      ;         ,     ;               (   ),       ,         ,        .     .

168

65. ,       ,  , ,  ,                       ,    ,      ,  .   ,  ,  ,   ,   ,          ,   ,         ,     ,       .

66.      , ,   ,    ,      .         - ,          ,    .       ,         .   ,    ,     ,    , ,    ,            ,            ,    :      ,   - .        ,          ,      ;        ,       ,    ,    ; -        ,             .           .         ,         . ,            ,        ,

169

                  .          ,     ,            ,      ,    -  ;           . -      ,   - .

67. , ,          ,           (,  , ),    ,       ,  ,        . ,  ,         ,      ,    ;   ,       .      , ,   ,        , ,   ,   , ,  ,   ,    ;             ,      .  ,     ,            .            ,    .

68. , -,  ,     ,    .   ,            ,       .

69. -,   ,      ,  ,      ;        ,     

170

.          , ,    ,       ,         .

70. -,     (        ),            ,      .     "  " ,     ,          ,  ,    ,  ,        .    ,        , ,          .    ,    .

71. , -,     ,                  ,            ,      ,       .  ,       ,    ,      ;           .           ,     ;    .           ,         ,     ,   ,     ,          .  ,        ,   ,     .    ,         ,    ,     ,   , . .    .

171

72.       -  [33], ,      ,       ;  ,    ,     -,     1656 .     - ,   ,    ,         . -          ;   ,         ,     ,           ,        .

73.              ,        ,      ,     .    ,       ,  ,    .      ,   ,    . ,         ,               ,       ,            ,       ,    .  ,      ;       ,    ,    ,  ,             .    ,   ,  ,  ,  ,      ,       .        , ,        ,      ,  .   ,         ,  ,       .       ,               .

172

74.  -    ,             ;        ,        .     ,          ,      ,  ;        ,         .          -       , - ,                   ,                  ,       ,   ,      . , , ,   ,   ,     . ,   ,   , ,     ,     ,      ,          ,    .       ,    ,   .    , ,         [34]      ,         ,   ,   , ??? [35].         ,    ,     , . .    .  ,     ,       .

75.       ,  ,  ,    ,       .

173

     ,     , . .   ,         ,        .   ,    ,      ,  ,      ,  ,  . -,        ,   , ,   ,      .    ;       ,    ,        ,                ,        ,        ,      .     ,         ,        .           ,       ,      ,    .  ,     ,               ,      .

76. ,       ,        ,    - .       ,   ,      ,                .       ,       ,     .     ,   (] ,  43),              ,   ,   ,  .           ,            ,     ,  .

174

77.                          ,    ,        .   ,       ,   - ,       ,     ,   -  [36].       ,   ,      ,    ,    ,       ,        .

78.     ,       ,      , ,        ,  :          ?         ,            ,    ,           ,     , ,             ,       ,    ?  ,   ,       ,      , ,         ,    ,        .  ,    ,               ,   ,   .                    .      ,             -

175

 ,     :   , , , , , , -     ,    ,                  ,        .

79.   ,    ,  ,       ,   ,        ;      ,    ,       ,   - ,   ,  ,  .      -      .   ,              ,   ,                .            ,         ,                 , ,     (  ), ..     .           ,             ,        .      ,     [37]      ,     .

80.  (  )       -  ;       ,    ,   ,         .      ,                  ,      (     de auxiliis [38],    ),    ,    .     ,  ,      ,   -

176

          ;      (        )    , ,  ,     ,            .  ,           ,    .       ,        ,    ,   .         ,      ,        .

81.               :   ,       .       ,        ,     ,      , . .     .       ,    ,        ,                  ,   .  ,  ,    (destines)  ,     .     ,    (predestines)  ,     ,           .

82. ,  , ,  ,          ,  ,   ,  ,   ,     ,      ;                        ,    ,     . - -

177

  ,     ,   ,     .       ,   ,      , -   [39],     . , ,  ,           ,  ,        ,        ,          .         Praedestinati,    Praesciti [40].  ,   ,     ,       ,     . ;     ,     ,       ,      IX      ,    ,     .

83.        ,  ,      ,     ,    ,        . ,   , . .   ,    ;  ,        ,     ,           ;  ,             .  ,   ,   :  ,       ,  ,   ,    ,    ,   ,    ,   - .  ,    :        , . .        -      ?

178

84.  ,  ,         ,   ,    ,    .  ,       , ,       ,    ,       ,    ,   in signo rationis [41],    .   ,        .           ,  ,   .     ,  ,    ,    ,    ,             ,            ,      ,      ,                           ,      ;        ,       ,  ,  ,       ,     ,            .  , ,   ,    ,    .       ,       ,  ,        .      ,     ,        ,      ,      ;         ,           ; ,   ,  ,      ,    ,         ,     .   

179

    ,     ,        .        ,  ,   ,     ,      .

85.     ,      , -     ,      ; ,  ,        (de auxiliis gratiae),    (   de auxiliis   VIII [42],          )     .  ,        ,        ,      ,     ,      ( ,  ,      ),                         .    ,        ,     ,            ;     ,      .

86.   :        ,    ,  ,  ,   ,   ?         .    -        ,    ,   ,          ;   ,  ,     .  ,  ,       .         . -  -   ,      ,   1678 .    -

180

, , ,    .   - ,       (per Traducem)      ,   . .     ,       .          .        ,   ,        .  ,   ,   ;       ,          .

87.              .       ,        ,  .      ,  ,      ,  ,   .           .  "", ,       ,  -       - rfectihabia [43],      ;         ,    ,    . , -     -    ,    .        ,     ;   (, , )   ,      ,      .   ,   ,    .     ,             ,         ,    ,   , ,  (conatus),     ,     .       :  ,        

181

(. .    ,  ),  ,     .   ,    ,     ,       ,       .

88. ,         .  ,              (comproduite) , -     .   ,     ,   ;        ,          ,     ,    .     ,       ,  .  ,         ,   .    , ,  ,         (. .      ,       ),     ;      ,     .  ,      ,        ,   .     , ,   ,            ,     ,   ,   ,         ,   ,     .

89.  ,    ,   ,       .       ,       ,       , . .  ,   ,    .    ,      ,        .     -

182

          ,        .   ,      ,        ,    ,   ,    , . .  ,    ,    ,        ,    ,     ,   .          .          ;       ,   .    , -,           ,       ,  ,  ,   ,       .  , . . "" ( -   ,  "",  ""),         [44],     ;    ,         ,     ,    ,        .         : Morte carent animae [45].

90.      ,    ,  , ,   ,         .  ,                  ;                  ,   ,  ,     ,     . ,        ,  ,       -

183

    .  vice versa,       :       ,       ,       (enveloppement),     , -,  ,     ,            .

91.            ,  ,                      .    ,       ,               .  ,   ,  ,         ,         , , ,    ,     ;     - , . . , - , - , -       , ,   .           .         ,       ,  , ,    ,   ,      ,    ,          ,    -  ,        (    ),            ,  ,    .     ,            .   , , ,         ,                 ,       ,  ,   ,     -       ,      .

184

92. ,              ,         ;    :     ,   ,   ,        ,         ,   ,    ,  ,    ,    . ,       (Orat. de Baptismo [46]);  .    ,         ,     ,    .        ,   ,      ;   poenam sensus, non damni [47],   ,  ,   .   ,     ,        (tortor in-fantum). ,        ,      -  ,      ,      .    (  ),    ,    .   -           ,   ,    ,         ,   ,   ,      "Nodus praedestinationis solutus" [48], , ,   . ,        ,          ;           ,     (    ),     .

185

93.              . , , -,     ,      ,    ,    .          ,    XII       ,             ,   ,           .      ,  ,   , ,    -   ,             .   ,          ,          . -         "  ",   - ,      (. 178 "   ", . 3). -     ,         ,  . ,  ,      ;    ,   -  , ,      ,       ,                  , . .      .     ,  ,   ,        .        ,        .        ,        .

94.  ,  ,        ,  ,    ,        ,         ,  

186

   :   ,       ,      ,   ,            ,      ,     ,    ,     ,    ,      . ,      ,           .

95.       ,        ,    ,          ,      ,     ,    .        ,       . ,      ,    ,      ,   ,           .       ,      ,       , ,     ,          . ,              ,            ,       . ,                 ,     ,      ;   ,        ,  ?  : "Quod,facienti, quod in se est, non denegatur gratia necessaria" [49] -     .  ,     ,      ,     (Thom, quest. 14 de Veritate, artic. 11 ad 1 et alibi, Bradwardin de Causa Dei, non procul ab initio [50]).  

187

       ,            ,      .     ,          ,         ;           (. 4 "   ", . 5).

96.     -    ,        ,  .     ,         ,         . ,  ,          ,      "",      ,     .      ,         ,    ,       .  ,      ,       , ,       ,           ,          ,    .                              ,     ,       .         ,       ,      .  ,               ,   ,      ʸ    .

97.            ,         "Cautio criminalis circa processus contra sagas" [51],    

188

     .     ,   ظ,   ,        , -  ,      ,        ;       ,    ,    ,    ,       , ,         ,      (    ),          ,    ,      .          ;      ,        .

98.      ,       ;        ,    ,   ,     ,           ;  ,     ,        ,         .     ,       ?          ,        ,  ,     ,     ,       ,    ,    ,     ,            ?     ,         .          ,    ,      ;        .

99.     ,       ,   .  ,   ;         ,           .    ; 

189

        .    ,             .       ,         , . .         ,        .       ,  ,     ,      , ,     ,   ,          .

100.  ,     ,     .       ,      ,   .     ,  "Tolle, Lege" [52], - .  ,        ,   ,    ,   ,   ,   : "Quod vitae sectabor iter?" [53]        ,    ,    ,    ;    ,      .   , ,   ,   ( )   ,  ,        ,  ,      .          ; ,  ,   ,      .          ,      in virtute sanctae obedientiae [54]     ,   - . ,   ,          ,        ,     : ",     ,     ;    ".    ,   ,          .      ,      ,    , , ,       ,      .

190

101.   , ,     "Veridicus christianus" [55],        ,    ,   "Tolle, Lege" . ,       .   ,       ,      .    -  ,       ,  ,   ,       ;     ,         ,     ,   ,  ,       .     , ,  ,      ,    ;    ,             .

102.  , - ,       ,        ,       .  ,        ,      - .   ,              ,    ,     ?       ,   ,         ,  ,         ?

103.           ,     ,      ,        ,     ,                ,          ,       .  ,   

191

  ,   ;   ,           .     ,    ,             ;   ,    ,  ,   ,    ,       ,        ,      , , ,                  ;           .

104. ,     ,  ,      , . .    ,     ,       ,      ,      .    ,              ,     ,      -  .  ,     ,    ,         ,      .             .        , ,        .     ,      , ,  ,      ,     ,      ,          . ,     . ,          : ,  ,   ,      .

192

105.  ,       , ,          ;          ,        ,     .                   ,       ;      ,            ,  ,  ,   ,      ,     ,  ,  ,      ,  .     ,         ,       .   ,           ,   ,      ,          ,   ,          .

106. ,     ,         ,    ,         ;     ,  ,   ,     , , ,     ,              ;     ,   ,    ,   ,    ,   ,     ,   .












 

107.              , ,       -   ,           .           , ,  ,   ,   ,    ,                 ,       ,     ,      .     ,                            ,       .   ,         ;       ,      , . . ,          .

108.     ,           ,      .         -      ,  ,     ,        ,     ,     ,  ,      ,    .        CXLIV  "   " (. III, . 812),              ,    ,      .    .

194

109. I. ,  ,    ,  , ,    ,     ,      ,  .   -    ,   . ,    ,  ,     .     ,     ,      ,        ;         ,   ,            ;     ,  ,        ,       ,      .

110. II.             ,    , ,         ,      .         ,    ,       .       ,           .     , ,   :   ,    ,     :    .  ,     ,          ,    , . .    ,  . ,       ;  , ,          ,  .

111. III.      ,    ;                , ,  ,

195

       ;     ,        .             ,      ,     .

112. IV.                   ,   ,         ,        .   ,                  ,         ;    ,     .  ,   , ,    "De vita, morte et resurrectione" '   . ,   ,      ;         .  ,     ;    ,         ,    ,    ,         ,       .    ,  ,  ,             ,   ,          . -    ;     ,                .      ("   ", . 178, . 1218 . III),       ,         ,         , .              ,         .              ,     ,      ,     

196

.           .        ,         ,  ,  ,   ,    .        ,  ,   ,      ;     ,    ,   ,        ,    ,   .

113. V.                 ,  , ,       ,           .    ,   ,      ,   ; , ,  ,          .        ;      ,   ,     -         ,       ,      .    -    ,      (    )  ,    ,     .

114. VI.      ,   ,         ,    ; ,  ,          ,   ,        ,  ,   , ,   ,           ,         ,    .     , . .     .     II  

197

   ,  ,      ,   , . .  ,     .     ,     , ,    ;       ,   ,    ,       ,   ,         ,     ,    ,    .  ,            ,    -.  ,  ,    , . . , ,     ;       ,   - -    -  ,     ,        ;        ,  ,  .      .          .          ,    ,  - ;            ,      .  ,          ,  ;           ,     ,   .

115. VII.    ,    ,        ,   ,   ,   ,      ,   ,    ,     ,      ,   ,    .  ,   ,  ,   ,        ,     ;     ,   ,            , ,      ,

198

      .  ,            ;       ,   ,    ;       ,  (detachee)   ,           .          ,   ,         ,     ;  ,       .

116.      ,  -    . I.            ,      ,  ,         ;       ,          .

   ;       ,     ,  ,     .    ,        ,      ,           ,             ,  , ,           .

117. II.          ,        .        ,     ,     . .;     ,       . (.  -       "  ",           . .   -    "De Providentia Dei", n. 12   . , lib. I "De doctrina christ.", . 7: "Cum cogitatur Deus, ita cogitatur, ut aliquid, quo nihil melius sit atque sublimius".   : "Nee quisquam inveniri potest, qui hoc Deum credat esse, quo melius aliquid est" [2].)

199

 ,   , ,       ,     .        ,       ,          ,          ,          ,                        ,   ,    .  ,  ,           ,    ;             ,       .         ,             ;  ,           ;        ,         ;      ,     ,   .

118. III.         ,    , ,   ,    ,      .       ,          ,         .

      .  ,        ,       ;   ,  ,  ,    ,    '  .  ,       ;          ,   ,             ,          

200

     .   ,  ,     -  ,      .         ,   .  ,                 , . .     , ,  ,    ,         .     ,       ,       ,        .      ,     .       , ,    ,  - .  ,     ,  ;    ,   ,           ;       ,     ,        ,       .   -  ,    ,      .

119. IV. ,       ,     . ,   ,       ,   -       ,     ,     ,                 -  ,     . (     ,            .)

     ,      .     (    ),  ,  ,   ,      .      ;   

201

, , ,            ;        ,    ,   ,  ,     ,    .    , , , , ,  ,   .         ,   .          ;        ,    .               ,  ;     ,  -      . ,    ,    ,     .         ,     .        ,    ,     .               ,    ,       ;    ,  '   ;        ,      ;             ,     ;      .  ,   ,               ,   ,            .     ;      .  ,           ,    ;        ,     ,          ,       ,    ,  

202

   .    ,      ,   ( ,  ,  ),            ,              ,          ; , ,  , ,  ,      ,      .           -     ,     .  ,      ,   ,    ,      ,    .  ,   ,       ,   ;    ,   ,    .  ,     ,    .        ;      ,    ,       ,  -   ;       ,          . ,  ,       ,       , ,       , ,       ,   ,   ,           .  ,     ,    ,      ,        ,    .  -   "De occultis Dei Beneficiis";       "De occultis Dei poenis" [3].           :

Tolluntur in altum,
Ut lapsu graviore ruant [4].

203

 ,      ,   ,     ,       ,  ,            , -    (   ),          . ,    ,        -  ,      , -      ,         .         ;           .  ,    ,  ,           . ,  ,  ,    ,    ,   , ???. 

Hostibus eveniant talia dona meis [5].

 , ,  ,         ,      ,    ,     ,      .    ;       ,      .       ?   ,      ,   ,    ,   ?     : "Abusus non tollit usum" [6], " scandalum datum   scandalum acceptum" [7].

120. V.  , ,      ,   ,       . ,     ,       ,    ,      .       ,               ,    -     .      ,     ,        ,   ,      .    ,    

204

,       ,   ,              ,      ,     .

,         ,     ,        .        ,         .     , , ,     ,     .      ,       .      ,         , . . ,         .     ,       ,    .     ,    ;          ,      .      ,    ,   ,   . ,        , -  ,     ;  ,      , -  ,         ,     .         , ,  ,      .    ,           ,        :       ;           ;  ,         ,      ,      .    ,    ,  , ,      ,  , ,      ,       .   ,             ,  

205

     ,      .  ,            ;       ,     , . .            ?      ,    .     -    ;        ,             ,    ,        ,     , in Ecclesia militante in statu viatorum [8].       .      ,    ,    , . .         .  ,  ,      ,          .      ,      ;    -      . ,  - ,     ,  ,        .  ,    ,    ,    ,  ,           .        ;    ,   ,    ,      . , -   ,       ;       ,      ,    .     ,    ,  ,  ,       ,      .  ,    ,    ,        .

121. VI.  -     ,       ,           ,      -

206

     - .          ,      ;   ,        ,            .

,     (de Officiis), - , . , , , , , ,    , ,    ,       . , ,    ,  ,  ,     ,    -. ,        ,    ,   ,    ,  ,   ,     ,    ,     .     ,       , ,   .   ,        ,       ,      ,   ?  ,      ,  ,   ,     ? ,     ,          ;  ,         .  :     ,    ,    ,  .   , 

Di cujus jurare timent et fallere Numen [9].

 ,     ,   .

Voluit Deus ora loquentis
Opprimere; exierat jam vox properata sub auras [l0].

       ,   ;   , :      ,    ?

207

  :   .   ,  , ,   ,    ;   ,        ,    ;      ,      .  ,    ,         .     ,      ,      ;   ,  .        ,    ;     :    .   -    -  ,  .      ;    ,    .     ,       ;       .     :  ,    , -     .

Si mala sustulerat, non erat ille bonus [11].

   ,    ,      -     .     -  ,        ;      ,      .      ?   .

122. VII.   ,  ;   ,       -  ,             .         ,        - ,      (. "   ",  , . 2261),    ,         ,     ,       .   ,       ,    ,          ,       ,       .     -   ,    

208

    ,        ,      ,       ,      . -,            !        (.  "", . I, . 23, . . 446). ???. Id est: Veluti si quis alicui aliquid det, ut (postea) hoc (ipsi) erepto (ipsum) afficiat dolore [12]. Unde etiam illud est dictum:

Bona magna multis non amicus dat Deus
Insigniore ut rursus his privet malo [13].


          ;     ,      .    ,    ,    ;    .       ,     ,    ,   ;      ,   ,     .    ,        ?  ,   ,  ,      . ,    , , ,      ,             .      ;    ,    .  -       ,     . ,      :       ,    ,     .   ?      ,   ,       .  ,                            ,        

209

     , -         ,  ,     (           ),  ,       .      -  ;        ,       ,                 ,   .       ;       ;    ,  ;          ,    . ,      ,           ;          .

123. VIII.     ,      ,   ,      , , ,  .  ,    ,     .

      ,     ,    ,        ;      ,      ;     (          ) -          . ,     ,  ,  -   ;      -.     ,         ? , ,       ,    ""?      ,      ,     .  ,      ,   ,    ,     .

210

124. IX.        ,   ,    ,         .          ,     ,       ,        ,     , , ,  .

        ,                 . -       ,   .    ,     ,    ,     ,   ,   ,    ,         ,        .      , ,  ,          ,  .  ,      ,      .   ,  , , ,   ,    . Quae rationi contraria sunt, ea nec fieri a sapiente posse credentum est [l4].   ,         ,     ,     .     ,    , ,         .       ;        ;      ,      .         ;            ,     .     ,      .      ,    .       ,      ,   ,

211

  .       ,  ,        ,          ,    ,   ,       -    ?    , ,   ;      ,   .     ,      ?     ,      ,  ,  ?      ,     ,     ;      .     ,    ,  .               .         ,       ,    ,       .         ,  ,   .  ,        ,  ,   ,    ; , ,       ,      ,         ,       ,  ,      .

125. X.        ,  ,     ,      ,  ,       , . .   . , ,     ,       ,        ,            ,      .

212

     ,      .          ,      .           .     ,       .    ,    ,       ,    ,         , , , , , .        ;      ,   ,           . ,          .        ;      ;     ;    .   ,    ,   ,         ,         .    ,      ,   ,       , -        ,        ?    ,   ,    ,  ,      ,    ?

126. XI.            ,       ,         ,   ,                  ,    ,            .

     ,  ,   ,  ,      .     - ;    ,     .       .  ,     ,      :     .      -

213

 ,       .   ,  , ,     ,       ,     .

127. XII.   ,      ,     ,     ,   ,   .

 .     ,    ,        !   ,  ,    .          ,        . ,           ,   ,  .      ,              ?            .         -         ,     ,      .

128. XIII.     ,    ,       .    ,   ,      .     ,        ,     ,         ,      ,     ,   ,      .       ,                         ,           (.     ,  20, 22, 121),       ,     .

          .     ,       ,      ,  ,    

214

  ,    ,     ,        .     ;   ,  ,      ,    .      : "Incivile est nisi tota lege inspecta judicare" .     -  : "       ;   ,    ,        , .      ;          .

129. XIV.       ,    ,     ,      ,           ,      ,       .

 ,         .     .      ,           ,             ,       .          .

130. XV.   ,    ,        ,   .   ,  ,  ,        ,   ,       . ,        ,     ,         ,      .       ,      ,     .

 ,        ,  ;  ,      ,      .         ,    -    

215

 ;             ,     . ,          ,     ( ,  -   ),          .     ,     ,       ,   .  ,    ,    ;              .    -     ,   ,       , ,      ,   ,          ;        ,     .     ,     ,      ,     .   ,     .

131. XVI.       -    ,        .  , ,     ,   ,      ,    ,         ,        .

       .        - .  ,           ,       ,       ,       ,    .       ,   ,  ,      .       ,       .       .         ,      .

216

132. XVII.    ,       ,     ,  ,   , .   ,        ,     ,     ,         ,          ,        ,         ,     .            ;         , ,   ,      . ,         ,     ,   ,   . ,  ,  ,   . (???), ???. Necesse est id quod est, quando est, esse; et id quod non est, quando non est, esse. Arist. de interpret, cap. 9 [16].    .     , ,  ,          . .        , . 880  .)

     ;       ;      ""  "",       ""  "".         ;     , ,     ,   ,        ,  .       ,   ,  ,    ,      .   ,        .         ,          ,  .      .      .

217

133. XVIII.      ,         ,      ,     ,     .

-,   ,      ,  ,           .      ,   ,          .     . -         ("   ", . 178, . 1223 . 3).   ,  ,  ,          - ,            ;          ,    ,         .  ,     ,              ,     ,  , ,            ,      .  ,  ,  ,      ,          .     ,      ;  ,    ,   ,    ,            . (,           .  ,        , , ,   I     ,        1534 .        ,      . . " ", . I, fol. m. 455  . .       "   IV"    

218

 , ., . 99,  ,       .) ,    ,  ,   , . .        ,        . ,   ,      -  ,     (     -, epist. 22, lib. 8: "Mandemus memoriae quod vir mitissimus, et ob hoc quoque maximus, Thrasea crebro dicere solebat, qui vitia odit, homines odit" [18]).  ,    ,  , ,     ,  ,              ,  .   ,     ,     ,          , -    ,     ,        ;       .     ,     ,     ,         .  ,     ,   ,       ,    .        ,      ;     ,   ;    ,        .   - ,       ,       ,       .         -   ,    ,   ,  ,         , ,      . ,  ,         ,   .         ,   

219

 ,  ;        .  ,    ,                  ;      ,      ,        ,     ,      ,      .

134. XIX.     ,   ,     ,     ,      ,     ,      ,     ,             ;   ,    ,        ,          ,     ,    ,      .   ,  , ,          ,    , ,       ,    .

    ;  ,     ,             ;                .       ,            ,     ,      .           ,      ,    ;       ,     .        ,   ,    .         ,   ,           ;   ,      ,     ?      ,  ,   -  ,     -

220

     ,    .        ,   ,   ?       ,    ,  ,   ,     ? ,   -       , ,  ,     ,    ,    ,        ;       ,            .      ,    ; ,     ,  ;                -   , ,  !  -     ,   ,    ,    .     . : ", Altitudo Divitiarum et Sapientiae!" [19] -   ,    ;   ,   ,  ,        ,    ;      , - ,   ,         ,   . ,            ,                    .  , ,  ,   - , , .           .     -  , -   ,  ,    ,         ;        ,      ,    .      ; ,        ,    ,        .  ,    ,     ,  

221

   ,  ,     ,       .    ,  ,    ;  ,    ,        ;   ,          ,      ,        .

135. , ,        - ,     . -, -                 ,    .        ,      ,      .    ,   ,    ,         .   ("   ", . 161, . 1024),  ,       ,         .    ,    (   -),           ,   ,       ,       ,      .   ,    , , ,    ,        ,         . ", - , -    (  ),    ( ,     )                      ,    ,         ". ,           -   , - ,  -   ??? ,        ,      ,  ,   ,   .

222

136. ,    ,           ,     ,   ,      VII ,    .         ,    ;  ,       ,    - ,   - .  , ,  ,  ,      ,   ,       ,           ,    .  ,  ,  Zernebog, . .  .          ,  -,   ,       .    ,  ,    ;       , ,   ,  , ,  ,        .

137.             ,   ,  -,    . ,  ,     ,  ,  ;        ;    , -,   , , ,       ;        - ,   .     ,   ,        -    ,        ,             ""   .      ,    ;      ,    (Mercredi)        .      ,   .      500    ; 

223

 ,     ,   .    (   ) ,      600    .      ,   - ,        ,    . -                    ,     .         ; ,  ,     ,  .   ,      ;   ,     :

Placat equo Persis radiis Hyperiona cinctum,
Ne detur celeri victima tarda Deo [20].

 -  ,             .  , ,     ,      .    ,   (  " "),     .       ,     ,     .  ,        - ,  ,      ;   ,    .   -        ;   ,     ,  ,    .

138.       ,         - ,    - . ,        -      -  -, . . ,    ,    ,            ,   ,       ,   .  ,    -, . .    , ,     ,    ,    ,  

224

   ,   ,      ,  . ,           ,       ;       ;    .      ,     ,       .           ,    ,  ,  .

139.  ,         ,   .  ,   ,  : ,      -        .     ,     ,      ,   ,      . , ,  -         "".       viri militares,      feudum Arimandiae [21].

140.      , , -,        ,    ,  ,       (Hermanni)   (Germani);            ;      Germani   -manos   Gammarus   Hummer (  " ").  ,        ,       ,   ,    ,     .           ,        ,  ,           , ob metum.    , a Heer, Hari - ,   Hariban   , . .     ,    Arriereban [22]. , Hariman  Ariman, German, Guerre-man  "". 

225

 Hari, Heer  "",  Wehr  "", wehren - "", "";  guerre, gu-erra ,   ,    .     feudum Arimandiae,           ,    ,   , -,      (guerri-)  .

141.              ;    ,           ;          ,  Irmin-Sul      .     ,    ,       ,  ,       ,     .     ,   ,     .      ,   ,      ,     ,     ,   ,          .   ,      , -       .            ,          .

142. ,   (. . )       .                  ,    ,            .  ,      ,  ,  -,     ? ,         .     ,     ,   ,   .      ,      .      ,  ,  ,      ,  (. . ) 

226

  , -   ,   , ,  ,       pro Dite Patre,  ,        ,  , , ,      , ,     (  "") , , .       ,       . -  ,            ,      ,  .  ,    ,     ,   "   ".   ,  ,     :

Teutates, pollensque feris altaribus Hesus,
Et Taramis, Scythicae non mitior are Dianae [23].

, ,   ,    ,    - ,     Erich-tag, .  R  S     ,    , : Moor  Moos, Geren  Gesen, Er war  Er was, Fer, Hierro, Eiron, Eisen. Item Papisius, Valesius, Fusius  Papirius, Valerius, Furius   .    , ,  , ,  ,    ,   ,   ,      ,      Thurs-day, , diem Jovis [24].  ,       ,   ,  ,    ,    , Taranis aram non mitiorem ara Dianae Scythicae fuisse [25].

143.    ,   ,        ,     ,       .   ,    ,        ,       ;               . -      , ,  ,      ,  ,    ,  

227

 ,  ,      , . .     .      ,  , . .   - ,     ,          "  ",          ,     ,         ;                 .   ,   ,    ,      ;  ,   ,  ,  ,     ,  ,   ,          ,      ,   ,         .  ,   ,           ,  ,    ,    ,        , ,   -   .

144.    ,       ,    ,  ,       ,   ,     . ,  ,  ,      . -  ,       ;  ,             ,      .  ,            , , ,  ,   ,    ,       . " , -     "   ", . "", . 2039, -  ,      ;    ,   

228

;    ,     ".  ,   (      - ), ..   ,    a priori,    ,    ,       ,     a posteriori,    .

145.      "", . 2025,    ,           .          ,  ,  ,     , , ,   , ,      .     .   ,  ,     ,     .     ,   ,   ,          . , -     ;  ,    ,        ,        ;                ;         ,       ,    ;   ,     ,           .   ,      ,  ,  ,    ,      .

146.     ,  - ,  ,    .  ,    (    );         ,  ,   ;   ,      ,     ,      ;      ,      ,    ,       .  -

229

        ,     ;  ,  ,          ;       ;     ,   ,        ,   .      ,        ,      .    ,  - ,         , -  ,  ,      .      ,      : 

Saepe fliihi dubiam traxit sententia mentem, etc. [26]

 ,    ,     ,        ,     ,       .        ,      .   ,      ,  , ,        ,       .

147.        ,   :    ,         .           , ut Spartam quam nactus est ornet [27].      ,   , , , ,  .         ; ,  ,    ,  ,   ,   ,  ,   ,  ,   ,    .         ,   ,     ;      ,      :

Jupiter in parvo cum cerneret aethera vitro
Risit, et ad Superos talia dicta dedit:
Huccine mortalis progressa potentia, Divi?
Jam meus in fragili luditur orbe labor.

230

Jura poli rerumque fidem legesque Deorum
Cuncta Syracusius transtulit arte Senex.
Quid falso insontem tonitru Salmonea miror,
Aemula Naturae est parva reperta manus [28].

       ,    ,      ;       ,     ,    ,    ,  ,    ;     ,   ,   ,   .         ;                 .   ,      ,     - ,                    .        ,     .            ,        ,   ; ,     ,       .

148. -  ,     ...    ...         .  ,      ;      ,  ,    ,  .        .   ,                .  ,     ,       ,   .   ,    ,    ,        , ,     ,          .

231

149. -  ,       ,   ,   ,   .      ,      ,    ,           .  ,            ;    ,      ,      ,      ,                       ,                 .      ,    ,     ,  ,          . ,   ,      :      .    ,         ;     ,      ;     ,    ,      .   , . . ;      ;   ,       .

150.  ( )        (primordialites).   ,         ;     , . .   ;    ,   ???    ,        .        ,     .

151.  ,    -     ,       ,        ,       ,   ,    :

232

    -,    ,     ,     , , , , ,   ?       ?      ?       ?       ?   ,   ,    ,         ,      ?        "":

Si non vult Deus esse malum, cur non vetat?
Inquit.
Non refert auctor fuerit, factorve malorum.
Anne opera in vitium sceleris pulcherrima verti,
Cum possit prohibere, sinat? Quod si velit omnes
Innocuos agere Omnipotens, ne sancta voluntas
Degeneret; facto nee se manus inquinet ullo?
Condidit ergo malum Dominus, quod spectat ab alto,
Et patitur, fierique probat, tanquam ipse crearit.
Ipse creavit enim, quod si discludere possit,
Non abolet, longoque sinit grassarier usu [29].

       .     :    ,     [] . ,    , ,       ,    . - ,  ,     ,    ,          ,   .  ,       ,    ,    -   -    .

152. -   ,  ,    (,  ,   ),   ,  .  ,          a priori,  ,         a posteriori. "  , -  , -   ,      ".    ,      ,     , ,      principium maleficum,     -  principium frigidum [30];       

233

.    ,    - ,         ,    ,   ,        ,       ;         ,  ,     ,    ,           ,      . ,    ,        . -          :      ,               ;   ,    ,       ,     ,     .

153.     , per principium maleficum, -   .      ,     :    primum frigidum,   .     ;        ,       .  ,       ,    ; ,  ,     ;     ,    .         ,    ,   ,  ,   ,       .   ,               ,   ,         ,   ,     ,  ,    ,   ;   , . . ,   ,  , . . ,     , -  

234

.  ,       .    ,      ,     ,       ,      .    ;     ,     .

154. ,  -    (. 2323),   ;  ,        ,        . ,     ,      ,        .      ,      ,    ,         .  ,      :

Video meliora proboque,
Deteriora sequor [31],

,      ,       ,     .

155. ,  -   '   ,     .    (. 2025):     ,  ,  ,    ,    .  ,     , ,    , ,    ,      ,     ,                . ,       ,      , . .    .  ,        ,       ,   ,   ,     ,  .  ,    ,     ,      .          ,      ,           

235

,         -  ,     -   ,     ,        ...         ...     ...                   .   ,   ,  ;       . ,        ,  ; ,  ,        ?   ,   ,    ,         .

156. -      "",     "   ",   ,      .    (. 2330, . ),  , -,    ,    . ,   ,     " ",      ,        ,     ;    ,     .      ??? ,        ,        ,      ,        .     -  ,       .     ,  ,     ;      ;       ;      ;     ,      .

157.      ,   ,  ,        ,        .   ,        ,       ,    -

236

     .      ;  ,        . -     . ,       ;         ,       ,     ,      ;          .

158.      ;   ,    ,    .      (  "", . 3):  ,  ,    .    ,   ,   ,  ,     , ,      ? -     ,    ,     ,         ,   ,   -  ,  .   ,      ,       ,   ,         ,  ,         ("   ", . 147, . 850).   ,    ,          .         ,      , . .   ;      ,    ,   .      ,       :     ,  ,     sine qua non;  ,      ,      .      ,   ,   - ,      ,    ,     ,     .  ,      ,  ,     .    ,      .   :     ,             .

237

159.     ,  -   . 853,     ,      ,           .  ;   ,   ,      - ,  .    ,  ,         ,    ,      .           .  ,  ,  ;  ,        ,    ; , ,     ,     ,      ,    .

160. - ,     ,    ,    . 186       : ,     , ,              .    ,            ;           ,        ,      ,       .     (. 232):    ,            ,   ,            ,           ,     .             ,     ,     ,   . ,        ;                  - .

238

161.    ,    (. 148, . 856):     ,    1)     ,      ; 2)       ,   ,    ,     ,     ; 3)         ,     ,    ,      -   ,     ,   , -   -    ,            ; 4)  , ,            ?   ,            , ,      ,  ?   ;   .  ,  ,    ,     ,       ,       ,     ?  ,          ;     ,         ,     ,         ,      ,          .          ,           ,     ?         ,    ,  ,    ,   ,     ,    .    ,           ,   ,   .

162.       (. 1,  10)          .  ,    ,  ,

239

    ,   ,    ,    .     ;        ;   . ,       ,  ,        ,      ,      ,      .        ,   ,      .     ;         ,             ;     ,           , , ,   ;        .           :      ,    ,      ,  ,    ,     ,          ,    ,     ,   ,   ,     ,    ,     (,  10, . 1, . 51, 52.    ,   - , . 2, . 288 c.,   "   "           ).

163.     -  ("   ", . 154, . 943):   ,   ,  .       ,  ,  ,         .     ,   . , ,   ;     ;   ,      ;         ,       ,            .    ,    ,      .    ,    , 

240

    ,   ,      .   ,     ,   ?  , -        .

164.   ,  -          ,   ,   ,           ,      ,       .           , ,        ,     ,      ,      .       ;      ,     .  -           (inter voluntatem signi et beneplaciti),        ,      ,   .  ,     -,  ,   ,         :         .          ,         ,  ,   ,     ,   .

165. ,  -  ,     .    ,   ,       ,    . , ,            ,       ,    ; , ,        ,     ,       -  .      ,     ,         ;        ,    .   

241

   ,    ,     .     -  ;           ;   ,  ,    ,            .  ,  ,    .     ,     ;     .               ;      ;   ,   ,  ,           .     ,    ,    ,   ,     , ,     ?

166.     , ,   ,           .    ;   ,    ,     .   -  ("   ", . 152,  , . 919, . III)     . : "Crudelem esse misericordiam, velle aliquem miserum esse ut ejus miserearis" [33];       (De Benef. L. 6, . 36, 37 [34]).  ,         ,  ,        ,                    .   ,                .        ,               ,      ;   ,    ,     ;     ,  

242

,         ,     ;    ,       ,  ,      ,      .        ,         . ,       ,         -     "Memorabilia ecclesiastica",   - .      .  ,           ,  ,       ,      ,       , , ,       .

167.            "Fur praedestinatus, de gepredestineerde dief" [35],   ,   ,       ,     ,     ;  ,       ,   ad hominem   ,     ; , ,      ,       ,                 .      ,        ,    . -  ("   ", . 154, . III, . 938) ,          , , ,   ,        ,  .  ,          1657      "Fur pro tribunali" [36]        .      ,             -

243

,         , ,   ,    .      ,  ,      ,    ,              ,         ,            ,     .   ,  ,     ,        ;                   ;       ,     ,     , -   ,  ,  ,           ;    ,          ;         ;      ,         ,             ,       .

168.          ;     ,      ,        .        ;        ,        .  , ,    ,   .    ,     ,     .     ,          ; -     .    ,

244

   ,    .       ;  ,       ,            ,      .     ,     ,  ,        .    ,    ;  ,       ;       ,           ,    ,    ,       ,      .

169.    ,   ,   . ,   ,       ,   ,         .      ,     ,      ;           .  ,   ,  ,     .      ,  ,  ,  ,         .               ,       ,  .        : " ,     ,     ; ,   ".  ,    ,  ,     ,  .      ;       ,       ,         "De fato", : "Contendit omnes nervos Chrysippus ut persuadeat omne ??? aut verum esse, aut falsum. Ut enim Epicurus veretur ne si hoc conces-serit, concedendum sit, fato fieri quaecunque fiant; si enim

245

alterum ex aeternitate verum sit, esse id etiam certum; si certum, etiam necessarium; ita et necessitatem et fatum confirmari putat; sic Chrysippus metuit, ne non, si non obtinuerit omne quod enuncietur aut verum esse aut falsum, omnia fato fieri possint ex causis aeternis rerum futura-rum" [37]. -   ("   ",  "", . III, . 1141):  ,      (  )  ,    "   ,  "    ,    (        )...        ,     ,  ;     ,  , ,      ,   ,   : "     " -     .      : ",   ,    ,        ".      -    , -  , , ,  ,       ,     .   ,    .  (lib. 1 "De Natura Deorum" [38])        (  -      ), ,         ,     .   ,   -     ,  ,      .

170.     ,   ,     - ,    .       "   " ( "",  S, . 929):         ,     .         .    ,    ,        ,  ,  ,        , ?    -

246

 ,   ,           .      .      (epist 4, lib. 9, ad familiar): ???. Quapropter si venturus es, scito necesse esse te venire. Sin autem non es, ??? est te venire. Nunc vide, utra te ??? magis delectet: ??? ne, an haec; quam noster Diodorus (,     ) non concoque-bat [39].       .          " ",      : "Vigila, Chrysippe, ne tuam causam, in qua tibi cum Diodoro valente Dialectico magna luctatio est, deseras... omne ergo quod falsum dicitur in futuro, id fieri non potest. Ad hoc, Chrysippe, minime vis, maximeque tibi de hoc ipso cum Diodoro certamen est. Ille enim id solum fieri posse dicit, quod aut sit verum, aut futurum sit verum; et quicquid futurum sit, id dicit fieri necesse est; et quicquid non sit futurum, id negat fieri posse. Tu etiam quae non sint futura, posse fieri dicis, ut frangi hanc gemmam, etiamsi id nunquam futurum sit: neque necesse fuisse Cypselum reg-nare Corinthi, quamquam id millesimo ante anno Apollinis oraculo editum esset... Placet Diodoro, id solum fieri posse, quod aut verum sit, aut verum futurum sit: qui locus attingit hanc quaestionem, nihil fieri, quod non necesse fuerit: et quicquid fieri possit, id aut esse jam, aut futurum esse: nee magis commutari ex veris in falsa ea posse quae futura sunt, quam ea quae facta sunt: sed in factis immutabilitatem apparere; in futuris quibusdam, quia non apparent, ne inesse quidem videri: ut in eo qui mortifero morbo urgeatur, verum sit, hie morietur hoc morbo, at hoc idem si vere dicatur in eo, in quo tanta vis morbi non appareat, nihilominus futurum sit. Ita fit ut commutatio ex vero in falsum, ne id futuro quidem ulla fieri possit" [40].    ,       .    ,   ,     ,        .        ,         .    ,  ,    ,    []      ,   ,   ,       

247

 .   ,  ,   , ,    ,   .  (de Stoicor. repugn., pag. 1053, 1054)               ,          . ,         ,       .  (\ Epict. lib. 2, . 29, . . 166)  : , ,   .         ,     - ,    ,      (citatur honorifice apud Arrianum Menag. in Laert. 1, 7, 341)    ???,    ??? [41]  . .        .    ,         .   (De collocat. verbor., . 17, p. m. 11)     ,     ,     ,       . ,  ??? [42],         ,   , ,   .,  ,              .  ,  ,      ,      (Arrian. Ubi supra, p. m. 165). ???. Non omne praeteritum ex necessitate verum est, ut illi qui Cleanthem sequuntur sentiunt43.   ,  ,    ,   . ,      ,  ,  ,   ,  ,      ,       .

,          (lib. 9, . 4, ad familiar)      ,      .   

248

      "De fato", ,  ,    ,    .         -  ,      ,        .             ,  .    .    ,     ,  .    .  ,  ex hypothesi [44] ,   ,   ex hypothesi  ,   .      ,     ;    .       .            ;     ,     ,     ,      .

171.        ,  ,      ,  .      ,          [45].       "  ",        .      ,      ,  ; ,      - ,  ,  ,   ,     ,   ;  ,  ,   ,   ,        , ,   .   ,      ,       ,              . , ,          ,          ,  :     .       ,    , ,  ,      ,   ,  ,  .  :     

249

 ,   .         ;             .     .     :    ;     ,     . ,     , ,   ,   .       :   ,           ,    ,   ,        ;  ,    ,     .    ,         (        ),  -     , ,     ,     ,        ,   ,     ,  ,            ,   .

172. ,     ,    ,     .  ,         ,         .     -     , . .    .    ,    ,         (omnia rei non futurae requisita)  ;         .     ,      ?  ,     ,    .         ,    ,    ,       ,     ,    .  ,  -     ,   .  ,   - ,          ,        ,      .

250

173.   ; , ,      ,         ,          ,    .  ,           .     ,   , cogitationem, non intellectus concedit Deo [46].          . ,   ,           ,        ,       .             ;       , . .   ,     .    , ,   ,   ,     ,   ,     -  ;     ,  ,        , .     - , ,   ,  (. 390).   ,  ,       ,           ,  , ,    ,  ,     .   ,      , ,  , ,        ,    .    ,    ,      : ",     , ,  ,      , ".

174.  -   : "Ubi bene, nemo melius" [47],       ,    : "Ubi male, nemo pejus" [48].   ,  ,      ,      .   

251

-     ,         .   :       ,      ?         ,  ,  ?    ,      ,  ,    ,        . ,      ,     ,    ;       ;         .    ,  - ,      ,             .     ,          .  ,    ,   ,    - ,  ,    , -  ,         ,            ,    . ,      ,   ,     , -            .    ,     , . .     ,  ,       ,   ,      .           ;   ,         (        ) ,  ,       ,            ,        .   ,   ,     ,       ,           .

252

175.  ,     ;             ,   ;     , ,        ad extra [49],     .       ,               .      ,     ,     ,  ,    ;      .

176. , ,         ,           ,    .      ;            ,             ?    ,   -, , ,  ,    ,      ,     .    "    "  ,               ;  ,     ,       ,    ,    .

    ;    ,        ,   ,         ,      ,           ,  ,  , -                     ;         ,       ,    ,       

253

     .       ,   ,    ,      ,          ,    ,     ,   ,    ,  ,     .      ,        , . .   ()     ,      .    ,              .    ,       ,   ,    . 177.   ,      ,  :   , 1)    , 2)     ,   ,    , , , 3)       ,    , -       ,   ,      ,   .     ,                   ,    .             ,      ?        ,       ,  ,      ,        ,   ,            .    ,    , ,  ,      ,         ,    ,  -         ,      ,       .       ;    ,        ,   ,       ,   ,      ,      ,          , , ,    ,       .

254

178.  ,      , ,    ,    .  ,            ,     ,          ,            .    ,       ,      ,     ,       .  -  ,        ,   ,         ,   (. "   ",  "", . 2332, initio [50]). -,   " "   ??? - ,         ,  .    ,        ,       .      ,  - ; ,                  .

179.   ,  -     ,  .            ,   ,        ,           ,        .  .  ,   ,   (altitudo sa-pientiae),      .  ,  -                 ("   ", . 81, . 139).     ,  ,         ,    ,  

255

  ,    ,  ,       .         ,       ,   .           :   ,   ,   ,   ,   ,   , -         ,   .

180.   ,  -     ,  ,          ,  ,           ,           ,        .         .   -     ("   ", . 89, . 203):     ,   ,      ,                 ,    ,  .            ,          ;     ,    ,   ,    ;      ,      - ,     . ,       ,    ,       ,       .     ,   ,    (. " " ..."", . 554)      ;      ,         (. . 152   "..."),        ,  .      ,     ,   "    " 

256

   ,      ;  ,  ,       ,  ,     ,               , , ,  .          ,             ,      .

181.   ,  ,    ,   ,       , ,   ,  ,  ,      ,   ,         .     ,         ,  ,  ,      .             ,     .        ,     ,          ,        ,       - .   -    ,      ,         ,       ,  ,      ,   .          ,      ,       ,       .

182. -     " " ...""    (. 152),   , ,    ,      .        ,  , -,            ,       

257

, ubi stat pro ratione voluntas [51].     ,           ,  ,      ,  .  ,  ,       . -           - ,         .      ,   -  . -  , ,    ,  - ,    --,   ;   ,       .                 .    ;       ,       . - , ,           ;       ,          .       "Fecialis divinus" [52]             ,    ,   (   )       .         ,    . ,    ,   ,     ,   ,           .      "" ,  -    ;  -     .

183.  -            ,         ,       ( II " " ..."", . 152, . 771  .).     ,  ,           , -

258

  .            .   :      -        ,      ,    ,      ,       .    .         . ,        .    ,   ,      .          .    ,    ,   ,  ,      ,   .         ;  ,  ,    ,   ,        .  ,                 .    , ,      ,      ,     .  ,     ,      ;      ,      ,        ,      ,       . -   ,    ,      , ,          .           ,            ,    .  ,        ,    .        ,      ,     , , ,             

259

.          ,      ,    .    ,    ""   :  ,   ,     ,   ,       .   ,         ,  ,       ,          .      , ,       ,      ,          ,    .              ,  :      ;  ,   ,  ,    ,     .     ,            ,   , -:   ,   ;    ;    ;   ;     .  ,                 ,  ,       ,      ,           .   ,      ,  , ,      .  ,        ,       ,    ,      ,   .

184.  -  ,   ,         ,  ,             , -

260

     ,      ,  .  ,   ,       ,         .      -  .  ,     .      ,       ;         ,       .   , , ,  ,           ,    ,   ,    . ,        ,             ,  ,        ,   ,        , ,      ,  . -     ,   ,        ???,  desideratum [53],   .

185.      - ,        ,               ,      ,           (" " ..."", . II, . 114,  ).    -    ,  ,         ,   (. 554):      ,            .  ,          ;      ,   ,         ,      .   ,  .       ,      .   ,  ,   ,       ,            ,   -

261

      ,                 ?    ! .    ,     .

186.     ,  -        ,           ,      . ,       ,     ;       ,  ,   ,    ,       .  ,        , ,  ,   ,              .       ,      ,      .       ,      .     "Spectatum admissi" [54].        .            ,          ,       . - , ,            ,       ,  ,        .           .

187. - ,       ,    , ,    ,       ,      ,      , -      .        ;   (  ),     ,   ,  ,    ,   .  ,     -

262

,        ,           .                       ;     .

188.    -   ;      ,  ,   -   ,       ,   , . . ,   .        - .    ,  ,  ,      ,     ,          ,      ,     ,    ,            .        ,   ,  ,                   ,   ,      ,    ,   ,       .

189.   ,  -    -,  ,    . ,   ,           ;           ,    ,  ,   - ,       ,         .     .        , ,  ,   ;    ,       ,         (entendement).  ,      ,     ,     ,      ,   ,  , .        ,         .

263

190. ,  -      ,      .    timere, ubi non est timor [55].       ,    ,   ,         .    (. 555):     ,      ,     ,          ,  ,     ,     ,      fatum,   , ,   .    ,                          ;     ,  -        .           ,   -   (intelligence).     ,  ,  ,    ,    ;           ?

191.     :   fatum,    ,    ,    ,   ,       ;   ,        ,  .  ,         ?  ,      ,    ?        ,      ?    ,        ,     .       -      ,      ,    ,      .

264

192. , -   ,                          .        ;           ;       ;     ,         ,     ,      .  , -    ,            .        .           ,    ;        ,     . ,    ,  ,      ,     ,    ,       . ,  ,    ,     .

193.     ,         ,    ,                .       ,   , ,           ,      ;  ,  , ,     .  ,      ,  ,     ,    ,    .     ,          ,       . ,    ,    ,   . ,  ,        ,    .           ,       ,    ,     . ,         ,    ,    :    , - ,    .

265

194.           ;     ,            .  ,    ,         , -   ,         ,  ,     ;      .      : "Minus bonum habet rationem mali" [56].         ,      ,         ;     ,   ,           , . .    ,   ,    ,     ,      .    ,   ,   :        ,       ,     . ,   ,      ,    (     ), -       ,   .          ,      ,   .     ,    ;   ,       .        ,    ;    ,       ;     ,     .

195. - ,    ,     ,     ,     .  ,           ,       ,      , ,      , .

266

 ,        ;   continuum    .  , . .    ,  ,   ,        ,     ,     .     ,         :          (animal)  .

196. ,     ,   ,   ,  ,  ,         ;      ,      .      ,    ,        ,       ,       .   ,     ,      ,       -  - .            ,     .    ,                ,          ,  ,           ;         ,          .           ,    ,        ;           ,     ,         .

197. - ,      ,   ,     "      ",     1683 . -  ("   ", . 165, . 1058, . III)     .    ,  ,     ,   , 

267

     ,      ,   ,        .    ,       ,   ,      ,       :      ,    ,  ,       ,      . , ,        ,     ,   ,        ,  ,  ,      ,  , , ,     ,     .

198. -      ,    ,                   .  -   ,      . ,  ,      .     -      (. 1059):            ,    ,    ,            ,    ;      ,              .      ,         ,     . ,  ,           ,  ,      .   ,      ,      ,     ;  ,         , ,    .     ,              ,     ,           ,    . ,        -

268 

,               ,     ,    ,         ,        ;     ,      , . . ,      ,   ,    ,   ,   ,    .

199. -     ;   ,     . -  ,  ,   ,       ;   ,    ,  ,   ,      ;  ,           ,        ,   .    - -      ;       ,   ,       , ,     ,   ,       ,  .    ,  ,        .      ,        ,         .  , -  ,  , ,        ,   ;           ,      ,        .  ,               -    ; ,  ,              .   ,    ,     .     ,  ,          ,    ,      .

269

200.  -  ,       ,      ;          ,  ;  -  ,          .         ,      ,      ,  .     ,      . ,         ;      (. . ,     )   ,               .   ,           ,    ,   ,     ,  ,   ,    , -    ,        ,     .                   ,       ;    ,   ,    ,        .

201. -   (. 1063),  -     : -,       ,        ,     ,     ,        ,      ; -,         ,       . - ,   - ,        .   ,      ;             ,      ,   ,       .  ,   ,          , -     .          ,   ,    ,      ,          -

270

,        .        ,   ,             ,           ;      -     .               ,         ,   ,  ,  ,      .  , ,      ,       ,    ;  ,       ,  ,   (intelligibilite), . ,      , . .      ,          .           ,      ;          , ,   ,        ,      ,       .               ,     -     (. 953).

202.  -     ,      ,               ; ,  ,     ,        ,     , .    ,  -           ,   ?    ,   ,      vice versa              ,    ,           .       , 

271

(  )       , . .            -  , ,     -    ,    ,      .  ,      ,    ;       ,      .     ,     ,             .   ,    ,   ,      ,  ,          ,   . , ,        ,     ,       .       .

203. -   (. 1064),    ,      ,    ,            .    ,     ,    ,          .   ,        , ,   ,    .      ,       ;   - ,   ,  ,          ,   ,     .  -    ,     . . ,         .   -     , -    ,   ,        ,     .  , -    ,      ;          . ;        ,    ,   ,   .

272

204.   " " [57],     ,   "    ".        (   -    "   ...", . 234),  ,       ,       . ,    -,      ,      , , ,      ,           ,     ;    ,         ,      ,  ,        .  ,  ,     ,   ,    , . .            .    ,    ,   ,   ,          (  ,     ,   ,            ,    ).   - ,    "   ...",          ,     .  ,  ,    ,     ,   ,      (     )           ,     ,        .    ,  ,   ,   ,  .

273

205.        (. 231),    ,      .     ,  ,   ,     ,      .  ,   ,       ,    . !   ,  ,      ,          ,  ,     ,   ,            ?       ,          ,   -    .   ,        ,    ,  ,      ,        ,      ,   ?  ,  -  ,  ,  -   - ,          ?  ,   ,  ,  ,   ,  ,     ,    ,    ,        ?         ?    ,    "  "   ,     ,  ,     ,   ,  ,   ,     ;    ,       ,       ,         ?         ,        ;          ,     ,    ;     

274

   ,        ,     ,   ,   ,       ,   . , ,     ,    ,   ,   ,  ,   ,   ,           ,               . ,    ,     ,       .      ,      ,     ,   ,       .

206.  ,  -     ,      ,     ;     :    ,         .     . ,        ;            .         ,    ,   ,        ,           .  ,  ,        ,    , . .  .

207.   ,        ,       ,   ,    ,   .         ,       ,     .      ,   ,           ,     .   (    )   ,        .       ,      ,          -

275

  ;  ,    ,        ,     ,            .

208.   ,           ,   ,               .  ,       ,      ,   ,      ,      ,    .      .     ,    :        .    ,    ,     .   , . .   ,     ,       ,     . .    . ,    ,    ,    ,    ,        ,       ,       .      ,       , . .         ,     ,      ,    .       , , , ,       .

209.  ,      ,      .             ,     ,    ,  .  ,  ,    ,    ,   ,    ,       (enveloppe)     ;  

276

,  ,   ,         ,       . ,         .  -    "   "          ;      ,               ,    :    " "      :      ,     ,   ,   ?       .       ,    ,       . ,     ,       ,  ,        ,  ,           .      ,     .     ,  ,    ,     ,          .       ,       .   ,            ,     .       .   ,  ,   .    ,       (Aul. Gellius) (lib. 6, cap. 1)   ,    ,    : "Idem Chrysippus in eodem libro (quarto, ???) tractat consideratque, dignumque esse id quaeri putat, ???. Id est naturane ipsa rerum, vel providentia, quae compagem hanc mundi et genus hominum fecit, morbos quoque et debilitates et aegritudines corporum, quas patiuntur, homines, fecerit. Existimat autem non fuisse hoc principale naturae consilium, ut faceret homines morbis obnoxios. Nunquam enim hoc convenisse naturae

277

auctori parentique rerum omnium bonarum. Sed quum multa, inquit, atque magna gigneret, pareretque optissima et utilissima, alia quoque simul agnata sunt incommoda iis ipsis, quae faciebat cohaerentia: eaque non per natu-ram, sed per sequelas quasdam necessaria facta dicit, quod ipse appellat ???. Sicut, inquit, quum corpora hominum natura fingeret, ratio subtilior et utilitas ipsa operis postulavit ut tenuissimis minutisque ossiculis caput compingeret. Sed hanc utilitatem rei majoris alia quaedam incommoditas extrinsecus consecuta est, ut fieret caput tenuiter munitum et ictibus offensionibusque parvis fragile. Proinde morbi quoque et aegritudines partae sunt, dum salus paritur. Sic, Hercle, inquit, dum virtus hominibus per consilium naturae gignitur, vitia ibidem per affi-nitatem contrariam nata sunt" [58]. He ,  ,       ,              ,    -  .           , ,      ,          ,  ,    .

210.        - ,   .    "   " (. 155, . 962, . III)   - ,     :       ,    , -  :       ; .          ,          ,       ,      . -    ,  ,  ".     " (   - );       ,   -               .    ,      ,    , ,          .

278

211.   ,   -       "      ".         . . ,         " ".  ,      ,             ,    ;  - , -,   .   ,       ,               .           ,  -    ,      ,            .     ;    ,      ;      .  ,  ,    ,   .  ,        ,     . Et citharoedus ridetur chorda qui semper oberrat eadem [59]. ,  ,     ,    ;    ,                ,    a posteriori,        .      a priori  ,   ,       .  , ,      ,     .   .     ,   ,          .

212.    ,    ,   ,   ,            .      ,    de maximis et minimis [60].                   ,   ,       ,   ,  

279

    .          ,       .     ,      ,   ,      .  - ,   ,       ,       "Euclides catholicus" [61].             ,     -  ,   .         ,     ,     : "Si similibus addas similia, tota sunt similia" ;          , ,   ,        : "Si similibus similia addas similiter, tota sunt similia" [63].       : "Non tantum similia, sed et similiter posita" [64].

213.           .              ;        ,         .        -   ,    , , ,        ,     ,          ,   ,         ;      ,   .       .

214.   ,  -   ,    , .          ,     .      ,        .               ,

280

  ;  ,   47-  1-  .   ,         ,       - ,    ,     ,   .    ,   ,            ,     ,             .              ,        ,   ,    ,     ,    ,   ,   .     ,   ,    ,    ,    ,   ,   ,        ,         ;    ,          ,            .      ,  : "Ad prudentem gubernatorem pertinet, negligere aliquem defectum bonitatis in parte, ut faciat augmentum bonitatis in toto" (Thom. contr. gent., lib. 2,  71) [65].          (.  -  lib. 5, cap. 8)     ,  ,          .

215.    - .     (. 963),   .      ,    ,    ,     .       ,       .  

281

- .   ,   ,         ,    .   ,    ,      ,      ,        ,      - ,   .     ,         , ,                 ,      .

216. - , , :  ,        ,        : "Nulla lex satis commoda omnibus est; id modo quaeritur, si majori parti et in summam prodest" (Cato ap. Li-vium. L. 34, circa init.) [66].       ,    ,       ,  ,      .  , ,      ,         ,      .    ,      ,        ;        ,       .

217. -   ,        , ,       ,          ,    ,      ,   .            "   " : "Duplici ratione diligas oportet, quidquid evenerit tibi; altera quod tibi natum et tibi coordinatum et ad te quodammodo affectum est; altera, quod Universi Gubernatori prospe-ritatis et consummationis atque adeo permansionis ipsius procurandae, (???) ex parte causa est" [67].   -     ,    .  diligas oportet (???) [68]

282

    ;     ,  ,     -,        ,      ,        .       ,  ,  ,          ,     .            ,   ,        ,        .         . ,   ,  Intelligentia extramundana [69],    , , , supramunda- [70]. ,    ,   ,    ,   . Melius est dare quam accipe-re [71].          ,   ,  .

218.    ,    -    - .  :  ,     ,     ,       ;        ,               .       ,            .         ;  ,        ;     ,              ,     . ,  ,       , , , ,    - ,   ,    - .

219.   158  "   " (. III, . 890)  :   ,  ,   , , ,   ,    ,                   , -  ,   

283

           ?   ,        ? ,  ,       ,          . -     .  ,         ;    ,            .     ,             . -  ,  ,         -     .      - ,   ,      ,      ,       ,   . 220.         ,  :        ,       ,    ,            .      ,   ,     ,     ,        ,    .     ,     -  (    )       -  "De cive" [72].        ,   ;    ,   ,   .  -  ,      ,             ,      ,      .  -      "  " ,  ???,      -    ,    statum legalem pro naturali [73], . .       ,         , 

284

   . ,  ,   ,       ; -      ,     ,  ,  ,  ,           .    , . .  ,    ,    ,             ,       .   ,            ,   -    -  "De cive ".

221.  ,    ,  ,   ,       ;        ,          ;     ,             -          .     ,     ,      ,  :         ,     .  ,      ,        , -  ,        .     ,      ,     .

222. ,   ,                     ,              .           ,   ,     ,    .          ,        

285

 ,    ,       .      ,             ; ,   ,     .

223. -   - , -,         , ,       ,      .     ,  -  . .    "      ", . II, . 385,           ,   ,     -?   -    (. 362):  ,     , ,   ,        ,      ,    , ,     ,      ?    -     ,    ,  -      ("   ", . 151, . 900, . III).     ,  ,           .   ,   ,     ,    , ,     ,    ;       ,     ,   ?    ,        ,        .    ,     ?     - ,      ,             ,     ,       .

286

224.       ,    .     -  -     , -        .   , ,              ,  ,    ,  ,               ,   ,        ,        .     ,      ,            ,  ,   ,     ,    ,       -.

225.  ,      ,  ,    ,    .   ,         ,          ,      ,          ,      ,       ,    .     ,      ,   , ,              ,   ,   ;       ,        , . .     ,       .       ,     ,    ,       ;              ,       ;        .      ,         ,   ,       -  .

287

226.    ,  ,           ,      ,  ,    ,      ,       .    ,          ,     ,              ;   ,         , ,     .      -   ,      ,  ,      .  ,  - ,     ,  ,   ? :  ,    ,    ,     .

227. ,   ,                 .  -      , , ,   .       (   , . 151, . 899):       ,     ,        ,    ;   , ,  ,   ,          .      ;      ,    ,    ad maximum, ad omnia [74]     ,      ;       ,      , ad optimum.  -  :  ,    ,      ,    ,    , ,   ,    .   ,    ,  ,     ,     . ,         ,     :     -    - , quippe vetor fatis [75],     .

288


228.  ,          ;            ;      ,   .     ,      ,   .    ,       ,    . Fatum    fari - "", "",  ,  ,   .  ,    -  ,    , -   .    ;     ,       ?     ,  ,          ?  ,        (natura servus),    ,   .   ;    ,   ,    ,     .          .      - ,   ,           ,     .  ,  -            ,        .

229.   (. 151, . 891)  :     -         ,   ,      ; , ,     ,     ;  ,       .          ,   ,  ,        ,         . ,  ,    ,       ,  ,       ,      ,     ,   -

289

      .     -  ,   - ( , )  ,      ,  ,      ,      . -    ,        ,   .

230. -             .  ,      ,    ,           .     ,         .     :     ;         :     ,        ,    ;     ,        . ,    ,     ,    .     ,           .     ,      .    ,     ,         ,     sine qua non;      .    ,     ;          ,        .

231. -  :      ,      .       -  ,           ,   .        ,    ;    , ,     .    ,   , .    ,

290

 - ,    ?          ?      ,     ,    .     . ,  ,       ,        ,  .       ;     ,     ,   - ,  .

232. -   (. 892):     ,       ,            .    ,         ,          ,   . -    (,  . 168, . 1111),            . , ,       ,  , . . ,       .

233. -    (  . 157, . 893):           ,     ,            ,        ,   ,     ,        ,      ,  ,                 .       . ,      , ;     ,    ,     . ,     ,        -    ;       ,      ,     . ,    ,  -   ,            ;  ,         .

291

234.        ,  -    (. 165, . 1071):            (   ,      ,   ). ,        ,     . (,   ,  , , ,      ;      ,   .    ,    ,    .      ,    .  ,  ,      ,    ;      ,  .   .        (         )   ;     ,   .             .  ,  ,      ,       ,     ,         .      .)      ,  .    ,        ,  . (  ,  ,      ,           , ,          ,     ,    ?  -      ,        ,   ,    ,     .       .) ,        ; ,         -

292

 ,    ,     -   .      ,  : "   " : "    ,   ,      ". (      ,  : " ", " ";     ,  .        ,       - ,      ,      ,    .)

235.  ,     - ,      ,       ;           ,    ,   , , ,           .    ,              ,     .       ,         .      ,      ,  .

236.      - -,            .      151  "   ", . 900, 901, . III.






 

           .
          .
,       .

293

     ,    ,   .     , ,      ,    ,     ,      ,     ,    .  ,        ,         .           ,        .




 

                    .
    ,    .
,    ,   ,  ,         .

    ,   .    ,       ,    ;      -     ,   ,     .     ,      ,  .

238.      ,  -     (. 152)   ,    ,         1586 .       ,   ,     ,  ,      .        .      .      ,  ,          .                         .   ,    ( ,     ).  ,  , , ,   ,

294

    ,          .            , ,   ,  ,     ,   ,       ,   ,     .

239.       ,    :       ,    .  ,       .     ,   ,      ,  ,        ,  ,      .     ,    ,  ,        ,  .  ,      ,    ,     ,     ,     ,     ,    .     ,  ,    ,      ,   ,      ,              ,   ,          ,     ,       .    ,  ,      ,       .  .      ,      ,       :

Si non erasset, fecerat ilia minus [76].

240.  ,    ,      ,       -     "   ", , -,    ,   ,  , ,     ,      

295

        ,                  ,   ,     ,     ,     ,     , -  ,  ,     , , ,     ,   , -  .  ,          ,     .     ,        ?       :

Si placuit superis, quaerere plura, nefas [77].












 

241. , ,       .  , . . , ,    ,    .   , Poena est malum passionis, quod infligitur ob malum actionis [1]. ,    ;  ,    :

Nostrorum causa malorum
Nos sumus [2].

,    -    ;        ,     ,       .     , . .   ,    ,        ,        .      ,    -    ;        ,         ,    ,      . . ,    ,    -       ,         .       ,       ,     .     ,               .

297

242.    ,       ,    ,                 ,  ,  ,    .      , -  ,       ,      ;     ,              ,     , ,   , ,        .       .      ,    ,    ,       ,        ,       ;           ;            .       -       .

243.         .  (. 276. ad Eugen. III): "Ordina-tissimum est, minus interdum ordinate fieri aliquid" [3]-       ;    ,          ;      ,      ,    .

244.   -,            .                . ,       ,    -  . ,       ,  ,     , -  ,    .        ,    ,    

298

 ;        oleum per deliquium [4],     (huyle de Tartre)   .        ,         ,   ,        ,    ,           ,      .

245.   ,    ,         .  , ,   ,     ,        ,       -  ,    .      ,     ,      ,        .    ,      .         . ,         ,  ,         .    ,        ,                     ?    .  ,   ,      ,   ;    ,        .  ,     ,      ;  ,      ,     .

246.       ,  -      , ,     :           -  ?      ,       ,    .  ,       . -  ,     -

299

   ;          , . .  ,     ,     . -      ,       .       ,    ;   ,     ;     ;    ,      .        ,   ,       .

247. , -     ,  ,    ,    ,      ,            .   ,      (.     , . 183),             ,                 .      ;         ,         ,     . -      ,          ,          .       ,    ;    ,       ;   ,      ,    ,    ,  .

248. ,  - ,        ;      ?        ,      ,  ,          .        ,        ,  

300

 ,     ,    . -    ,      .  ,   , , ,            ,  ,        .      ,    ,    ,     .

249.    (      ), ,  ,        ; -,   ,      , ,  ,     . . ;   ,   ,      ,       ,  ,    .      , . .    ,         ,        .         .  ,             , , , .              ,              ,               ,     ,        ;             ,    ,   ,        ;          .  ,     ,  .

250.     , . .  , -     ,          .      ;  ,  -      ,   ,     .         -

301

   ,     , quoniam sub Deo justo nemo innocens miser est [5],  ,       ,  .   ,    ,       ,     ;  , ,  ,     ,   ,      .       .    :

 fortunatos nimium, sua qui bona norint! [6]

         , , -,       ,   ; ,   ,       ,  ,   ,  .      ,     ,            .          .

251.        .        :       ,   ? ("   ", . 75, . 2).    ,  ,        .    ,       ,  ,      ,     .        ? ,     ;   ,        , ,  .    ,    ,    ,     .

Sapientia prima est,
Stultitia caruisse [7].

      ,      .

302

Si non culpabor, sat mihi laudis erit [8].

     ,    ,    ,         ,   ,        ;        .           ,   .        ,        ,           ,   (. I,  9),     ,        ,  .

252.  ,            .      ,  -,  ,   ,   ,    ,         .            ;          ,       ,   .

253.   ,  ,    ,  -    ( 134),        ,         ,    .    , ,   ,      ,       ,        ,         .  ,   -      ,      ,    ,     ;  - , -,    .

254.            . ,   ,     ,          ,  ,  .  -      ,

303

  . , -,  ,  ,    .        ,   ,  ,   ,         ;        ,       :

Felix, qui potuit rerum cognoscere causas.
Hie metus omnes et inexorabile fatum
Subjecit pedibus [9].

  -      ,   ,   ,     ,    .       ,    ,  ,        .         ,      ;         .       ,   ,    .

255.      ?      ,     ?    ;        .      ;      ,  "             ,     ".      ("   ", . 3, . 157, . 991),      ,     ,     .        ,         . ,        ,    ,   ,   ;    ,                 ,   .     ,   ?  ,     ,  :

304

Cuivis potest accidere, quod cuiquam potest [10].

256.       , ,  , ,     ,       ;    ,           ,          .              ,        .

Extat ut in mediis turris aprica casis [11].

        ,            .

Quantus Eryx, et quantus Athos, gaudetque nivali
Vertice se attolens pater Apenninus ad auras [l2].

257.       ,       ,      ,    ,  ,   ,           .      ,      , ,  .   (    )      ,       .    [13],  ,   ;   ,      ,  ,            ,    .    ,            , -,           .   ,       ,         :              .        ,   

305

   ,           ,      ,  .

258.      ,    ,        .   :

???.

Mala nostra longe judico vinci a bonis [14].

       ,       .   ,      ,  ,     ,    .      ,                 .       :     ,    . ,      , -, ,        ,      ; ,   ,           .      ,              ,     , quae spirant ??? pectus [15].  (Lib. 4, . 5 de Benefic. [16])    ,    .     ""   ""     ,         ,          :

Fortuna cyathis bibere non datis jubens,
Infundit uno terna pro bono mala [17].

259.   ,          ,     ,          ,     .       ;  ,     ,      .     ,       ,        -

306

 ,         .       ,         ,      splendida peccata,  .    .            .         , ,  ,        .         ;      ,  , , , ;        ,      .      ,     .   ,        ,       ;  ,    .  (Divin. Instit. lib. 3, cap. 18 [18]) ,      ,     ,       ,   .   ,     ,    ,           .    ,            ,   .    ,    ,    ;     ,           ,     . 260.    ,  ,   ,     - ,      ,   ;      ,  , ,    -,  ,      : "      ,   ,   -        " (Cic. Tuscul. lib. I [19]).  ,        ,   ,        "" (  -), ,        ,

307

  .               ,    . ,     , ,     ,           ,   , ,   ,  ,            ,       ,       .          ,    "De utilitate ex adversis capienda"   "De occultis Dei beneficiis" [20].

261.       ,    ;     ,     ,     . - :    ;         ,         ?       ,       ,            .       ;    ,  ,  , ,   ,       ,   .  ,          ,  ,      ;     ,    ,  , -,   ,       .        ,         :

Vendidit hie auro patriam Dominumque potentem
Imposuit, fixit leges pretio atque refixit [21].

   ,       ,     ,    . , -,        ,            

308

   ,           ,       ""   .        . ,  ,         "".   ,  -,     ; -,    -   ,      , , ,      ,   ,    Plaudite [22],         .    :  ??? [23].

262.          ,  ,           ,        ,  .   (    ,   ,      ,   )      ,      .        "Doctor perplexorum" [24] (. 3, cap. 12):       ,   ,      ,  ;           ,      ,   -      .         -    ,    .      -   "Sepher Elohuth",  "",    ,    ,  ,       ,      ,  , , , , ,   ,   ,   ,          ,    .  ,        ,   ,      ,    ,       ,    ,     -    ,    .

309

263.   ,       ,      ,        .     ,  ,      ;    ,        ,       ,        ; -,  ,   ,          .    , ,       ,   ,   ,      ,       ,    ,      ,     .   , , ,       ( , ,    ),  ,            .       ,             ,     ;   ,     ,       ,         ,     -   ,    ;                ,       ,  ,     ,       .

264. ,    , ,    ,     .  ,        ;    ,  ,       .          ,      .     ,        ,   -

310

       ,             ,      .  -   ,  -          .           .  ,     ,      ,         ,     .   ,       .      , , ,       -      ,    , ,   .        ,      ,       ,       .        ,      ;   ,    . ,   , ,          ;        ?

265.  ,      .           ,         ,     ,          .      ,       ;              . ,               "",    , ,        .       ,   ,     ;       ,     ,               .   -  ,      per la predica ,     ,     -

311

           ,   .       ,      ,          ,            ,     .      - ,        . ,   -   .

266.        ,     ,        ,   .  ,      ( ,     ),    ,       ,      "   ".     ,  , ,         .  , , -,  ,   ,   ,       ,     ,  :  ,        ;  ,  ,       ;  ,  ,      , ,           , . . ;       ,    .  , ,    ,      ,      ,  ;    ,        ,      .  ,    ,      "  ".  ,      ( 59).      ;     ;     ,   .

267.   ,           ,     .  ,     (in Locis Theol. loco de Inferno  60 [27]),       ,       ,      ,      .  ,  ,  ,  (   "De fide" [28]) ,     ,       ,    , quod non cessante peccato non potest cessare poena [29].  . , ,      "Nicetas",  " " (. 2, . 11,  9), : "Sunt qui dicant,  displicet respon-sum: scelerati in locis infernis semper peccant, ideo semper puniunter" 30.            " " (. 2, . 15), : "Nee mirum damnatos semper torqueri, continue blasphemant, et sic quasi semper peccant, semper ergo plec-tuntur" [31].    ,         . ,     ,   ,      (. 4 "", . 44)    ,       ,        ,     ,      .        . -            - ,           .

268.  -            ,    ,   .      "  ",           ,  (. 379),  " , ,  -     ,      ".      "    " (. 220) ,        ,   -

313

            ,           . ,   ,      ,     ,   ,   ,       ,  .        ,      ,        .         ,   " " (. 7, . 341) : ,   ,     ,   , ,   ,   , . .       .       ,          .

269.    ("   ", . 175, . 1188),      ,    ,      ,     ,         ?        ,      ,  ,   ,  ;   :    ,         .     ,      ,          ,   ,  ,           .    ,    ,   ,    ,      ,     .  ,       ,      ,       ,       .

270.     ,    "  ",           "   ",      .    -

314

 (  "  ",  1703 .)   ,            ,       ,            ,   ,    .      ,      ,    , , ,     ,     .    ,           ,        ; ,       ,          ,             .           ,                   .

271.   ,                 .     ,             ,     ;       .      ,         ;         .         -  "  ".

272.  ,  ,    .      ,        ,    ,     ,     ,   - .        :      ( ),        .   ,       ,     .        ,      ,    :

315

At pater omnipotens aliquem indignatus ab umbris
Mortalem infernis ad lumina surgere vitae,
Ipse repertorem medicinae talis et artis
Fulmine Phoebigenam Stigias detrusit ad undas [32].

,   ,          , ,          ,       ,  .      ;        ,   , -,   meliorem mentem [33].     XXVII, . 10: "           ". .  (Enchirid. . 112 [34])  : ,            .     ,        ,          non plus ultra [35]    ,        ,        .         ,  ,       ,   .                ,   . .   (IX. . 39) ,   ,       ,          .        ,         ;       ,      ,  .  , ,  . ,          .      ,      ,  ,     ,  , ,  ,      -.     ,     ;     ,     ,   ,    .

316

273.              ,       ,  ,        ,         .             .    ,      :   ,       "",   (1 . 3, 8).    ,  ,       (. 8, 44).      ,           (2 . 2, 4). ,     (  ),    ,    (. . )         (. 1, 6).     ,            .

274. ,      ,      :    ,   .        ,         .           .   ,  ,    ,    ,    ,         (. 12, 7 - 9).               ,   , , ,                   .

275.      , ??? [36],  ;      ,         ,  ,       ,    .        ;   ,    .     (. 1, 28),        ,             .

317

276.   ,    (. 4, 21  7, 3; . 63, 17);      (1 . 22, 23 );  ,    (2 . 2, 11);     (. 14, 9);      (2 . 16, 10);         ,       (1 . 2, 25);      ,        (. 1, 21);    ,       (. 9, 19; . 9, 17);    ,     (. 9, 21);           (. 11, 25);    ,  , ,   , ,  ,                ( 4, 12; . 8, 10);          (. 2, 23);              ,          (. 4, 27, 28);              ,    ,     (. 11, 20);               ,    (. 19, 14);      ,       (1 . 12, 15);      ,      (. 105, 25).        ,   ,  ,     , ,       ,     ,     ,              . Sed non sine-ret bonus fieri male, nisi Omnipotens etiam de malo posset facere bene [38],     . ,         .

318

277.       (. 1, 20 [39]);     (. 7, 29),      .      ;            .     : "       ;       ,   , ,  " (. 30, 19);   :          (. 21, 8).      ,      :  ,     (   ).       ,    ,     (. 15, 14 - 16).          ,     ;        . -           .

278. "   :    ;   ,     " (. 1, 14).    : "   " (2 . 4, 4).       ; ,    ,  ,    .      : "Plato voluptatem dicebat escam malorum" [40].       ,   . .      :         ;      ,  ,         ,     ,   ,     ,    ,       ,     .

279.                 ,      ,    ,       ;        ,   ,    .         ,        ,       ,        ,  ,       .  ,        .

319

280.  ,     . ,   ,           ,    .        ,    ,   ,          .  ,      ˸        ,     "  " ,      ,   .  ,       ,      ,    ;     ,   ;        ,     ,          .

281. ,   ,     ,            ;       ;     ;   ;       .          ,     , ,  ,    ;   ,      ,       .     ,       ,    ,           ,    ,      ,     .   . ,      ,         .           ,      ,     ,       (quis sensus

320

magis naturalis, obvius, intentus),                                  -    ,     . -  ,            ,       ,  ,        .

282. ,    ,               .        ,   ,   ,  ,  ,   ,  .         ;      ,  -  ,   ,   .     :  ,     ;     ;    ;    ,     .      ;      ,    ,  . -         . ,  ,      ,   ,     , ,   ,     .          ;     ,  ,   ,   . ,  ,   -    ,   "",  "". ,    ,   ,     ,    ,   ,      ,     ;         ,      ,   ,       -

321

 .  ,  ""       ,  ,        ,         ,   .  ,                ,     ,     -  ,        , odium antecedaneum.   ,              ,     . ,            ,      ,    ,        ,      .

283.   ,   . ,       -     ,     .     ,     ,     .      ,      ,   ,       .     ,        ,   .      ,      ,     ,    ,  ,           ,  ,     . ,   ,       ,   ,   ,    .   ,            ;         .       ,                ,             ,   ,     ,    ,    ,   ,         .

322

284.       ,   .      ,  , -,      ;  ,         , ,     (Augustin. De Lib. arb., lib. 1, . 2 [41]).      ,    (De Genes, ad lit., . 15; contr. Epistolam Manichaei, . 36 [42]).     ,     (      ).      : "Firmissime creditur Deum justum et bonum impossibilia non potuisse praecipere" (Lib. de nat. et grat., . 43, 69). "Nemo peccat in eo, quod caveri non potest" (lib. 3 de liv. arb.,  16, 17; 1. 1 Retract.,  11, 13, 15) [43].        ,      . "Neque sub Deo justo miser esse quisquam, nisi mereatur, potest" (lib. 1,  39) [44].            (. ad Hilar. Caesaraugustan [45]).  ,        (. 106, 107, 120).           ,    ;        : "Habebat adjutorium, per quod posset, et sine quo non vellet, sed non adjutorium quo vellet" (Lib. de corrupt., . 11   10, 12) [46].        ,        ,   ,         (d. . 10, 11, 12).           (lib. I, qu. 2 ad Simpl.) [47].      (Enchir., . 103): "Liberum arbitrium usque adeo in peccatore non periit, ut per illud peccent maxime omnes, qui cum delectatione peccant" (lib. 1 ad Bonifac,  2, 3) [48].

285.   : "    ,    ,   ,  " (. 33, 19). ,     ,   ,   ,   (. 9, 15, 16).    ,     

323

    .       . ,   ,  ,   ,   (. 9, 29).        ,          ,            .  -     ,   ,  ,    ,        non singulos generum, sed genera singulorum 49.    ,   ,      ,     ,              ,        ,  .

286.     ,    ,   . ,  ,   . "Praedestinatio sanctorum nihil aliud est, quam praescientia et praeparatio benefi-ciorum Dei, quibus certissime liberantur, quicunque libe-rantur" (Lib. de persev.,  14) [50]. ,        ;  ,   ,        ,          (Lib. de praedest., . 8; Lib. de grat., . 13, 14) [51].      ,  .   ,   ,  ,     .    ,   ,   ,                      .

287.        ,     ,  . "Si utrumque tantumdem diligimus, nihil horum dabimus. Item: Quod amplius non delectat, secundum id operemur necesse est" (in cap. 5 ad Gal.) [52].

  ,  ,    ,         . .           , , ,        ,    ,         . ,  ,    , 

324

  . "Nihil tam in nostra potestate est, quam ipsa voluntas, ea enim mox ut volumus praesto est" (lib. 3, de lib. Arb.,  3; lib. 5, de Civ. Dei, . 10) [53].    ,   ,  ,   ,    ,   .      : "Aut voluntas non est, aut libera dicenda est" (d. I, 3, . ) [54];         ,       . "Perquam absurdum est, ut ideo dicamus non pertinere ad voluntatem (libertatem) nostram, quod beati esse volumus, quia id omnino nolle non possumus nescio qua bona constrictione naturae. Nee dicere audemus ideo Deum non voluntatem (libertatem), sed necessitatem habere justitiae, quia non potest velle peccare. Certe Deus ipse numquid qui a peccare non potest, ideo liberum ar-bitrium habere negandus est?" (De Nat. et Grat., . 46, 47, 48, 49) [55].     ,      ,       . "Aguntur ut agant, non ut ipsi nihil agant" (De Corrupt., . 2) [56].

288.  ,            ,    ,    ,     ,       .    -       ;   ,     .    ;        .   ,  ,      ,    (intelligence),     ;  -(spontaneite),        ,    (contingence), ..      .      ,         .     ,      ,  ,   ,   .        .     ,  ,      ,   ,    ,    ,  .

325

289.     :  (distincte)   (confuse).  ,   (intelligence),     ;      .    ,       ,       ,     ,    (perceptions)  .          ,   ,      . , ,   ,   .    ,  ,        ,   ,            ,          ,    .      ,    ,     ,     .      ,   , ,  ,         ,     ,        .    ,    ,     ,    (   )     ,    ,   ,    ,        .

290.    ,     ,         ,      . ,            ,   ,      ,        .  ,     ,    ,          ;      ,  ,                ,   .

326

291.     ,  ,                            .         ,        .    ,                  -  ,            ,  ,         ,    ,     -   .                , ,   ,    .  ,        ,              .

292.        ,        ;         .          ,       ,     ,           .    , , ,   .     ,                           ;       ,        .

293.           ,    .        .        ,   ,    ,    ,      .   ("", . 1, "", . 2, . 2, . 22)     - :    ,  ,   -

327

,  :   ,      ,       , ,         ,    ,  ,      ,       ,  ,     ,    .  ,     ,    ( , . 485),        ,      ,      ,       ,       :   ,   ,       ,   ,    ,       ,      ,   .

294. -       ,        ,              .  ,       ,    .  ,  , ,         ,        ,              (   )     .   ,       , . .            ,          . , ,       - ,     .

295.           ,     ;    ,       ("   ",  "",   ): ,    ,     ,  ,   ,      

328

 ,      ,    .  ,     ,  ,               .    ,         ,       ,   ,   ,      ;     ,       .

296.       ,  ,        ,         .       ,    :   ,                         , tanquam in tabula rasa.     ,   (   )        .

297.      ,     ,    .      :

Frustra, Medea, repugnas,
Nescio quis Deus obstat, ait [57].

      :

Sed trahit invitam nova vis, aliudque Cupido,
Mens aliud suadet; video meliora proboque
Deteriora sequor [58].

    ,      :

...Di ne hunc ardorem mentibus addunt,
Euryale, an sua cuique Deus fit dira cupido? [59]

298.  , -, ,       ;      "De providentia Dei actuali" (. 61) [60]      ,     ,        ,     ,

329

    ,    ,    -  .  ,      ,      ;         ,       . "Quia enim Deus opera-tur ipsum velle, quo efficacius operator, eo magis volumus; quod autem, cum volumus, facimus, id maxime habe-mus in nostra potestate" [61]. , ,      ,       .   ,         ,     ,   ,    ;  ,      ,      ,         .         ,   ,         .       ,   ,      ;    ,   ,        .    ,      , , ,  , die cur hie [62],   . ,      ,     ,      . - -       ,    - ,        .

299.   ,       - ,          ,     .   ,       ;    "   " (. 140, . III, . 761  . ).  :      ,      ,   ,             .      , . .       ,      ,      -

330

,  ,  .  ,   (      ,     )        ,                .  ,   ,                               -  ,       .       ,      ,  ,      -    ,  ,  ,           ,         ?   ,     ,       ,     ,             ,    .    ,   ,    .    ,                ,       ;          ,             ,         ,        .  ,  ,          ,               ,   ,       ,    ;              ,   ,    ,   .       ,  ,  ,       .          ,      ,    

331

   ,      ,     ;                   ,      ,              ,       .      -   : "Vo-luntas non potest cogi" [63].     ,  ,     ( ,     ,  ,         )    ,      ,  ,           ?  ,         ,  ,           ,   .         ;   ,              .  ,   ,     .   ,      ,       ,    ,     .       ,    :  ,    ,  ,    ;         ,      ;       ,      ,             ,      .

300.         ;         ,    ,   .   , , ,  "         ,       ";       

332

   ,      ,                       ,     .    ,     ,    ,   - .          (. 170, . 1132),       fatum Astrologicum [64],      .     ,         .

301. ,        ,     , ,   ,       : "Spontaneum est, cujus principium est in agente" [65].            .  ,        ,      ,       ,        .           ,      ,      ,      ,     , , ,      ;                     ,         .

302.        ,    , . .   ,      ,         .      ,   .    ,   ,     ,   ,     ,       -  ,  . ,     ,  ,  ,  - (non-necessite),     , -

333

  ,                ,          ,  .

303.  ,   ,     ,   ,  --. ,      ,         ,    - ,      .         ,   ,  ,   .   ,      ,   :      .       ,     ,   ,       ,     - ,    , ,   ,             ,   ,     .

304.  ,   ,   ,  ;       ;          -    .    , -      ,    , , -,           .     ,     ("   ",  "", . 13): ,      ,           ,              .   ,   ,         ,  :    ,  ,            .

305. ,      ,            ,    . .    -

334

,   . ,       ,   .         ;     ,      ,         .        ,       ,  ,    ,     ,   .             ,  ,         .

306.   :      ,       . ,     ,      ,           .    ;      ,      ,                ,    .   :       :    ,      .       ,            .

307. ,       :  ,   ,    ,        ,            .      ;     .    ,      ;   ,      ,  ,  ,       ,         ,      ,    .     ,   ,      .    ,    ,   - ,      .  -

335

     ,   ;     ,     ,           ,          .

308. ,           ,   .   (   "De fato"),      ,   ,          ,    ,    ,      .    ("   ",  "", . 1143)   ,        ;  ,   ,      .

309.  ,   ("   ", . 90, . 2, . 229),  ,   ,      ,    .    ,  , ,           ,    .    ,    ,      ( ,         )  ;    .    ,     ,     ;       ,      ,       ,    .      ,       .                .         .     , ,        ,    .        ,     ,    ,     .    ,     ,   

336

 ,       ;       ,         ,         . ,     ,          ,    ,               .    ,      (, . lib. 3 "De Gratia et libero arbitrio", . 8, 9   in responsione ad Epistolam Viri Docti, id est Episcopii),       ,           .

310.        .     ,          .          ,      ,       .   ,        ,        - ,         ,     .                     ,      ,       .   ,   ,     .      ,   ,       ,   ,  .       .   ("  ", . I, . 11),        ,   ,      ,   :    .    ,    ,      ,       ,       ,    .       .

337

311.         ,    ,   ,                  .         ,         , ,   ,  ;            ,             ,   ,           .     ,                  ,              ,   ,       .  ,        ,   .

312.      (. 221): ,     ,           ;    ,  ,       :       ;      ,    ,       ,   .            ,    ,          ,      . ,     ,            ,           , , ,       .      , ,   ,      ,          ,    :   ,      ,       ;        ,   -

338

 ;   ,   ;    ,      -  (. . -  ,    "  ");      -    ,  ,   ?          ,         ?

313. ,     ,         ,   ,         ,   ;        ,        ,  .     ,          ,        ,     ,      .  ,       ;    ,   ,          ,   (Virgil. Aen., lib. VI, v. 470):

Non magis incepto vultum sermone movetur,
Quam si dura silex aut atet Marpesia cautes [66].

,        ;       ,    .   ,  ,     ,     ,        ?         ?   ,  :           ,    -  ?      ,     !.. ,      ,  ,              ,       .  ,    ,        ,      ;             .

339

314.        :  ,    ,       ,        ,     . ,      ,        ,    .    ,     ,      .       ,          ,     ,      ,  .   : "         -  :     ",    ,    : "     ,    ".

315.   ,     , ,         ,      ,        .   ,           , ,   ,     ,       ,      ,     .     ,   ,    ,       .

316.      ,  ,         .   (. 225), ,   , ,    ,   .    (. 91, . 227)      :    ,    ,        .      :   ,    ,  ,     (  -

340

)      .   :      ,   ,    ,   .  ,                 ,      ,       .  ,    24   ...     ,   ,    ,  ,         ,    ,        ?     ,    ,      ,    ,    ,        ?       ,   ,        ,        .

317.     (. 80),        ,    ,  ,      .           ,  ,     ;  ,    ,   -,     ,  ,       ,    .   ,       ,   . ,     (   ),      .  ""      .      ,        ,    ,      . " copias, te consi-lium et tuos praebente Divos" [67], -  .     ,          ,     .           ,  .     ,  ,    ,     .

341

318.   ,     . 83, -,    ,  ,     ,     .     , ,            ,     ,        ,       . ,    ,   ,    ,     ,       ,        ,    ,                       .      ,    ,     ,    ,      -       .          ,     . , ,   ,                    .       ,             .     ,  ,   ,     ,   ,   .

319.          ,    ,      ,            ,       ,  ,       .          ,     -  , , ,     

342

   .  ,      ,      ;       . ,        .       ,       ,    ,    .        ,   ,             , . .      ,      .

320.      ,  ,      ,    ,     ,           , . .    .     , . . ,            .      ,      ,     .          ;    -    ,         ,  :   ,   ,        . ,     ,   , -  ,      . ,      :  ,        ,   ,   ,      ;         ,     ,    ,         ,   .        ,      .       ,        ,  ,    ,  

343

 ,        ,  ,     . , ,        ,       , , -,   ;    : "Chimaera chimaeram parit" [68].

321.             ,       , . 2:

Ma ch'i principii poi non corran punto
Delia lor dritta via, chi veder puote?
Si finalmente ogni lor moto sempre
Insieme s'aggruppa; e dall' antico
Sempre con ordin certo il nuovo nasce;
Ne tracciando i primi semi, fanno
Di moto un tal principio, il qual poi rompa
I decreti del fato; accio non segua
L'una causa dell' altra in infinite;
Onde han questa, dich'io, del fato sciolta
Libera volunta, per cui ciascuno
Va dove piu l'agrada? I moti ancora
Si declinan sovente, e non in tempo
Certo, ne certa region, ma solo
Quando e dove commanda il nostro arbitrio;
Poiche senz' alcuu dubbio a queste cose
Da sol principio il voler proprio, e quindi
Van poi scorrendo per le membra i moti [69].

,  ,  ,      , ,  ,    ,            ,    ,  .

322. ,    ,           ,     ,      .     ,    ,       ,         ,      , . .      ,           . ,     ,           ,       .

344

                     ,     .    ,            ,     ,          ,   ,   ,    ,    -   - ,   ,     ,       ,    .

323. ,  ,  ,     ,    ,         ;  ,   ??? [70],    ,             : agitur, ut agat [71].        (     ),    ,           ,  ,      ,   .          ,    ,  ,    ,  ,     .           ,    ,    .

324.        ,    (  )        .     ("   ", . 139, . 748  .)  ,      ,       .     ,   ,   ,        ,     , -        ,    ,   ,    .     ,     ,      -

345

;    ,     ,        - ,  - ,   , .      ,   ,    ,    ;     ,        .      ,       ,      ,        ,      .

325. ,      ,           ,           ,     ,     ,      . , ,     ,  ,  .      ,       .           :     ,   ,   ,   ,      .

326.             ,       .     ;        ,        . ,               ,    , -    ,     -   :             .     ,       ,    ,  ,     , -           .    ,        ;  ,    ,     ,      :

346

Fertur equis auriga,  audit currus habenas [72].

327.  ,         ,        .  ,     ,       ,      ,   ,    ,         .     ,    ,     ;             ,         .    ,   ,      ,               .       ,       ,      , - ,    ,       .                 ;         ,     .        ?   ,      ,  .        , ,      .

328.      ,     . 753,     ,          ,     , .    ,   ,         (. 758).       ,  ,     ?       ,     :       ,    ?    ,     ,   ,    

347

  ,       .     ,      ,        ,         .      ,     ,     ;            .  ,      ,     ;       .

329.     ,    ,    ,      -  ,            .        ,         -.    ,        ,        .

330.    , -,        ( "-",   ,    ,        ),      ,      ,   .   - ,      ;   ,   ,   ,     .         ,    ,   ,    .     ,  ,    ,  .   -,          ,      ;  ,        ,   ,    .

331.          ,          (determination)    ,     ,     -

348

.       "De fato", , , ,  ,      ; , ,     ( ,         );     .  ,      ,            ,  (,   ),            ,         .  ,  ,        ,    .   ,          (  , ,   [73],    ),    ,      ,      ,           (futurition),         .

332.        ,      " " ,                   - (Noct. Att. Lib. 6, . 2 [74]).    :  -       .   ,   ,         ,     ,   .  ,    -   ,     ;         ,  ,       ,  .  (  )           ,  ,          ,      ,    .         .         ;           .

349

333.  ,       ,  -     (destin).      -  ("   ",  "",  ).  ,      ,     ,   ,    ,  ,  , , ,         ,     .     , ,   ,    .   ,   ,    ,  ,     ,     ,   ,        .           ,    " -" (. 6, . 7, 8);            ,          G.      .  ,        ,     ;     ,       ;    ,      ,           ,    .    ,           .

334.  ,     (. 6, . 1),  -    -     4-   ,   ,      (,   ),                  (     )  ,      ,       ,         .    

350

  .       ,      ;      ,   ,      .    , -,        ,   ;     -   ;     ,         . -,  ,        ,       .       ,       ,           .

335.     .  ,  ,         .   ,      ,       ,       .      ,          ;      .       ,   , . .  ,       ,         , ,             ,         , . .   .  ,     ,     ;     ,           .    ,        ,              .       ,        .     ,    .  ,          .       ,      , -

351

   ,    ,   .           ;   ,           ,       ,   .

336.        ( "",  ),     , -  ,    ,     .     ;   ,          ,  ,  ,   ,        (enveloppe)  .     ,           .     , -,         ,  -,       ,    ,    ; , ,     ,   .

337.  ,  ,  ,       ;       ,    ,         .    , ,  ,    ,    ,    .   ,           ,          .             ;     ,   ,    ;    ,      .        , . .      ;     .        , , ,         -    .          .      ,     

352

   ,        ,       ;             .           ,        ,    .

338.   , ,           ,      ,        ,  ,    ,        .     ( )  ,  , ;        :  ,           ,   ,      ,     .           ,    :     ,    ,     ,   ...  ,        ,     .

339.  ,           ,      ,  ,    .       ,         ,  ,     ,     .    ,            ,             .  -           ,        .         ,     , ,  ,  . ,  

353

,  ,       , ,    ,   .                   -    .

340.               .          ;        ,           ,        ,              .          ,       ,    ,        (  )     ,     ,         , ,                 .   ,          ,         ;       ,   ,      ,          ;           .     ,      .          ,   ,    ;           ,   .

341.  ,  ,   "" (. 2, . 2, . 29) ,        ,         .  ,  ,         ,    ,       ;      

354

      ,       ,    ,   ,    ,   .  ,  ,     - ,   ,  ,    .    , ,      - ,  ,     .  , -,       ,  ,  ,            ,  .  ,  ,  -   ,           .   ,         ,       .  ,      ,     ;  ,        ,     .

342.       ,         .        ("   ", . 77, . 2, . 104). ,  ,           ,        ,            .           ,      ;  ,  ,   ,    ,    ,     .  ,       - ,  ,      .      ,      ,    ;      ,    ,         .     ,      ;           ,   ,   ,

355

          .      ,      ,      ,       ,   ,    ,     ,     ;   ,     ,       ,        ,   ;          .

343.    ,     ,  ,       :   ,     ,      ,      ,      ,    ,         ,      .      -   ,          ;  ,   ,             ,         .

344.            ,    . ,  ,         .  ,    ,       .   ,     .    ,   (. 166, . III, . 1080),                     ?             ,       ,   .   ,         ,        fatum.    ,        ,     .

356

     .    ,            .

345. ,  ,  ,      ,   ,       .  ,     ,  .     ,          ;   ,           ,   ,   ,    .  ,   ,   ,     ,     ,    ;    ,      ,      .      ,   ,         ,     ,   ;       .       ,       ;       .       ,     ,      .                       .

346.  ,     , ,       , ,     ,      ;          .       : ,  ,     ,                 ,   ;    :       ,    ,    .    ,       

357

;    ,       .      ,      ,       ,   .

347.            ,  ,              ,   ;               .          ,        ,         ,     ,      ,     ,    ,       ,         .             ,       .    ,        ,        ,     ,   ,  ,    .  ,    ,    .           ;    ,  ,   ,         ,    ;       .     ,    ,  ,        .     ,     ,     ,    ,    .

348.   ,        , ,  ,          ,     , . , . , .       ,          "  ".

358

          ,   ;           ,           ,     .  ,         ,   ,         ,      ,     .        ,    ,        .     ,       .

349.    ,   ,  ,  ,   .     ,       .             ,  : -,  ,   ,    ,     ; -,  ,         ; , , -, -  ,   ,     ,        ,    .    ,      ,    ,    ,  ,   .

350.          ,   ,                      ,   .    ,  , ,             ;             ,   .       

359

.    ,  ,    ,  ,    .   : " sancta mater natura, aeterna rerum ordo" [75] -    ,       ,      .   ,      ,     .     ,  ,    (natura naturans)    ,             .      ,    ,             ,      ,         ,          .

351.     ,  ,    .     ("   ", . 180, . III, . 1239), ,        , -  ,     ,         ,      :      ,     ,      ?     ,            ,         .    ,    ,        ,     ,    ,    .   ,   ,     ,       ,      (,   )   ,    ,     :

...Populos umbrosa crevit
Fraxinus, et foeta viridis puer excidit alno? [76]

       .       ,    ; - 

360

 ,     ,   ,    .    ,     ,    ,      ,       ,              :     ,   -    .

352.        , . .   ,       .         -  ,   .       "   " (. 84, . 163, . 2):  ,           .    ,      ;        ,    ,          ,      .     ,     ,              ,    ,      .      ,                   ,           .  ,          ,        ,      , , , ,     ,       ... ,  ,                 .            ,         ,             ,       .      ,    ,        .

361

353.     ,  ,       ,            ,               .     ,     ,  ;      ,     ,   .      ,     ,           ,    ,       ,      ;        ,        .      ,        ,          .           ,            ,      ,  ,        ,       ,         .             ,     ,  ,        ,    .    ,   ,   ,     ;              ,   ,                 .         ,  ; ,         .        ,    ,         ,       , 

362

            .  ,      ,     ,      ,         . "     ?" -   .

354.    (. 166): ,       ,      ,    ,         ,    ,      .    ,          .    ,        ,       ,      ; ,  ,          .          ,         ,      .  ,        ,   ,       .  ,     ,       ,    . ,          ; ,    ,          ,     .   ,   ,        ,               ,    .       ,         .       ,          . ,  ,          ,       ,         .

363

355. ,     ,          .     ,               ,        .  , ,  ,     ,            ;      ,       ,     ,      . , ,   ,     ,         .  ,      ,   ,    ,         ,  ,          ,   .

356.      ,    .         ,      ,          ,           .    -  ,   ,       :       ,   .  ,           ,   ,   ,   .   ,   , ,       ,   ,     ,           .    ,  ,        ,   ,       ;               .

364

357. ,          ;           , ,        .      ,          , ,     ,     .       ,   ;              .     ,                ;       .               ,       ,        ,    ,   ,         .        ,               ,      .      ,     ,  ,      ,  ,     .        ; ,          ,       ,     . 358.       " "  16  1705 ,      162-   "   " (. 3, . 1030).      ,    "  ",       [77].  :            ,        ,    ,  ;                ,             .  ,  , ;       , 

365

  .     ,     , -     .       ,       ? ,  ,     ?      ,           ?       ;  ,          ,       .

359.  ,     ,     ,         .          , , -,      ,        ,     .       ,           ,          -                  ,             ,     ;     ,     ,  ,  ,               .          .

360. ,    ,      ,          ;      ,          ,  . ,        ,   ,  ,  ,        ,    .       ,   ,           .          

366

,      ,  ,   ,     ,  .    ,   ,               .    ,         . ,     ,        ,      ;       .

361.   -       ,  ,               ,   ,       ,     ,   .       ,    ,         .     (Conform., p. 318, seqq. [78]),     ("   ", . 142, . 3, . 796),             ,   .   ,       ,       "Suavis concordia" [79]   -,    (. 579, 580).

362. ,     ,   ,    .    ,     ,     .       ,      ,    ,       ,   ,     ,       .     " "  , ,      ,         ,     ,  ,   , . .              , -   :


367

Sed te
Nos facimus, Fortuna, Deam, coeloque locamus [80],

          ; , ,     ,     .         : "Qui potest provideri, qui-cquam futurum esse, quod neque causam habet ullam, neque notam, cur futurum sit?" 81   : "Nihil est tarn contrarium rationi et constantiae, quam fortuna; ut mihi ne in Deum quidem cadere videatur, ut sciat quid casu et fortuito futurum sit. Si enim scit, certe illud eveniet: sin certe eveniet nulla fortuna est" [82]. Ho  , : "Est autem fortuna; rerum igi-tur fortui tarum nulla praesensio est" [83].       ,       ,   .         .

363.         , ,       , "sequitur porro nihil Deos ignorare, quod omnia ab iis sint constitute" [84].     ,   ,    ,    ;    ,           ,            ,    ,    ;       .

364.  ,     ,        ,      .    ,      ,                  (   ),       ,          ,    . ,                  ,        .  " "  , ,     , ,   ;    ,      ,       ,   .

368

365.  ,             ,          , . .  ,     ,       . -,                ,    (. I  " ",  41):   ,     ,    ,     ,   ,      ;    ,     ,         ;        , ,    ,          .       .    -   ;    ,  :   .     ,  ,          :         ,   , . . .       "  " (      ),      ,        ,   ,            ,     .   ,      ,            , . .     .    :     ,      ,    .        ,       ,        .

369

366.    ("   ", . 142, . 804, . 3),  .        "     "  1630 ;          70 ,      ;      . ,   ,    "De incoacta libertate" [85] (   -  1654 .)    ,    .   ,   ,   ,    de auxi-liis,     ,    ,     ?    ,  ,  .     (    "Jan-senius a Thomistis, gratiae per se ipsam efficacis defensoribus, condemnatus" ,     1654 . -),      ,   -    .     ,         ,   ,  .   ,          .  ,  ,  ,      .  22     "".           ;    ,       .            ,          "De incoacta libertate".      ,          .    . ,   ,       , ,    ,     .

367.   ,                .               ,    .   ,    ,    ,     ,    -

370

         ;    ,         ,   ;           ,   ,       ,     ,    ,     ; ,      , ,         (         ,      ),    ,            ,   ,     ,        ,      -.    ,                    ,  .        ,    ;       ,   ,  ,     .     ,  ,     .

368.         ,    ,  ,       ,   - ,          .       "", . "",  G, . 1626: - ,    -     . ,        ,               :

Dextrum Scylla latus, laevum implacata Charybdis
Obsidet [87].

371

 - ,    :      ?    "",   ,      ;    "",   ,      .       ,     , , :        ,      , ,   ,    .

369.  ,  , ,           . ,     ,        ,           ,    ,    ,   -    !  ,       ,     ,       ,   ,       ,           ,      .  ,             . ,  ,             ,       . ,         ,        ,  ,   ,       ,       ( ) ,    , -     ,                   .       ,      ,      ,           . ,  ,              ,   ,             .

372

370.   : ,     ,  ,        ;  ,  ,       ,          ;  ,       ,      .    ,  - ,     .    ,            .    ,    ,       ,            .       ,        ,        .        ,    ,     - ,  -      .   ,   ,     ,  ,       ,          .  , ,   ,     ,  ,  ,   ,      ,     ,     ,       .

371.  ,      ,   ,  ,            ,          ,          .  ,        ,    ,   ;     ,     ;    ,     .   

373

  ,    ,    .  ,        ,    ,     ,  ,        . .        "Calvinismus religio bestiarum" [88]   ,   .   , ,     ,          .       :         ,   determinationem ad unum secundum qualitatem actus licet, non quoad ejus substantiam [89], . .      ,        .    ,        ,     ;   ,              .           ;        ,    ,     .           ;      ,    ,      ,  ,         ,   ,      ;       - .        -,           .

372.    Malcuth,  ,   ,  ,     ,     ,    ,     ,       .  ,     truncatio Malcuth a caeteris plantis [90], . .     ,           ,

374

  ;     ,               .      .  ,       ,  ("-- ", . 2, . 6),  ,     ,      ,   .  ,   ,   - ,    ,     (  ),             ;         .  ,       imperium in imperio [91] ,                     ;    .  ,     , . .   ;      .   , ,  ,  ,    . , ,   ,      ;  , -,       ,      ,      ,       .

373.  ,       ,   ("   ",  "",  , . 2774).        "Enervatio tractatus Theologico-politici, una cum demonstratione geometrico ordine disposita, Naturam non esse Deum, cujus effati contrario praedictus tractatus unice innititur" [92]. ,  ,       ,          ,             ,             ,        .  ,   ,   ,           ,

375

 ,       . ,   ,      ,  ,         ,   .      ,   ,       ,              ,   .     ;              .      ,      .  , ,     "Arcana Atheismi revelata" [93] (, 1676 ., -),         ,   , . .   ,    .     .      . ,     ( ,     ,   ,         ),         "Gertamen Philoso-phicum propugnatae veritatis Divinae ac naturalis, adver-sus J. B. principia" [94] (, 1684 .).                "Latinus Serbattus Sartensis" [95].     , ,         ,  ,     -     .

374.            ,   ,   ,  ,     .          .   ,  , ,     ,   ,     ,            - ,   .     , . . , ;      ,        .

376

375.    ,    (. 2773)   ,  ,  ,   1665 .   "Lucii Antistii Constantis de jure Ecclesiasticorum liber singularis" [96],  ;       ,   ,       ,    .   L. . .   ,         -,    ,       " ", " "    (  V. D. .),     ,      ,       II      .           ,     ,            ,    ,    ,        (   ,    ),   ,       . ,     ,    .  ,       " " -      " -    " -      ,      ,   ,      ,      ,           .

376.               ,     ,            .    (. 2770),           ,      ,     -

377

  (            "De tribus impostoribus, Herberto L. . de Cherbury, Hobbio et Spinoza" [97]),             - ,       .    ,                 .   ,   A finibus,         .   .      , ,    ,   ,    ,        ,    .       ,   -    .     ,      .       ,     .

377. , ,  ,    ,          ,   .    ,      , , -,            ,     , .           .             .   ,               ,       ;             .          ,  ,         ,     .

378.       ,     ,  ,      .  .     ;  .    ""    ( 2):       ,    ,

378

 ,    ;      .  ,      "" ( "",  D, . 2325),     (    ,         ),  .   ,         . ,      ,     ; ,  ,  ,           ,    . ,    ,    .     : "Sicut aberrandi causa meta non ponitur, sic  natura mali in mundo existit" [98].

379. ,     ,     . .         . ,  ,        ,     .        "".      ( 3-  " ", . 2);  ,    ,      ,       .   ,  ,      ,       ,        .   ("   "   "   ",      ""),      ,   ,   ;     ,    .   ,      ,          " ".

380.   ,  ;          ,   . ,    ,            ;     ,      -

379

            .     ,     ,     ,         ,   .         ,          ,          .   ,         ,     ,    .  ,    ,   ,    ,           ,     ,       .

381. ,       ,    ,     ,      ,      .   -   ,     .   -,  ,  , .   ,     ,    ,               . ,  ,  ,    ,   .   ,            ; -,  ,          .                .

382.         ,     .   , -, ,     ,     ,  ,     .        , ,      : "semper fluunt, nunquam sunt" [99].      ,    ,      -

380

.          .      ,    ,     - ,   ,   ,   .      ,       .       ,     .

383.    ,     ,   ,     . ,    ,       .  :            ,   ,      ,  ,      ,      ,       ,         .  "   "   ,    ( , -     "...")    ("   ", . 141, . 771, . 3).  ,   ,   ,    ,    ;        , . .  , per se,     .  ,       ;    ,        ,          ;  ,      ,      ,      .

384.    ,     ,   "Analisis Euclidea" [100],   ,       , ,     -     ,   ,  ,   , - - ,  ,       ,        .    

381

    ,     " " (rechen-schaftliche Sittenlehre).    ,         :   - .       ,       , ,  ,        .        ,      ;  ""     .        ,    .    ,           , ,  ,    ,           .    Continuum     .       ,           , . .    ,    .        .

385.        ,                  ,    .    ,       ,      ,     .       ,        ,     ,       ,      ,  ,   ,       . ,         ,  , .        ,    ,   ,       ,  ,     .

386.    ,      ,  , , -,     (. 771)    "   "

382

   .   ,   ,    ,            ,  ,    ,    .    ,    ,   ,   ,    , , ,     .         ,   ,        ,       ,   .  ,     ,  ,  ,        .     : -, ,          ,       ,     -    .  - ,        ,  ,      ,    .     ,            ,         ,        , ,   ,  .  ,    ,     . , ,              ,     ,        .  "..."     ,     ,     ,    ,  -     ,        .

387.      .   ,   (. 775),    (  Arriaga disp. 9 Phys. sect. 6 et praesertim sub sect. 3 [101]),       ,     ;       ,       ,      .  ,    :   ,  ,   ,  ,         -

383

; ,     ,      .      ,     ,   : Non entis nulla sunt accidentia, operari sequitur esse [102].   .          (   ,     ),       -   .             ,       .  ,    ,          (, ,  , , ,   ,  ,   ),  ,     .           ,               ,     - ,        (,        ,          ,      ;          "Suavis concordia humanae liberta-tis" ,  318  .-     ,   ,            ),     ,         -      ,    -  .         ,          .

388.        . ,       ;  ,      ,  ;   ,        ,    in Signo rationis [104],   . ,  ,   ,       ; ,       

384

   ,      ;              .        ,    ;       ,        .       ,   .       ,          ,            .

389.    -    ;    ,      .    (  )           ,             ,  ,          ,      ,             .

390.       ,        .    - ,      ,      (   ).        ,     ,        in Signo anteriore rationis [105].  ,                ,                 ,   ,    .   ,         ,        ,      ;       ,        .

391.          ,   .        ,      "" ( "",  , . 2432).    . ,  ,         (  ,       );     ,           ,       ,  : , ,      .

392.         .  ,     ,   . ,  ,       ,            ,      :    ,    . ,  ,    . ,   . ,     (   ),      . ,   "Accidentia profligata" [106],      "  ",  1702 .,       ,    , -    ,     .      ,     1703 ., ,      ,        .       ;     ,         :           . Causae secundae agunt in virtute primae [l07].        ,   ,      ,  .        ,    .

393.  , ,              ,      . ,   ,    .

386

     ,             ,   ,         (    );     ,     ,    ,  ,           ,  ?    ,   ,   .   ,      ;    , ,  ,  ,         ,   .

394.   ,    (. 779),   ,        ,   ,      ,        ;                      .        ,   -   -,     ,      ,      ,      ,    ,   ,    .      - .    ,     ,                 ? , , ,     .

395.      ,    ,            ,  ,     ,   ,  -       ,                   -    ,     .       ;     ,     .     ,        .

387

396.       ,     ,   ,   ,    ,  ,              ,    .            ,    ,   ,  ,  ,  ,  , ,       ,      .    ,   ,  ,    ,   ,        .      ,       .

397.     (. I,  86  ),        ,     ;   ,      ,  .          ,   ,  ,        ,   ,     , . . ,  ,     ,      ,      ,  ,    ,   .   ,      (      , . . )     .     ,         ,     .   , ,       ,       ,   ,         ,     ,   -

388

,         ,     ;                     .        (Traduction),   ,  ;      ,       ;       ,         ,  .

398.     . . ,   ,   ,    ,  ,          .      ,   (" ", 9, . 3).  ,   ,       ,     -  .       ,     ?     (. 5):     ,          ,     - .            ,   .      ,      ;         .         .

399.  ,   ,    ,     ,      ,        .       (. 141, . 765):       (       ),   ,      ,   ,     ,              ,     ...       ,     ,   ;         ,    .   ,  ,           ,    ,             .      -      .

389

400.  ,         ,   ,      .  ,     .    ,           ,   ,     ,          ,    ,    ,     .       ,      ,  ,     . -,    (. .   )             ; ,   ,   ,       . ,        ,      ,          ;      ,     .

401. , ,     .  ,     ,    ,   .       .       (. 767 .):  ,    (   ,   ,          - . "   ",     "")    ,      . , ,   , ,   ,    ,     ,   ,    -        ,    ,    ?           ,          ,      ,  ,  -      ?   , ,        ,     ,    

390

  ?   ,       ,   ,    ;      ,         ,      ,   ,    ,  ,     ,     .   ,  ,    ,       ,       .      ,      ,      ,   ,   -   ?          ,     ?     ,          ,  , . .     ,   .          ,         (,    ,    ;     ,  ;    ;    . ,     ,   " ",  :   ,   .),                ,           ,     ?

402.         ,  ,   ,   , ,              ,     .    ,           .   ,        . ,     ,   , 1)          ,   ,   ,   ; 2) ,   ,    ,   ,    - .      ,   ,   

391

     ,        ,   ? (,     ,      ;         .)

403.    !    ,    ,  ? , , ,          ,   ,   ,      ?        ,     ?   -   ;       ,        .       ,   , -    ,        ,       .   ,     ,        ,   , . .    ,          , -    ,      ,   ,          ,              .   , . . ,   ,       ,     . ,   ,     ,      ,        ,       ,   ,         .   ,                      ,  ,      .        ,         .  ,      

392

   ,         ,  , ,    ;     ,       ,     (est enveloppe), . . ,    .

404.    ,         . "  ,    ": liberet, si liceret.      , ,  ,  .  -      ,        .    ,              ,          ,       ,   .       ,     ,       ,      .

405.      , ,   ,       ,        . ,         ,      [108],  ,        ,   ,    ,    .       ,              ,     .            ,      ,  .        " " ,     .   , ,        ,   ,    ,       ,         .    ,      ,       ;  ,      ,     

393


406. .  ,     ,   , ,          ,    . ,   ,   ,      ,   .  ,      ,        ,  .  ,   :      ?

      .   ,    . ,       ,     ...

. ?

      .      ,      , . .   ,             .

407. .    .    :     ,    ;  ,     .       . ,       .      ,    .

      .   ,       :  .

.     ,    .

      .           ,         .

408. .   .        ,   ;  ,    ,      . ,  -     .    ,   ,     ,     ,   .

      .  ,    .

.      ,      ,   ,   ,    ,  ?

394

      .   :    ,   ,          ,   :      .    .     ,   ,   ,   . ,         .   ,    ,    .      ,    .

409. .     .   ,      .       , . .     ,   ,  ,    .

      .       .      .      ;   ,       ?     ,   ,       ,  :

Exul inopsque cades irata pulsus ab urbe [110].

      :   ,  ,  ,       ?   :    ,    ,     ;    ,    .   ,     . ,      .    ,         ,   ?

.  :  ,   ,     .   ,              ,      ?

      .  ? -  .  ,    ,   ,    .    :    , ,  ,       .

395

      . ,      ,      .

      . ,           .    .

410.       .         ,    .         .

      .       .  : , ,     ,   .

      . ? -  . ,  ?    :   ,      .

      . ,  ,      ,    .

      .  :

Desine fata Deum flecti sperare precando [111].

 ,     .    ?       ?    : ,    ?       ?

      .  ,   : ,   ,     ,   .    ,  ,     .        ;        ,      ,      ,     .

411. . ,  ,  , ,     .    : ,       ,      .      ;       ,   ,       .      ?      ?

      . ,     ,   .     ,   ,        ;   ,  ,  ,

396

  ;           , . .   .

.      ,    ,  .

      .   :    ,    ,      .

412. .     :   ,   .

      .      ?           .      ,     ;      .   ,    ,   ,           .         ,    ,      .   ,      ,    , -    ,      .     ,     ,       ?         ;   ,     ,  ,     ,     .      ,   ,          .     - : ,     ,  ,  .        ,       .     . ,     ,   ,     .        .       ,     ;       .    ,      ;    ,          .         -    .

397

413.    ,        -  ;       ,          ,      .      . ,    ,     .          : ,   ,       ?          .   :     ,      ,      .

.         ?       ?

. , ;   ,   .     ,   .        ,       . ,  ,       ,      :  ,    ,  .       ;         ,       .    ;        ,    ;        .

.    , ,   ,     .

414.     ;      .    ,       .    ,     .         :

Qualisque videri
Coelicolis et quanta solet [112].

     ,    .             ,    . ,   ,   ,    .     ,   .       ,  ,    ,   .      -

398

 ,         .       ,           ,      .    ,     ,    .     ,      ;        ,   ,       .       ,        ,              ,    .  ,   ,     . ,  ,              ,      ,    ,     (  )   .  ,      ,                   .     ,        -      ,      :      , . .  .   ,        ,    ( ,      ,   ),   ,   ,       ,   ,      , , ,   ,      .          ,    - ,   ; ,         . 415.        ;     ,     ,  ,

Solemque suum, sua sidera norat [113].

399

          ,   .  ,       .         ,  .     ;  ,  ;  , , ;     ,   .              .         .  ,    .    ,      ,  ,    .      ,       .          ,  .     ,  ,       ,     .           .      ,     ,            .      ,   ,    .     .           .

416.     ;                 .     ;     ,       ,      ;   ,   ,    .  ,   , ,            ,       - .     ,       ,  ;        ,  .       ,     ;   ,     ,   ,    .   .    ,  ,  ,      . ,    ,  

400

   .    ,        .         .      ,         .       ,   , .       ,          ,        .           ,             ;       ,   ,   .  ,       ;     ,     .     ,         ,   ;          . ,      ;       .           ,    ,               .

417.     ,   ,    ,  ,    ,                ,  .  ,       ,     .        (  ),  ,     ,      (  ),         .














   ,    

    ,     ,     ,             ,    "".

I . ,    ,    ,  ,  .

       .

,      ,   ,   .

.    , . .   ,        .

  ,    ,  ,        ,  ,      ,    .

  ,    , , ,        ,   ,     .

,    .

.      ,   ,                     ,         .     , . .      ,             ;     ,      ,      

402

  ,  ,     . , ,  ,           ,        .         ,      ,  , ,          .      . ,    ,       , . .    ,      (in libr. 2. sent. dist. 32, qu. 1, art. 1 [1]),       .  ,      felix culpa,  ,       ,     ,     ,   ,       .            ,        ,        ,   ,      ,    .     ,      . ,    ,   ,          ;           ,        ,    .

II .      ,  ,   ,  ,     .
       ,  .
,  ,  ,     .

.         .    ,       ,         ,          ,  ,  ,            -

403

,  .     ,       ,  ,           ? ,     ;             ; ,          .

    ,        , . .   ,       ,  .   ,        ,  ;       [],                          .       ,    ,       ,       ,           .  ,   :       ,       . ,  ,  ,         , ,   ,         , . .            ,                .    ,    ,     ,          .

-,  ,       ,  ,      ,    ,  ,    ,     ,   ,    ,     ,     ,        

404

,    ,   .  ,   ,    ,   ,        ,         ,       ,             , ,            ,    .

III .     ,    .

    , , ,   .

,   .       :

1 .   .

  .

   ( ,  ) .

 ,     :

2 . ,  , ,  , ,    , - .

   .

,   .

    .         ,     .        , . .    ,    , ,          -, ,     , . . ,             .   -         (. .       -   ,    ),  ,         .         ,   -

405

  ;           ,             .   ,           .  ,  ,   ;    ,       ,     ,               .  ,          ,     ,     .  ,       :   .   ,   ,      ,    .    ,        ,   ,      ,    ,      ,    . -      , -    .     ,  ,   ,        ;    ,       ,   ,   ,  ,           ;  ,     ,      .         ,   ,   ,         ,  . ,         ,     ,        ,  .       ,    ;            . -      Ora et labora;    ,       ,    ,   ,   , 

406

  ,   ,    .  , ,    ,      ,     ,    ,   .  ,    ,    .  (,   ),      ,         , . . ,       . -    ,        . ,    -   (,  );  ,         ,     ,     . ,                  ,       ,   .

IV .         ,    ,     ,    .      ,              ,   ,       . ,  .

.      .       ,      ,            ,  (     )    .          .          ,  ,   .      (  )        ,   ,     ,  ,   .    ,        ,         

407

.    ,   ,    .  ,  ,       ,     ,     ,     - ,     ,  ,   ,     .        ,       ,       ,    ,    ,     (   ) ,   ,        .    ,                        (particulariter et secundum quid, Thom. I, qu. 19, art. 6 [2])         ;   ,  ,        ,      [],                 ,       .    "Antiperkinsus" [3]   ,              ,     ,         .             (I, dist. 46, qu. 11),  ,         ,       . ,       ,      (prealable)        (finale)   (decretoire)  :      .

.        - ,     .
     .
,    .

408

.         ,      ,     .    ,    .     ,   ,      .          ,     .     ,     ,      .  ,               , . .  ,   -    ,   .  ,      , ,  ,     .  ,  ,    ,   .   ,     ,        ,       ;  ,      ,  ,   ,  .      ,   ,   ,     ,                     ;      .  (lib. I, ad Simpl., qu. 2 [4]),  , ,     ,     ,  ,          ,   ,      ,       .  : "Nee ab illo erogatur aliquid quo homo fit deterior, sed tantum quo fit melior non erogatur" [5].        ,         ,   -      ,      .   ,    ,     ,    ,      ,  ,       .   -

409

    ,           ,        .       , , ,     ,     ,  ,    .      ,       .

VI .     ,    ,     ,  .
   .
,  .

.      .  ,       ,   ,   , . .        .      ,   ,     ,     ,     ,   .  ,  ,   ,    ,   ,      - ,    - .          ,          .

VII .     -  ,    ,                ,     .

    .
,  .

.    .  ,         ,          ,   ,     ;      .  :            ?    ,             ,     , -

410

   .   ,         ,  ,          .   ,      ,  .      ;   , ,     .          ,        .             ,         ,        .

VIII .      ,   .
     .
,   .

.      ;               ,     ,   ,       ,    - .      ,    ,     ,       .  ,       , -     .    .        ,      ,      .       (besoin),         ,   ,    ,    ,     - .

 - ,     ,   ,    ,     : "Semel jussit, semper paret".     ,   ,       ;                    .          ,    ,     ,   

411

.             ,     ,   ,       ,       ( ),  ,   ;     ,     ,    ,     ,      .        ,   ,       , . .   .    ,          .        ,       , . .  ,   ,    .      ,       ,      ,   ,   ,   ,  ,    ,    ,      ,   ,      .  ,    ,   ;      ,    .           ,   ,           ,    .        ,      ,    ,                 ;  ,   ,       ,     ,    .              (   ,                , . .   ,        ),     ,      .      ;       

412

,          ,      ,   .   ,   ,    ,          ,    ,  .












   - ,    ,  ,   

1.                           ,  , -  ,    ,           (        );    ,           ,             .    -      1646 .  ,  ,          .     ,          ,  -    .  ,      ,    ,      ,   ,        ,   ,      . ,  ,   -                        .                 ,    ,  -            348 ,     1656 . -   ",  ,   ,     ,  ,    ". 

414

  , 1684 .,      "Hobb's Tripos" [1],       ,          ;            .            ,  ,         ,       .           .                    ,  , ,  .

2.  ,            .   ,                 ,   . -  ,  ,     ,   ,      ,        .       ,         , . . ,    ,    .  ,   ,         ;     ,    , , , -    .  , ,      ,            .        .    ,     , , ,      ,  ,          ,  .  , ,       ,    ,    ;      ,    ,       .    ,     , ,      ,  ,      ,       ,    ,   .

415

3.                     ,      .        ( 35, . 327)   ,      ,          ; -   ,           ,        ,    "De servo arbitrio",         .    ,    ,            ,     ,     .    , ,  ,           ,      . -        ,        .         ,    ,    ,    ,     ,  ,  , ,  ,  , - ,        , ,   , - ,   ,          ,              ,  ,      .   ,        ,    ,           ,      ,  ,   ;      ,       .       ,        ,   ,          .

416

4.    - ,   ,       ,      ,  ,         .      ,          ,           ,   . , -,       ,   -    .     ,        ,    ,     .        . , -      ,      ,           ,      , , , ,   ;               .  ,      ,        .     ,        , ,     ,          ,       ,    ,       .        ,   ,      , ,    ,         . , ,  ,   ,    ,           ,          ,      ,       ,              . ,    ,       .

417

5.   -    ,         .   ,  , , 1)          ,    .   ,      :     ,        ;       .    ,                   ,         .    (   - ),      .       ,     ,     ,    ;         ,              .  ,      ,   -      (. 14, . 138),     :         ;    :      , , ,      - ,  : non concupisces,  ,   ,        ,   . , 2)   (chance - -, casus - -)   , . .        .  ,    ,      ,       ,           . 3)       .  :     ,    ,      .        . 4)        .  :      ,     ,  ,          .

418

6.   ,   - ,  : 1)    ()     ,   ,    ,   .   :       ,          -        . 2)     ,      .    .   ,     ,      ,    ,     ,  . 3)    ,        .       . 4)    ,  .   : ,    ,    , . .     . 5)    ,      ,    ,        ,    ,   .   ,   - .       ,        ,      ,      ,         .

7.   ,  ,   [2],                 ,  ,            ;       .        ,   ,  ,  ,    .     ,     ,           ;   ,         ,         ,         I.     ,   .        ,    ,      ,         .

419

8. -     ,     :   .   ,   ,   ,     ,       ;   ,    ,       ,     .    ,       ,   .  ,   - ,      , , ,           ,  ,   ,      ,      , - ,     . , -      -   ,     .    ,    ,   ,    ,        .  ,      ,      ,     ,         .       ,          ;        , -,      .   ,        ;         ,       ,   ;    ,     ,   ,      , ,         ,        ,       .         ,        ,  ;      - ,        ; ,    

420

      ,        .  , ,  ,    ,      .  ,  ,          ,    ,         ,         .

9.   ,    ,  -      :   ,  ,    ,  ,  , -,     . ,     ,  ,      .      (. 45, . 5),     : "      ,        ,           ".    8: "    ,  ".    (. 7, 3): "   ".    (. 2, 30): " ,  ,       :           ,      ".     (2 . 16, 10): " :    :  ;    :    ?"  1 . 12, 15: " ()   ,      ".   12, 16: "    ,  ,  ,    ".   17: "   ".   24: "           ".   25: "     ".     (. , 6): "              ,        ".    (10, 23): ",  ,               ,   ".     (3, 20): "       ,   ,        ".   

421

  (6, 44): "     ,  ,  ,   ".         (2, 23): "       ()    ".   4, . 27, 28: "         ,  ,         ,   ,        ".    (. 9, 16): "        ,    ".    18: ",  ,  ;   , ".  19: "  :     ?      ?"  20: "  , ,    ?    :     ?"  1 . 4, 7: "          ,    ?"  1 . 12, 6: " ,      ,    ".   2, 10: " -  ,       ,    ,   ".   2, 13: "          ".        ,          ,   ,   ,        .

10.    ,   - .    ,    ,    : ,  ,   ,   . ,  30, 19: "       ,        :   ,       ".     24, 15: "   ,   ".      (2 . 24, 12): "   , :   :      ,     ,     ".    7, 16: "       ". , ,  -  , -,   ,   ,   ,       ,     . 5,  4: "   

422

      ?     ,    ".     . 19, . 5: "           ,    ,          ".    13, 9: ", !     ,      ".  1 . 2, 4: " ,         ".  ,           ,   ,     ,     ,    ,   ,       .

11. -      ,      ,  ,   , ,        ,          ,   , , ,    ,     40  [3]. -   , ,  ,     ,   ,   ,    ,    ;    ,     ,   ,     .    -       .    ,   ,         ;         ,  , ,  ,       ;      .   , ,      ,      ,    ,     ,   ,           .     ,              .  ,     ,  ;      ,     ,  - . ,     ,      "",  :  ,          -

423

         ,        ,          ,        ;           ,                         ;     ,  , .           ,          ,    ,     ,        ,        ,      .     ,     ,        ,    .

12.  ,          (  XV  "", . 153),      ,         ,   -     ,         ,  ,           , ,    . "Magnos facile laudamus, bonos libenter" [4].  ,         ,    ,   ,       ,   ,          , -  ,  ,     ;      ,                  ,    ,  ,      ,    . -         "" (. 160), ,       ,    .         ,   

424

 .   ,                  ,   ,       ,    ,   ,   ,    ,   ,      ? ,    ,    ,     ;      ,   ,     ,   .   ,  -  (. 161),    ,    ,        .    ;  ,       , . .   ,  ,      . ,  ,         ,         . -    ,    - ,   .        ,       ,     ,   . -       ,             ,    ,      . -,   ,       -  ,                  .     ,  -          ,       .   -    ,       ,     ,      .  ,   ;    ,        .        ,    ,     ,      -

425

        . ,  ,  ,  ,  ,         ,            ,               ,    .      .











     ,    

1. ,  -        ,   ,           ,         , ,   ,       ,                   .   ,      ,    ,  ,    :     ,       .  ,      ,    ,    ,     ,    ,   ,         ,       ,          .          ,          .  ,    ,             ,      (    )       ,    ,   -     .       (     ),       ,   ,   ,     - ,      -

427

   .       ,   (    ),       , ,   ;        ,  ,   ,   , ,  ,   ,  , ,    ,     .

2.        , - ,  ,     ,         ,   , ,      .  ,           ,             ,      ,          .        ,    , , , .   ,  , ;       ,    .       - -   ,   -          ,       ;       ,            ,   ;        ,         .          ,   ,    ,    ,      ,   .      ;        -   , , , ,      ,    .

428

3.    ,            ,     ,  ,     ,       ,        ,     ,      .    ,     ,     .       ,      ,                ;     ,    (    )              ,             ,  ,  ,         ,   ,  . ,     ,               .          ,  ,   ;    ,   , ,    ,     .               ,        ,         .  -      ,    ,     ,         .         ,     ,     ,                 .  ,      , , ,  , ,  ,      .

Si Pergama dextra
Defendi possent, etiam hac defensa fuissent [1].

429

          .             .   ,       ,  ,      ; ,   ,   -      .           ;             ,      ,         ,      .    ,   ,         ,     ;             ; , ,       ,   ,                           .

4.       ,                 ,      .        .     .     ,          .   ,          ;         ,    .         .    ,               , ,   .        ,      ,    ;        ,    ;             .    ,       ,  ,  , , ,  

430

   ,        ,   ,   ,            ,    ,  ,    .    ,         ;    tabula rasa [2]   - .       ,         ,  ,  ,       ,          ex institute [3],   .      ,           .

5.    ,   ,  ,       ,     ,   ,     ;  ,  ,   ;   ,   ,      ,       ,     ,       (, , ,   )   ,       . -,   ,   ,   ,         .    ,  ,     ,       .              1684 . [4];       ,      ,      ,      .         .                    ,   .   -    ,     , . .  ,        .   ,      -      -

431

  , -,    ,          ,    ,          .    ,     ,   ,         ,   .  ,  ,   ,       .     ,     (conceptions),      .      ,     (relles)   ,   ;  ,     ,    . ,    ,  ,      ,       .   ,  ,    ,    ,        , ,       .

6.    ,      ,   ;      ,     ?      ,  ,     ,      .      ,      ,  :       ,   ,    .      ,      . ,     ,   ,    .    ,    ,    .  ,    ,      - ,      ,     ,    .        ,        ,      . , ,       ;     ,     -

432

 ;    ,       ,         .   ,        ,    ,  ,    ,   .     ,      ,          ,         .           ,      .  , ,   ,      ,  ,             ,       ,            .    ,    ,        . ,        , ,         , ,  .  ,      ,     .   ,        ,         .     ,  ,              . ,      , ,             ,    ,  ,    ,             .   ,  ,   ,       ,   ,        (   :   )  .

7.   II  . ,  ,    ,   .     ;        ;      .        ,     ,   ,   ,     :

Naturam rerum divinitus esse creatam,

      : Quoniam tanta stat praedita culpa [5].

433

   :  ,   ;       -     , -,   - .      ,      ,    ;   ,  ,             ,        .  III          .  ,    ,    ,          ,    .       ,   .   :         ,     ?    ,       .          ,     , ,    .  ,  ,   ,     .     ,         ,   ,     ,         .     ,        ,      ,  ,  .       ,         -   , -      .         ,         ,          , -

434

  .      ,   ,      ;        ,    ,      .

8.    ,     IV .   , ,   , . . ,   , ,   , . .   ,    , ,   ,        .   ,     ;         ,       .  ,    ,   ,        ,        .   ,     ,      ,           ,            ,    ,         .      ,    ,   :

Ne regio foret ulla, suis animalibus orba [6].

   ,          ,    .    ,   ,        . , , ,     ,     ,      ;          ,          .  ,   ,      ,   ,      ,     ,   , . . ,        .      ,    ,      ,   ,      .    ,      ,    ,     ,   .

435

9.    ,  ,  ,    ,                  .   ,    ,    ,       ,     ,      .      ,               ,         ,        ,             .

      ,      ,   ,      .       ,   ,        .     ,       ,      ,  ,   ,        ,    .   ,   ,       ,    ,      .

    , ,      ,     ,        ,      .

10.    ,  ,       .     ,     ;       ,     ,   , 

436

  .      ,      .  ,    ,         ;           ,         .

      ,     ,  ,  ,       .      ,       :       .      ,     , ,  ,           .    ,      ,    .       ,        .      .   ,                .        ,   . ,     ,      ";        -    ,       .

11.    ,   ,    ,     ,          ,          .             . ,        , , , , ,   , ,  , ,  .   ,                    .        ,        .      ,      ;        ,      

437

       ,  , . .     .        ,    , -,   ,   ,             .           ,    ,   .     ,                 (   )           .   .

1.    .

2.  ,              .

3.  ,   .

4.    .

5.  .

6.     .

7.     ,    .

    ,        ,     .  ,  ,          ,  ,    ,   ,      .   ,        -    ,             ,   .

         , . .    .

12.      ,       ,    , ,        ,      . ,    ,  ,       ,    ,   , ,   ,     , . .        

438

    .      ,   , . . ,    ;             ,        .         ,   ,     .       ,     ,        ,      ,         ;         ,    ,        .  ,      ,      ;            ,      .      ,    ,   ,  ,        ,   ,   .   ,      : ,  ,  ,       ,   ,       .    ,         ,  ,  ,  ,       .

13.          .      ,  ,        ,      .       ,  ,        ,  ,          , . .     .       -    ,    ,          ,   .    

439

,   ,  -     (   ,    ),         ;        ,         .     ;     , ,  ,    ,  ,     ,    ,      ;  ,  ,     ;     ,    ,  ,     .  ,  ,     ,    ;         ,          ,    ;         ,    ,  ,       ,     ,      ,            ;  ,   ,       ,           ,    ;          ,               . ,  ,     ,         ,  ,        ,              ,   .    ,        ,       -,      .  ,   ,      ,  ,        ;             .              ,         -         ,       .

440

  ,           ,        ,      .   ,            ,   ,   ,   ,     ,   .       .

14.         ,        .         ,       ,     ,  ,     ,  , . .  ,     ,     ,  ,      ,       .      ,   , ,     ,      , ,        ,   ,    , ,     ,    ,    ,    .            ,     ,   ,       ;      ,          .       ,      ,        ,   ,    .  ,    ,          ,   ,        ,   ,  . ,   

441

   , ,           ,             ,     ,   , . .     .     ,       ,  ,                     ;      ,        ,   .        ,          .

15.        . -, ,     ; -,      ,   ,   ,      ,   ;        ,      .    (. 4, . 4,  8),      ,  , . .  .  ,  ,     ,   ;         ,           ,   ,      ;  ,           ,    ,    ,  ,               ,       .          , ,     ,          .  ,              ,         .      

442

    (stellionat),    ,            .       ,      .          ,   ,    ,   ,    ,     ;     .   -          ,      ,        . ,    ,         .             .

16. -,          ,      ,         .          ,   ,        ,        ?  ,   ,                    . ,       ,   ;           ;    ,      ,       , . .  .

-, ,           ,       - ,       (   . 5, . 1, . 3,  18), -       .     ,  ??? [7],      ,    ,  ,     ,   

443

  ,        ;       ,    .  ,      ,   ;    ,     ,  ,           . ,      ,        ,      ,   -   ,       . ,        ,         ,     ,     ,  ,     ,       ,   .      ,  .             ,     ,      ,   ,   ,   .     ,  ,   ,          ,        .          ,               .   ,    .   ,            ,      ,  ,   ,     ,            ,    ,   ,  -  ,  ,    ,      .       ,      .

444

17. -, ,       ,         ,    ,  ,          ,      - , . .   ,           .    ,    ,         ,        .       ,      .  ,    , ,     ,    - ,    ,      ,      ,     .    ,  ,         ;    ,          ,   .   ,     ,     , , ,     ,   -      ,            .     ,  ,  ,         ,     ,       -   .   ,    - ,      - - , ,  ,   , . .   ,         ,    ,   ,   ,     ,     ,    , . .     ;      ,  ,           ,      .   - ,   ,   ,    ,   ,   -

445

        . 18. , -, ,         ,          .        ,   ,   ,    .        ,  :       ,             . ,        ,      ,        .         .    ,      :        .     ,   .            ,       ?        ?           ,      ?       , , ?  ?  ? ", -    , -          ".       ;     .  ,    ,       ,   ,                    ,         ;         ,     .  ,     , ,  ,  .          ?                .      ,      :  !  :  !    :      !       ,    , , , ,    

446

  ,     .      :  ,  !          ,       ?  ,  .   ,          ?     24    ?          ,    :   ,   ,   ,   ;          .    ( 1 . 5 . . 3,  12),                ;     ( 20, 21, 22)      .   ,                   ,  ,       ,     ,        ,    ;   ,    ,    ,    .      ,   ,              ,     ?  ,         ,         , Optantis ista sunt, non invenientis [8]. ,   ,         .    ,           ,      ,          .   ,      , ,          ,        .   ,     ,      ?  , ,         

447

 ,    ,    ?          ,  ,          ,       .     ,            ;        .  ,        ,        ,            .

19.    ,      .  ,  ,        ,       ,         ,   ,  .       .  ,     ,                 .    ,       ; ,   ,          .  ,     .         ,         ,     . ,      ,        ,    ,      , ,       . ,   ,      : ,    ;           ,          .

        ,          . ,  ,           ,      ,         ,          -

448

     .     , ,       ,        ,     ,      ?           ,           ?  ,      ,        ,           .  ,     ,  , -   ,           .  ,                     ,    ,         ,         ,  ,           .

20.        ,      ,     .  ,           ,   ,      .     ,      ; , , ,   ,   ,              ,     .       .    ,       ,   ,  .   ,        , -            .       ,   ,      ,   .         ;  -  ,   ,   ,    

449

 .  ,         ,    . ,       ,    ,        ;   ,   ,   ,        , , ,     .           ,      .       ,      ,    ,            .  ,           ,    . ,        ,           ,    ;  ,       ;       : quidvis ex quovis -       .        ;       ,    ,    ; , ,       ,            ,    . ,      ;      ;    ,  , a subjecto,    ,      ,  ,            ,   .

21.      ,    ,   ,            e   . ,  ,     ,    .      ,      - ,   ;       , 

450

     ,   ;  ,          , . ,  ,     ,         .           (etres), ..         ,    ,         ,  .  ,         ,          . -,     ,          , ,       ,   .      .   ,       ,     ,        . ,    ;       , , ,     ,       . ,         ,          .       ,   ,   ,      ;         . ,    ;      ,        ,  .      ,    ,    ,     ,             .    ,          ?     ,    ?          ,           .     ,          .   ,     ,

451

,        ,           ?   ,  ,    ,     ?   6      ,  ?         ?         ?     , ,   ?   ,                   ?   ,               ?      ?       ,       ,    ?  ,     ,   ,       .   ,        .     , -,    ,            . ,       ;       ,    ,        . ,     , ,     ,      ,   ,    ,      .  ,  ,     (. 5, . I, . 2,  5),   ,   ,       ,   -  ;     (. I, . 3,  8, 9),             . ,      ,    , , ,    .       ,     ,      ,  .   ,   ,    .

452

22.  ,          ,     , , -,         .  ,  ,      ;      ,           ,      .     ,  ,         (   );     ,       ,    .         ;       ,   ,                       .  ,    ;            ,     ,  ,         .     ,        ,    .   :       -  ?  ,        , ,    ,    .    :         ?     (  ),        ;    ,      ; ,   ,  ,      ,     , ;         ,        . ,        ;      (. 5, . 5, . 4,  12),                .  ,          ,           ,     ; ,     ,   ,  ,   .

453

 ,       ,      ,     ,     . ,     ,  , , ,  ,  ,     ,     -   ,    ,     ! ,  , ,   ,         ,     ;        .  ,          ,       ;     ,    ,      ,   ,     ,        .      ?      ?   ,        ,      ,   .   ,       ; ,         ;     ,      .      ,   ,     ,     ,       .        ,            ,       .    ,               ,       , , ,    .       ,         ,      ,       ,             .        ;   ,      ,       ;  ,     ,   ,      .

454

23.       ,     ,  ,          ,  ,                .        -  .     : 1.     . 2.        . 3.   ,   ,      , .      , ,    ,         .     ,               .      ,     ;    ,           ,    ,  ,      ,  ,          ,     ,                   .      ,     ,   ,       , ,  ,    .  ,          ,    , ,        . ,      ,  ,        .    ,  -   ,       ,        ,      .      ,      .    , ,  

455

  ,  ,         .   ,     ,       ?        ,         ,     ,       ,   ,       . 2.      ,          ,     ,            ;       .    ,    ,    ;    ,       , . .   ,   .    ,         .   ,     ;          ,     ;          .  ,       ,  ,      ,     ;    ,              , ,   ?     ,            ,  ,     ,        .     ,     , ,  ,          ,    ? ,    ,       ,       .       ,      ,   : ,  !     ?   :  ,  ,   .

456

24. ,  ,   ,           ,    ,    .       , . .          .  ,  ,   ,  ,   , , , ,  ,  ,   ,   -   -       .     ,    .      ,  ,     ,             . , ,      ;         ;         ,     ,    .     :  ,   (   ,            ),       ,     .     ,     ,       ,    ,        .   ,   ,    , :

Et levis est cespes qui probet esse Deum [9].

        ( )   ,     ,        ,     ;  , ,      , ,   ,  , . . ,       .      ,         ,       ,    ,        .  -

457

 ,    ,       ,    ,     ,       ,        ,                   .       ,      .   ,     ,   ,    ,     ,              ,     ;                     ,              . ,            ,  ,   ,      ,       .   ,      ,          ,     .      ,         ;            ,         ,    ,             .      ,      ,        ,    ,   ,       .       ,      ,     .  ,          ,  ,      . ,  ,     ,      .       ,        ,    .       ,  .

458

Et qui amant ipsi sibi somnia fingunt [l0].

25.  ,     ,           ,      ,  ,   .       .        .    ,  ,    ,   ,      ,   .   ,      ,    ;    ,       ,        ,    .   ,         ,      ,           .       ,             .    -,  ,     ,         .     -  ,    ,      ,    ;      ,     ;      . ,      ,   ,       ,     ,   ,        ,   ,      .          ,         , ,   -  .    ,  

459

    .          ,             .          ,    ,  -   ,      ,  :

Quis vindicta bonum vita jucundius ipsa [11].

    ,          ,      ,       ,  ,     ,           . , ,    ,           ,     ;         (. 5, . 2,  7).        ,     ,      .   ,  , ,               (. 5, . 5, . 6);          ,  ,      ,       ,       , . .    ,           . ,    ,      ,   ,       ,    , ,       .        , ,    ,        ,  ,        . ,     ;     ,     ,    ,        ,    

460

-   ,                  .      ,             ,   ,        ,  , ,  ,     "  "   ,   ,              .       ,      , . .     .

26.             ,        ,         ,       ;   ,      , ,   ,    .     ,       .       ,                        -     ,                , -   ,  ,    ;    5    ,           ,         ,  ,  ,         .  ,    ;    ,    ,     ,   ,            , , ,                 ,    ,     .  ,    ,    ,   ,   -

461

    .    ,       ,   .   ,    (  )  ,   ,      , , ,   ,  .     , ,     ,    , ,    ,   .        ,      ,  :   , ,    ,       ; ,  ,        .              ,       ,     .        ,   ,    ,    ,    .           .         ; ,   ,     .         ,  ,        ,       .      .        (    ),        .             ,       ,   .     ,     , . .        ,       ,         ,         ,      .

462

27.  ( . 4)         ,  ,  ,     , ,   ,  .     ,   ,    ,           .   ,       ,        .      ,     ,    ,    ,   ,  ,     .             .     ,  ,         .     .  ,   .     ,        .              .     ,        ,      ,        .          ,       ;    ,    ,    .       .       ,               ,       ?        ,   ,   ,   . ,              ; ,    (. 6),        ,    ,      ,   ,    , , ,     .

   ,      ; ,    ,    .   ,     .      ,               ,   ;    -

463

        ,  ,        ,        ,       .     ,   ,  ,   ,        ,    .  ,    ,      ,   ,   ,  ,  .       ,            ,  -,     .  ,       ,   ;     ,       ,      ,      .  ,       .               :     ,      ,      ;      ,   ,     ;        ,  ,     ,  ; , ,    ,   :       ?  ,             , ,      .     :    ,     ,   ,           ,      ,  .

,  ,    ,    ,     .          .  ,          , ,  ,         ,    []              .   ,         ,  -

464

 .          ,      ,   ,     ,        .     ,         ,    ,     , "   ,  ,     ,          , - ,   ,             ,     .     , ,  ,            .    ,        ,        .   271  ,   - ,     ,  ,       .   ,       ,       II,      (-  "")           : "Mas perdido,  menos arrepentido" [12],    ,     .        ,  ,  ,   .   ,   ,    ,    ,    ,                .     ,     :    ,   ,       ,       ,  ,   ?  ,     ,         ,    .      ,       .     ,    

465

   ,   ,       . ,  ,          , ,  ,  ,       ,         ,    -  ,        .       ,         .













     ,         

1.            ,     ,     , . .    ,                 . ,   ,    :     ,   .            ,   -  ,           , , ,   (Providentia),    ,     ,      .

2.      ,  , ;    ;            .     ,    ,   -  ,    .

3.          ,        .        :    .

4.    ,   ,         ,   -     .

5.      (in Exi-stendo)   :   -  ,      ,   ,    ;   ,   .

467

6.       :  -  ,           ,  -  ,      (???), . .     .

7.     ,   ,    , . .  ,      ,    -    .

8.   ,      ,       ;      ,     ,         .

9.             ;        ,     .        ,               ,      ,  ,     ; , ,             .

10.           ,     ,        ,      .

11.   ( ,   )         .     ,        ,       ,    ,            ,   .

12.      ,           ,    (modus)    ,       ,     ,      .

468

13.        ,       (omniscientia).  ,    ,           , . . ,  ,   ,      (intellectus),       .

14.        (simplicis intelligentiae);    ,    ;       ,  .

15.         ,        ,       ,       ;       ,               .        .

16.   ,       ,   ,     ,    (scientia visionis);         ,   ,  ,       ,       .         .

17. ,   ,    ,    ,     .  , , -   ,         ,         ,    ,    ,          (sub conditione),       .  ,   ,    ,      ;   -    ;    -    .           ,       -       -   .

469

18.  ,    .     .  ,   ,   ,  ,    ,   .     ,    ;        ,          .

19.       , . .   ,  ,       .       .

20.      ,    ,    (-tio voluntaria)     ,  ,   .

21.      ,        ;      ,    .         , ,    ,       ,      .        ,                  ;                  .

22.         ,  ,     ,       .       ,    - ,   .        ,      .

23.  ,      .    ,         :   ,        ,   -    (productivam)   (missivam).

470

24.       ,  ,  ,  ; ,    ,   ;  - ,  -   . ,           ,  :    (,   )   ,   ,      (, ,   )   .       ,     ,      ,   ,       ,       ,       .  ,        ,  , . .   ,      -       ,    ,        ;            ,        , ,     ,     . ,  -     ,        ;        .

25.        ,         (Velleitas) ( -  ,     ,      ),     ,    ,      .             ,  ,     ,        .    ,   ,    ,      ,   ,  .

26.          , ,       ,     ,        .       (Decretum).

471

27.  ,     e  ,   ,       ,        .    (decretoria),     ,    ,        (potentia),   , ,     .       :    ,  ;        ,   ,  ,   ,  ,      ,  .         ,      ,        :          ,      ,      ,     .

28.     : ,   ,  ,   .       (. .    ),   ; , ,  -     .        ,  ,   .

29.  ,      ,     .  ,     : ,   .

30.           ,  .  ,          ,          .

31.          ,    .    .

32.           ;     (Malum Culpae).          ,           .        ,       ,   ,           (.   55).

472

33.     ,      ,    , . .      ,          ,     ,      (     ).

34.         ,   ,       ,         ,            ;        ,     ,     .          ,      ,     .

35.     (. .          )    ,      .

36.   ,   ,     , ,   ,     ,    ;     ,  ,  , . .    ,      ;         .       ,     (convenientiae).     ,     ,   ,         .

37.  ,          ,    -   ,        , ,  ,   .

38.  ,           ,   ,       ,   , ,  ,     .  ,     ,   , -       ( 66).

473

39.           () ,  -   ,    ,          -  ;        ,   ,      ,    , -   ,    :     .

40.           , - ,       .     ,        .         ,      ,    , . .    ;       .       ,     .               ,    -      ,  .

41.    ,    ,  ,   ,        ;   ,          , , ,     ,    .   ,    ,  ,   ,    , , ,      .    ,   ,    ,             .

42.  ,  ,      ;   ,      - ,       -              ,    .

474

43.     ,   ,       ,    ;       ,   ,   , . .      ;          ,        ,          ,     ,    .

44.       ,          ,   .            (. .      ,       )    ,      ,      ,     ; , ,          ,  ,     .  ,       ,       ,      .

45.  ,    ,        ()   (. .    ,       ),      .    -  ,  ,    ,      ,     (.   106, 107).

46.                  (    ),  ,    ; , ,            :  ,  ,   ,  ,  ,  ,   ,  ,     .

475

47.    ,  -        ,   ,        ,    ,  ,      - .

48.  ,  ,     ,     ,            .

49.        , . .   ,   - , , ,   ,   ,          , ,   , - ,         ,      , ,         (corruptionis)     .

50.        .     , ,   ,      ,     .   ,     ,       ,    (Aequitas) , , ,  .

51.  ,  ,   ,     ,  .             ,   ,      .

52.         ,    .     ,        ,     ,                              ,  ,   .

53.     ,           , . .    ,   - .

476

54.       : -, ,  , -         ,     , , -, ,       , ,   ,   ,  ,     .

55.        ,      ,      ,    (.  32).

56.     ,    ,  : ,        ,    .      ;  ,     , ,      ;  ,        ;  , -,     .

57.      ,   .     ,           ;          ,            . .      ,   ,    ,    :     ,      ,     .

58.   ,        ,    ,   ;  ,        .     ,        ,    ,    .  c     

  .      ,     ,             ,         ; ,     ,            ,   .

477

59.    ,    ,   ,        ,    ,  :       ,     ,       ,   . ,    ,       ;   ,   ,  ,           ,   ,       ,    ,   ,  - .

60. ,    ,      ,       :       -        ,  ,         ;          .      ,    ,       ,                .

61.   , ,     ,     ;           -    ,   ,  .

62. ,            ,  ,        ,       ,    .

63.  ,  ,              ;       ,      ,       .   . ,      .

478

 64.      ,   -     ,      ,     , ,  ,   ,    . .65.        -  ,  ,            ,      .      ;    ,     ,  ,         ,       .

66.           ,    ,     ,  :    ,   , ,   ,   , . . ,     ,    , . .   ,          . , , ,    (   ),    ,      ,         (. ,  36).   ,    -,       ,   ,  , ???, . .  ,  ,     .

67.  ,        ( , ,  ),     ,    ,             :        ,         .   -        -   ,         ,   ,   .

68.         ,   -    ;            ;         .    ,

479

 ,          .   ,        , . .  ,        ,       .

69.     ,       ,   ,          ,             ;             , . .    ,   ,    ;  ,     ,    ,  .   ,    ,  ,  ,  ,       .  ,   ,     , . . ,    ,   ,   .                ,    .

70.        ,       , ,       ,         ,      ,    ,   ,       ,  :        ,  ,   ,    .

71. , -     , -      ,     ,     ,   ,    ,   ,  .  ,    ,  -  ,  -   ,  -   .

72.      ,     , , ,    ,       ,   -   .

480

73.  , ,   ,     ,   ,   ,        ,           ,   .

74.      ,  ,     .       ,  ,     ,     ,  , -       .     ,      ,     ,      .     ,   ,  ,   -    ,       .

75.    ,       .   ,   ,  ,    -  .     .

76.   (. . ,      ,     )     -   ,          , - , ,   ,          ,  .

77.                  ,    ,         ;   ,      ,  ,         , . .     ;  ,           ,                 .

78.         -  ,       ,-    ;  : , ,       ,       -      ,       ,         ,       .   -          ,       ,    .

79.           ,           ,     .  ,      ,      ,          .

80.     (  )    ,                   ,    ,     ; ,        ,     ,         .

81.      ,          . ,  ,   , ,        .      ,  ,        ,          ,   ,     ,      .  ,               (   -  ,     )      ;       .     ,     ,    ,    ,   (animalcula)       ,       ,        ,         (rationitatis)   (   -   ).

482

82.  ,      ; , , ,           ,     -,    ,      ,    ,    .      ,    ,      ,  ,     ,     . ,    ,        ,          ( ,   )  ,      .

83.  ,     ,     ,   , ,  ,        .

84. ,    ,   ;    ,     (Anima rationalis),     ,      (massam),    .

85. ,    (    ,  ,       ),       (     ,  ,  ),       .

86.  ,     ;       .    -   .     ,          -   -      ,    ,   -  ,      -  .

483

87.           -            , -  ,      ,   ,        , , , ,    ,   ,    ,     :     .

88.         ,          ,      .

89.   ,   ,     ,   ;             ,   ,       .

90.  ,               .      ,       ,       .

91.    :  (Actuale)   (Habituale);    , . .            .

92.   ,   ,    ,   -  ,      ;     ,   ,  ,       ,  ,       .

93.       ,    ,          .  ,         .

94.           ,        ,                   .

484

95.                ,           ,          ,    .

96.  -             - ,      .

97. ,           ,          ,         :       ,          .

98.         ,    ,    .         ,    ,  :      ,   ,  ,     ,     ,      .

99.       ,      ,   , .           ,          .

100.     (   ),   ,   . ,  ,       ;   -   ,         ,  ,      .        .

101.   ,            ;         ,      ,   .

102.      ,    .    ,   (praescientia)   (praeordinatio) ,   (praedispositio)    .

485

103.      ;        ,            ,   .

104.     ,       ,     .        ,   ,    - ,     ; ,      ,          ,  .

105. ,  ,   ,     .       ,      ,      ,      (    ,                ),  ,      ,  ,    ,     (Praedeterminationes),   ,      ,   ,        .         ,      ;     , ,       ,   - ,       -    ,          ,            .

106.  ,  (Praedeterminatio),  ,           ,      , -  ,   , , ,              ,     ,            .

486

107. ,   (   ,         ), ,       ,          ,    -   ;   ,     ,       ,  , ,      . ,     ,    .           (.   45).

108.   (coactio)     ;           ,        ,        .   ,     ,     ,   .

109.    ,       ,       ,         .     : -, ,   ,   , , -, ,  (praestans)  .

110.  ,         ,   .   ,  ,         ,    ;      ,    ,         .      ,      ,  ,   , , , ,        .

 111.              ,       ,    , -         , -       ,       

487

   ,    ,      .       ,    ,        -   .    ,    ,    ,     ,   ,          ,    ,      .

112.   ,            ,        ,       ,  ,      ,   ,      ,   ,         .

113.  ,            ,      ,     ,        .

114.   , -, ,        ,   ,   ,             ,        ,   ,  ,       ,   .

115. , ,          ,           ,         ,   ,     .

116.   ,            ,    - .  ,     ,    ,     ,       ,   -  ,          . ,  ,               .   ,   ;         ,     .

488

117.       ,               ,      ,             ,              ,    ,    ?

118. ,         ,     . ,   ,      ,       ,      ,    ,      .

119.  ,     ,           .   ,     ,     ,    ,      ,        ;       ,  ,    ,      ,      .

120. , ,         .              ,   ;    ,     ,      ;     ,      ,        ,         .

121.  , -,     ,             ,    , ,   

    ,    -  ,              ,    .

122.      ,                         ,    ,     ,  .

489

123. ,    ,        ,    ,     ,       ,    ,     ,     .   ,   ,   ,         .

124. , ,         .    ,        ,        .

125.   :    ,      ,      ,    ,  ,   ,    ,        .

126.            ,               ,       ,    .      ,      ,  ,  -   (      ,      , - .  142).

127.    ,      ,    ,      ,    ,  ,       .

128.  ,    ,  ,    ,       , . .     ;   ,                   ,   .       

490

 ,      ,                .      .

129.   , ,                ;           ,        .

130. ,     , ,   ,     ;   ,  ,     -           ,   ,   ,   ;   ,                   ; ,    ,         ?               ,     ,     ,  ,   (. . )     .

131. ,     ,         ,         ,          -     ,     -           ;             .           .

132. ,  ,         ,      ,   ,            ;    ,    ,           ,  ,   .

491

133.      ,   ,    ,     .       ,      ,   ;     ,  ,   ,    .                    .

134.     ,   .  ,      ,          .    .       ,        ,   ,  .

135.    :        -  ,     ,         ,        ?        .  ,      ,     ,      ;  ,          ; , ,  ,        -           .

136. , ,          .            ,              .

137. ,              ,   ,      .

138.   ,   ,    ,    ,    .      , ,  , ,    , ,    ,

492

  ,       (    )        .

139.        , ,         ,     ,        ;    ,       ,       ;   , , ,         .

140.  ,           , - ,       , -           ,      ,                ,   .

141.            ,        (          );   ,   ,     ,      ;    ,               ,    ,    ,          (.  112).

142.        ,    ,  -     -    ,       ,    ,   ,  ,    ,        (.  126).

143.                ,          .

493

144.     -   -  ,        ,    .          , . .     ;     ,         ,     ,              -     .




















    ,     
Essais de theodicee sur la bonte de Dieu, la liberte de l'homme et l'origine du mal

,    " ...",      ,       (. .      "  " - . , .  . 1 . . . 22-24).               ""  "   " ( , 2-  1696-1697 .   , 4-,   1702 .).       - " ,  -         "  "  ,     " " -  ( ""),    " -    "" (   . 1 . . . 318-344).        ""       - "   ",     ,          "".    ,      "",       :  .    :  2 . ., 1968 (   ""        ) .

  ""        . -    (    , .  , )   -.        (       1701 - 1702 .,     ). -,        ,  

498

 .         1705 .    ,    ,   ,       .      ,     .            .      (  ,   1706 .,   )      .    ,    ,      .        1710 .

""    .    -   -  .         .    .      "  "  1887-1892 . ().      . .   .: Die philosophischen Schriften von Gottfried Wilhelm Leibniz. Hrsg. von . J. Gerhardt. Bd VI. Berlin, 1885. S. 21-462.









1 ...       ?
      ,
    -    (.).
,     . - 49.

2 . . .  , , . 38. - 54.
3      ? (.) -  -  . - 56.
4 "     " (.).- 59.
5 . "" 344  -b.- 59.

6      "      ,    ,     " (1695). . . 1 , ., . 271-281, 591.-64.

7 . . 1. , ., . 370, 571, 598.- 64.
8 . . 1 , ., . 598.- 65.

9  1682 .      - " ,      ,       1680 .".  1704 .     2-  " " ",     ,    ***".           : . 2. . 195-264, 343-462.- 65.

10       "  "     "  ".     . , .  , , . 37. - 68.

11  1586 .  ,   1585 . (    )  ,  -              . - 68.

499

 ,    ,    (1497-1560),   ,     .          .     V     1530 .,     .                ,   1555 .              .- 68.

13 ,      "Dialogue physicus, sive de natura aeris" ( ,    , 1654),   ,      1-   " " (  " "),    .        ,     2-   "",  . - 69.

14 . . 21   . 544  . 1 , . - 70.
15 . .  " " - .   . 1 , ., . - 70.
16        ,     . - 70.

17       (    .   . ) -   ,               , -  ,   . - 71.

    " ...",    . .    ,          "". - 72.

19    . - 72.
20 ,     , - 74.










      

1         ,    (.). - 77.

2   -  (1545-1563)       (, )     .        ,  ,     (       ).    .         . - 79.

500

3        . - 79.
4 ,      ,   ,   ,   -   ,  ,   ,   ,    .

"" VI 724-727 (. . ).- 81.

5  :      ,  ,      ,  ,   , -  -
 ,  ,  ,   ,
, ,     .
"" IV 220-225 (. . ). - 81.

6 V   -    1512-1517 .  ,  ,     ,     -  . - 83.

7 " " (.). - 83.
8 " " (.). - 83.
9 .   "      "  . 1 , ., . 359. - 83.

10 " ";      ,      (.). - 85.

11 " -  . ". . , .  , , . 11. - 85.

12  ( )     ,    .   ,    ,       . - 85.

13  -   ""    IV . (    ).     , , ,       .        "" XVII .,   . - 86.

14     (.). - 86.
15 "   " (.). - 86.
16   ,     . - 87.
17 "-" (.). - 89.
18  .     -     ! (.). - 90.
19 "  " (.). - 92.
20     (.). - 95.
21 . .   ",   " (  ) -     , " " -  , "   " -  . - 96.

501

22         (.). - 98.
23    (1632-1654)      XVII .  ,    .     ,              .     . - 100.

24 , ,     (.).- 104.
25 "   ". . 2 (.). - 104.
26 "  "; "   -   ,    ;   ;  ,   " (.). - 106.

17    ,    ,       ,     (.). - 106.

28     ,       (.). - 109.

29      ,   ,      ,      ;        ,    ;

   ,   

  ,    (.). - 110.

30  ;   (.). - 110.

31 ;  (.). - 110.

32           "  " (1696),      (     2-  3- ).    ,    ( 1701 .)   ,    -.        - "  ". - 111.

33 "  ", . 246 (.). - 116.
34 ,      35 II  " ". - 118.
35    (.). - 120.
36  ;    (.). - 122.
37 "     " (.). - 128.
38 " " (.). - 128.
39  ,  ,   ,      ,        ,     (   , . 11, . 4) (.).- 129.

40 "[]   ", . 174: " ()     ,         ,    ;            ,     

502

  .    ,    ,    ,    ,    ,     ,     !     ,    ,     ,       ,     " (.). - 129.

41 ,     ,         . .  V 56 - 57 (. . ).         (      ""), , ,      -  :

 ,   ,   ,   ,   , ,       .









     ,     

1  ,       !
.  X 481 (. . ). - 134.

2 (( "          (  )  1677 - 1679 .       ,   . - 136.

3    (.). - 136.
4    ,      (.). ,   . - 136.
5 ,    ,
  !
,  ,     ! (.). - 137.

6           "   ,     ",   .    XII .      III (1198-1216),       .        . - 139.

7   ,   ;
   ,     (). - 139.

8          .
.  III 21, 31-32.- 139.

9          ...

503

.   I 20-21 (. . ). - 139.

10 "  ":
   
   
    
   (.). - 140.

11      -   (2- . XII .)    ,   ,    " " -   ,        . - 140.

12 " " (.).            ,  ,        (   ,      ).  -         (    )   ,     III - IV . - 140.

13  . - 141.
14         
      (.).
,   . - 142.

15     (.). - 142.
16   ,  ?    ,  ? (.).- 143.
17   ,    (.). - 145.
18  " " - .   . 1 , ., .- 145.
19    ,    (.). - 146.
20 ...      (.). - 150.
21     ,   -  -
.    ,   
 (.). - 151.

22 . . 17  . 71. - 155.
23  ,    (.). - 156.
24 . , ., . 44-45. - 159.
25   (.).-i?i.
26   ,   ,  ,   ,     (.). - 162.
27     ,      (.). - 163.
28     ,  ,     (.). - 163.
29    (.). - 164.
30     (.). - 164.
31   
    . .  III 29-30.- 164.
32 . "     ..."  . 1 . . - 166.

33 . 2-   "". - 171.

34    "De fato, libero arbitrio et cle praedestinatione, providentia Dei" ( , ,    ),   1520 .     1567 .,        . - 173.

35    (.). - 173.

36 ,   (  . -), -        XVII .       ,          ,                   .  , ,  ,       . - 175.

37 .. ,      . - 176.
38  []  (.). - 176.

39    -    ,     .  ,                         (infra lapsum).   ,           ,        (supra lapsum)  . - 178.

40 ;  (.). - 178.
41    (.). - 179.
42    VIII: 1592-1605. - 180.
43   (.). - 181.
44   ,    "  ",   . - 183.
45    .
 XV 158. - 183.
46 "  " (.). - 185.
47  ,     (.). - 185.
48 "  " (.). - 185.
49  ,     ,      (.). - 187.
"[]  ", [] 14, [] 11  1-    ,  "  ",    (.). - 187.

51       (.).- 188.
52    (.). - 190.

53      ? (.). - 190.
54     (.). - 190.

505

55 " " (.). - 191.












 

" ,   " (.). - 196.

"  " (.); "  ", . I, . 7: "  ,    ,      . ...       ,    ,   -  " (.).- 200.

"   "; "   " (.).- 203.

 ,      ( ) - 203.

     (.).       (.). - 204.

6     (.). - 204.        (.). - 204.   ,    (.). - 206.        (.). - 207.     ,        (.). ,   . - 207.

    ,       (.). ,   . - 208.

 ,   -  - ,        (.;  ) - 209.

13  :

       ,          (.).~ 209.

 ,   ,      (.). - 211.

  ,       (.). - 215.

,   ,   ,   -  ,   . []. " []", . 9 (.; .). - 217.

        ,         ().     -   (1528-1597),  " " (1564).               "    ",  ,   ,   . - 217.

 22. . 8: " ,  ,  ,    ,  : " -

 ,  "" (.:   . ., 1984. . 154).- 219.

19 ,     (.). - 221.

20      ,          (.). - 224.

21    ,         . - 225.

22     (.). - 225.
23        ,

         (.).

      , -,    -  . - 227.

24   (.). - 227.
25      ,     (.). - 227.
26       ,  . . (.). - 230.
27    ,    (.). - 230.

28       ,      : ",      ?       .  ,       -      ;

       ?

     ".       " ", . . ,      XVII .   -   ,     . - 231.

29   ,    ,      ?

  ,     ,  , ,

 ,     

 ,

    ?    

 ,    

  ,     

     - .

 ,  ,   ,  .

      ,    

 .

    ,  ,    ,

 , ,  ,   

(.).- 233.

30  ;   (.). - 233.

31    ,   .

.  VII 20-21.- 235.

32 " " (.). . . 12  . 140. - 236.

33   ,  -  ,         (.). - 242.

34   [], . 6. . 36, 37 (.). - 242.
35 " ,   " (.; .).- 243.
36    (.). - 243.

37      ,   ""  ,  .  ,     ,      ,  ,  ,    ,        ,    ,   ,   .  ,  ,     .      ,       ,     ,  ,      ,             (. . .  // .  . ., 1985. . 307).- 246.

38 "  ", . 1 (.). - 246.

39  4. . 9 " ": "  ,        .     ,  ,  ,   .    ,       .  ,     :  ,  ,    " (.; .). - 247.

40  , ,       ,           ...   ,     ,   ,    .  ,    ,   ...  , , ,     ,   . ,    ,      .  ,    ,      ,         ...   ,    ,     ,     .  , -  ,     ,    ,   ,   ,   ,    .   ,          ,    ,   ,   .        ,    ,     ,  . ,   ,    ,  : "     ".    ,      ,       ,    .  ,            " (.: .  . . 303, 305).- 247.

41  ;       (.). -
42 "   " (.). - 248.

43       ,      (.; .). - 248.
44   (.). - 249.
45     (       VII)   1140 .       " "   (         ). - 249.

46    ,    (.). - 251.

   ,     (.). - 251.    ,     (.). - 251.  (.). - 253.   (.). - 255.

    (.). - 258. " " (.).      20    . - 258.

53  (.);  (.). - 261.
54    (.). - 262.
55  ,    (.). - 264.
56      (.). - 266.
57  . - 273.
58              ,          4-    " ",   , "     ". - 278.

59    ,         (" " 355-356). -279.

60     [] (.). - 279.
61 " " (.). - 280.
62     ,     (.).- 280.
63       ,      (.). - 280.
64   ,       (.).- 280.
65       ,       (. " ", . 2, . 71) (.). - 281.
66     :  ,          (  . . 34,  ) (.). - 282.
67   ,       ,    . :   ,          ,       . :      ,    ,   ...   ,    (.).    .:   . . ., 1985. . 25. - 282.

68   (.; .). - 282.
69   (.). - 283.
70  (.). - 283.
71  ,   (.). - 283.
72 " " (.).         1642 .,  -    1647 . - 284.
73       (.). - 284.
74  ,   (.). - 288.
75       (.). - 288.
76     ,    (.). ,   . - 295.
77    ,    .).-296.















 

1    ,    ( ). - 297.
2       (.). ,   . - 297.
3  276  , III: "  ,       " (.). - 298.
4   (.). - 299.
5  ,        (.). - 302.
6   -      ! .  II 458 (. . ). - 302.
7         (.). - 302.
8    ,      (.). - 303.
9  ,     ,
,     ,   ,
   .
.  II 490-492 (. . ). - 304.

10     -,       (.). - 305.
11 ,       (.). - 305.
12  ,  ,     ,
       (.). -305.

13  (, " ")       - . - 305.

14    ,   (.; .). - 306.

510

    (.; .). -

306.

" []", . 4, . 5 (.). - 306.

17 ,       ,         (.). - 306.

18 "  ", . 3, . 18 (.). - 307.

19 []. [ ], . I (.). - 307.
20 " ,   "; "   " (.). - 308.
21                .
"" VI 621-622 (. . ). - 308.

22  (.).-309.
23     (.). - 309.
24 " " (.).      - " ". - 309.

25   (.). - 311.
26     XII .  ,  "  ",              . - 312.

27   60  " ", ,     (.).- 313.

28 " " (.).-,.

   ,      (.).- 313.

30  ,     :       ,     (.). - 313.

31   ,     ,       [ ], ,  ,  ,   ,     (.).- 313.

32      ,

 -        ,

     

  ,  ,    (.). -

316.

  (.). - 316. "". . 112 (.). - 316.   (.). - 316.    (.). - 317.

         22- . . - 318.

38       ,    ,        (.). - 318.

39     - . 1, 27. - 318.

40      (.). - 319.

511

41 .  [] [], . 1, . 2 (.). - 323.

42 "  ", . 15; " ", . 36 (.). - 323.

43     ,         -  ([]  []  [], . 43, 69).     ,      (  []  [], . 3, . 16,17; ], . 1, . , 13, 15) (.).- 323.

44        ,      (. 1, . 32). - 323.

45    . - 323.

46   ,         ,    ,   ([] [], . 11  . 10, 12) (.). - 323.

47 " [] ", . 1, . 2 (.). - 323.

48         ,        ,     ( [], . 1, . 2, 3) (.). - 323.

49    ,     (.). - 324.

50      ,      , ,  ,    ,   ([]  , . 14) (.). - 324.

51 "[]  ]", . 8; "[]  ", . 13, 14 (.).- 324.

52     ,       . ,  -  ,       ( ,  . 5) (.). - 324.

53         ,   , ,   ,    (  [] ], . 3, . 3;   , . 10) (.). - 325.

54    ,       ([] 1, 3, . 3) (.). - 325.

55   ,      ,       (),         ,  ,     .     ,        (),   ,       .     ,          ? ( 1  , . 46, 47, 48, 49) (.). - 325.

56   ,  ,   ,      (.). - 325.

57   , , -

, -  , ,   . .  VII 11 -12 (. . -  ). - 329.

58       . 

512

 ,      .  , ,    .

.  VII 19 - 21 (. . -).- 329.

59 ...        , [, ,]      ? .  IX 184-185 (. . .). - 329.

60 "   " (.). - 329.

61      , ,     ,    ;     ,         (.). - 330.

62

,   (.). - 330.

63      (.). - 332.

64   (.). - 333.

65  ,      (.).- 333.

66 []. [], . VI, . 470:  ,    ,

,      . (. . ). - 339.

67   ,     (.). - 341.

68     (.). - 344.

69        
   -  -  ?
      
       ,
      
  ,   ,
       ,
     ,   ,
  , ,   ,
  ,    ,
       
    ,    ?
  ,      
       .
"  " (.  .  . . ). -


70  (.). - 345.
71    ,   (.). - 345.
72         (.). ,   . - 347.
73 . . 17  . 2.-349.
74 "[] []". . 6, . 2 (.). - 349.
75 ,   ,     (.). - 360.
76 ...    ,
       (.). - 360.
77 .  . - 365.
78 "]", . 318  . (.).-367.
79 " " (.). - 367.
80  , , ,
       (.). - 368.

81    ,    -   - , ,   ? (.).- 368.

82         ,  ,       , , -,       ,      .     ,    ,    ,      (.). - 368.

83   ,      (.).- 368.
84  ,    ,      (.).-368.
85 "  " (.). - 370.
86 ",  ,      " (.). - 370.
87     ,   - . .  III 420 (. . ). - 371.
88 " -   " (.). - 374.
89   -,    , ,      (.). - 374.

90      (.). - 374.
91    (.). - 375.

92 "  "- "     ,     ,       " (.).  .       "- " .  " "  "" ,    .  ,     ,    ,       (  "")    " ". - 375.

93

   " (.). - 376.

94 "         . ." (.). - 376.

95 "  " (.). - 376.
96 "     ,   - " (.). - 377.

97 "    -  ,   " (.).          1680 . - 378.

98            ,        (.). - 379.

99  ,    (.). - 380. 100 "  " (.). - 381.

104 105 106 107

" "[]>> , 6, [], . 9    . 3 (.). - 383.

102     ,     (.).- 384.

13 "   " (.). - 384.    (.). - 384.     (.). - 385. " " (.). - 386.

      (.). - 386. m . . 10  . 68.- 393.

,   ,       ,       "". - 393.

110         (.). ,   . - 395.

        ( ) __

396.

112    

     (.). - 398.   ,    . .  VI 641 (. . ). - 399.

514













  ,    

Abrege de la controverse reduite a des argumens en forme

1  2-  "", [] 32, [] 1, []1 (.). - 403.

2      .  [], 1, [] 19, [] 6 (.).- 408.

3 " " (.). - 408.

4 " ", . I, [] 2 (.). - 409.

5     ,    ,   ,      (.). - 409.












   - ,    ,  ,   
Reflexions sur l'ouvrage que m. Hobbes a publie en anglois, de la liberte, de la necessite et du hazard

    ,     , .  ( 72  ).        .

1 " " (.). - 415.

2 . . 36  . 175. - 419.

3 . 3, 4.- 423.

4   ,  -  (.). - 424.

516







     ,    
Remarques sur le Livre de l'origine du mal, publie depuis peu en Angleterre

       ,   ( )   (1650-1729) "De origine mali",     1702 .          "" -               .           ,        "",      .

1       ,      (.). ,   "" . - 429.

2   (.). - 431.

3   (.). - 431.

4      "  ,   ". . . 3 , ., . 101 -106. - 431.

5      "  " (II 180-181):

Nequaquam nobis divinitus esse creatam Naturam mundi: tanta stat praedita culpa.             :      .

(. . . ). - 434.

6          (.). ,      . - 435.

  (.). - 443.

8  ,    (.). - 447.

9    ,    (.- 457.

     (.). - 459.

11   ,    (.). - 460.

12   ,    (.). - 465.











     ,         
Causa Dei asserta per justitiam ejus, cum caeteris ejus perfectionibus, cunctisque actionibus conciliatam

      "" (  . ).  ,        "",     (     ),   ,  " ..."    .   

517

         "".   ""      .  , " ..."      "".    ,         .         . .     "  "   . . . . ., 1958. . 253-297.  . .     . .   .: Die philosophischen Schriften von Gottfried Wilhelm Leibniz. Bd VI. S. 437-462.
























- 
  
   
 4
 . . 
  . . 
   . . 
  . . 
  . . 
 . . 
  3850
   04.10.88.    11.07.89.  84108 1/32.
 .-. . . . .  . .  
29,5  . . .-. 29,45. -  33,78  . 
62 750 .   1783.  2. 60 .
 "". 117071. , -71,  , 15
  ,      -  " "  . .    . 197136, , -136,  ., 15.


















    4-    -, -,        (1646-1716).

    -  .         ,   ,      , ,   .         ,      .

              .        ,         -      XVIII -  XIX .

 1-         .  , , , : "  ", "    ...", "  " (   ), "  ",     , "   ...",    ,   . , . , .   . .  ,         .      1714-1716 .,          .

       .         .     .

        ,  . .    .

 2-       "    ",    "  "...""  " ...",   .    . .

        -        ,     .       ,    .      ,       "   "  ,           . " ..."   "..."      ,         - . " ..." -         ,        , , .

    ,  . .            ,   .

 3-      : " ", "  ,   ", "  ", "      ", "    ", "  ", "   ", "   ", " ", "  ", "  ", "  ", " ", " ", "  "  .       . , . , . ,   -   .        .

     : . . . "   "  . . . "  ".

   ,    .

   -, ,     .
